Księga Micheasza 3,1-12

¹ Wtedy rzekłem: Słuchajcie wy, naczelnicy Jakuba, i wy wodzowie domu Izraela:

Czy nie waszą rzeczą jest znać prawo?

² Lecz wy nienawidzicie dobrego, a miłujecie złe.

Zdzieracie z nich skórę i mięso z ich kości.

³ Jecie mięso mojego ludu, zdzieracie z niego skórę i łamiecie jego kości;

krajecie to tak jak mięso w garnku i jak pieczeń na patelni.

⁴ Będziecie kiedyś wołać do Pana, lecz On was nie wysłucha:

zakryje wtedy swoją twarz przed wami, ponieważ popełniliście złe czyny.

⁵ Tak mówi Pan o prorokach, którzy zwodzą mój lud,

gdy zęby ich mają co gryźć, zwiastują pokój,

lecz przeciwko temu, który im nic do ust nie da, ogłaszają świętą wojnę.

⁶ Dlatego zaskoczy was noc i nie będzie widzenia,

zapadnie ciemność i nie będzie wieszczby;

słońce zajdzie nad prorokami i dzień stanie się im ciemnością.

⁷ Jasnowidze będą zawstydzeni, a wieszczkowie zawiedzeni;

wszyscy zakryją sobie twarze, bo nie będzie odpowiedzi Boga.

⁸ Lecz ja jestem pełen siły,

ducha Pana, prawa i mocy,

aby oznajmiać Jakubowi jego przestępstwo,

a Izraelowi jego grzech.

⁹ Słuchajcie tego, wy, naczelnicy domu Jakuba,

i wy, wodzowie domu Izraela, którzy czujecie wstręt do prawa

i wykrzywiacie wszystko, co proste!

¹⁰ Budujecie Syjon, przelewając krew,

a Jeruzalem, popełniając zbrodnię.

¹¹ Jego naczelnicy wymierzają sprawiedliwość za łapówki,

a jego kapłani nauczają za zapłatę,

jego prorocy wieszczą za pieniądze,

   i na Pana się powołują, mówiąc: Czy nie ma Pana wśród nas?

Nie spadnie na nas nieszczęście!

12 Dlatego z powodu was Syjon będzie zorany jak pole,

Jeruzalem stanie się kupą gruzu,

a góra świątyni zalesionym wzgórzem.

W poprzednich rozdziałach czytaliśmy, że Micheasz prorokuje zniszczenie miast Izraela z powodu niesprawiedliwości bogatych oraz korupcji liderów i elit religijnych Izraela.

Struktura tekstu

3,1-4    poniżające i okrutne traktowanie biednych przez przywódców Izraela

3,5-7    fałszywi prorocy

3,8       prawdziwy prorok

3,9-12  odnowienie Jerozolimie

w. 1

Król posiadał ostateczną odpowiedzialność dopilnowania sprawiedliwości społecznej. W każdym mieście i wsi starsi byli odpowiedzialni za sprawiedliwość i działali jako sędziowie. Poza tym król ustanowił oficjalnych sędziów w kraju, delegując ich tak jak Mojżesz (por. Ks. Wyjścia 18,13-26 i Ks. Powt. Prawa 1,15-18). Najwyższy sąd składający się z kapłanów i sędziów i ostatnie miejsce odwołania znajdowało się w Jerozolimie (Ks. Pot. Prawa 17,8-13).

Obok sędziów kapłanie byli też odpowiedzialni za nauczanie oraz dopilnowanie przestrzegania Prawa Bożego.  

Jeśli sprawiedliwi przywódcy Izraela miłują Prawa Boże (Psalm 1,2; 19,8-12; 119,1) i decydują w sprawach w sposób sprawiedliwy, wtedy sprawiedliwość powoduje, że w kraju jest dobrze dla wszystkich (por. Amos 5,24).

Przywódcy w czasach Micheasza jednak pogardzili sprawiedliwością i dobrem kraju (Izajasz 1,17-26; 5,7 I 23). Znać PANA oznacza czynienie sprawiedliwości (Jeremiasza 22,15-16).

Zwrot „znać Prawo” oznacza nie tylko intelektualną znajomość przypisów, ale też czynienie prawa oraz moralne poczucie sprawiedliwości. Znajomość Prawa oznacza, że sprawiedliwość i miłość rządzą.

w. 2-3

nienawidzicie dobrego, a miłujecie złe.

Po hebrajsku brzmi to bardzo mocno. Wyraz nienawiść (hebr. sane) oznacza mocną nienawiść z pragnieniem pozbycia się znienawidzonego. Także wyraz miłowanie (hebr. ‘aheb) jest bardzo mocnym wyrazem.

Zamiast być dobrymi pasterzami, przywódcy stają się ludożercami.

Micheasz opisuje obszernie ucztę ludożerców, bo to jest to, co bogaci i przywódcy czynią. Ich niesprawiedliwość oznacza niszczenie i śmierć biednych.

w. 4

Sąd nad nimi jest sprawiedliwy: tak jak oni nie słuchają, kiedy cierpiący biedni wołają, tak PAN nie będzie słuchał, kiedy oni będą wołali. Wyraz wołanie (Hebr. z’q) oznacza mocne, emocjonalne wołanie kogoś o pomoc w chwili wielkiego niebezpieczeństwa. Wyraz ten też jest używany, aby opisać modlitwę podczas wielkiej klęski.

PAN zakryje lub odwróci swoją twarz, co oznacza, że już nie będzie miłosierdzia dla nich.

Najgorszą formą sądu dla człowieka jest kompletna nieobecność PANA Boga.

Historia Izraela pokazuje, że Bóg jest wierny swoim obietnicom i słucha wołania Izraela (np. Ks. Liczb 20,16; Ks. Powt. Prawa 26,7; Jozuego 24,7 i inne). Ale PAN Bóg wobec niesprawiedliwych, którzy się nie nawrócą, jest twardy i bez miłosierdzia, dokładnie taki, jakimi oni sami byli. (Por. Przysłów 21,13; Ew. Mateusza 6,14-15). Jest czymś strasznym wpaść w ręce rozgniewanego Boga (Przysłów 1,26; Ew. Mateusza 15,11-13; Ew. Łukasza 16,26; 2 Koryntian 6,2; Hebrajczyków 10,31; 12,17).

w. 5

Prorocy i duchowi przywódcy powinni na podstawie Prawa Bożego potępiać działanie przywódców kraju, ale zamiast tego dołączają się do nich i do ich ‘ludożerstwa’, co oznacza, że ich wspierają. Michaesz oskarża zarówno magistraty (władzę cywilną) jak i proroków, że odwrócili porządek świata.

Fałszywymi prorokami są ci, którzy zwodzą mój lud.

Wyraz zwodzić (hebr. t’h) oznacza błądzić, nie wiedzieć dokąd iść (Ks. Rodzaju 21,14)

Wyraz gryźć (Hebr. našak) jest zazwyczaj używany, aby opisać śmiertelne ukąszenie węża. Wskazuje to na śmiertelny efekt fałszywych proroków dla społeczeństwa.

Prorokują pokój (hebr. Sjalom). Oznacza to spełnienie, pewien rodzaj doskonałości w życiu, który jest czymś o wiele większym niż cokolwiek co samemu można osiągnąć. W Starym Testamencie sjalom jest zawsze darem od Boga dla tych, którzy są w przymierzu przez słowa proroków (Psalm 85,9-14).

Zarówno fałszywi jak i prawdziwi prorocy głosili sjalom. Fałszywi prorocy głosili, że skoro są w przymierzu, sjalom jest dla Izraela. Wskazywali na obietnice Boże jako gwarancje, przy tym omijając warunki przymierza. Udawali, że wszystko jest w porządku.

Czynili to i głosili to, co bogaci, którzy im płacili, chcieli słyszeć. Nie Boże Słowo, lecz pieniądze decydowały o tym, co głosili jako prawdę.

w. 6-7

Kara za ich korupcję będzie straszna. Tekst wskazuje na to, że kiedyś ci fałszywi prorocy rzeczywiście otrzymali Prawdy od Boga, ale jako karę za ich nadużycia stracą możliwości rozumienia Bożej prawdy i będą żyli w ciemności.

Wieszczby i wróżby (hebr. qesem) były praktykami surowo zabronionymi przez Boga (Ks. Powt. Prawa 18,10; Jozue 13,22; 1 Samuela 15,23), ale fałszywi prorocy korzystali z nich.

Będą się wstydzili. Występuje tu też aluzja, że będą nieczyści jak trędowaci, gdyż zasłanianie brody było znakiem trędowatych (hebr. tekst mówi raczej o zakrywaniu brody, a nie twarzy; por. Ks. Kapłańska,/ 3. Mojż. 13,45)

w. 8

Micheasz mówi o sobie, jako o przykładzie wiernego proroka.

On jest pełen siły, aby móc znieść cierpienie i prześladowanie. To siła dana przez Ducha Świętego. Tylko w Duchu jest możliwym służyć Panu w prawdziwie.

Wyraz tłumaczony jako moc (hebr. gebura), jest wyrazem wojskowym, który oznacza  zarówno siłę jak i spryt w walce, prowadzące do zwycięstwa. Taka jest siła Micheasza w walce z fałszywymi prorokami. Można by parafrazować: Micheasz jest pełen siły, otuchy i sprytu, aby walczyć za sprawiedliwość.

Sprawiedliwość bez siły jest bezsilna i nic nie daje. Siła bez sprawiedliwości jest tyranią.

Duch Boży daje też poczucie sprawiedliwości (por. Izajasza 11,2-9; 42,1; 61,1).

w. 9-10

Te wersety tworzą kulminację proroctwa, które dotyczy przywódców, kapłanów oraz fałszywych proroków.

Najpierw Micheasz wymienia różne rodzaje przywódców (por. Izajasza 3,2).

Zamiast żyjąc w przymierzu i miłości wobec Boga i siebie wzajemnie, Izrael stał się narodem, rządzonym przez przestępczą oligarchię.

Jeruzalem został wybranym przez PANA religijnym centrum świata, ale Izrael budował to miasto na niesprawiedliwości i krwi.

W Jerozolimie realizowane były wtedy wielkie projekty budowlane, mające ambicje dorównania świetności miasta za czasów Salomona (por. 2 Chronik 32,27-29). Tunel Syloama z tego okresu zachował się aż do dzisiaj.

Widząc eksploatację biednych pracujących przy realizacji tych projektów, Micheasz porównuje ją do przelewania krwi przy budowie (por. Micheasza 2,2).

Sformułowanie „przelewanie krwi” od razu przywołuje w Izraelu świadomość, że Bóg będzie wymagał za to zapłaty (Ks. Rodzaju 4,10; 9,6; Ks. Liczb / 4 Mojż. 53,33; Ks. Powt. Prawa / 5 Mojż. 19,13; 21,9; i inne).

Niesprawiedliwość, korupcja i nadużywanie prawa w końcu skutkują śmiercią niewinnych biednych.

w. 11

Naczelnicy (przywódcy i sędziowie) byli skorumpowani, sprawiedliwość można było u nich kupić. Sprawiedliwość za pieniądze jest ostro potępiana w Biblii (Ks. Wyjścia 23,8; Ks. Powt. Prawa 10,17; 16,19; 27,25: Izajasz 1,23; 5,23; 33,15). Prawa zabraniające korupcji były dość unikalne na Bliskim Wschodzie.

Poza Biblią nie ma tekstów pochodzących ze starożytności, które zabraniałyby korupcji i brania łapówek. W Asyrii natomiast transakcje dokonywane za pomocą łapówek były postrzegane jako całkowicie legalne.

Kapłani i prorocy kierowali się miłością do pieniędzy. Kapłani powinni dopilnować przestrzegania Prawa (Ks. Powt. Prawa 17,8-10; 33,10). Teraz jednak pieniądze decydowały o tym co i gdzie było nauczane, więc nauczanie było dyktowane przez bogatych.

Druga połowa wersetu pokazuje, że byli oni przekonani, że Bóg stoi po ich stronie, więc nic im się złego nie stanie.

w. 12

Kara odpowiada przestępstwu. Wszystkie nowo zbudowane piękne budynki zostaną kompletnie zniszczone, a także świątynia, dająca fałszywą nadzieję i nadużywana do własnych celów.

Góra świątynna stanie się zalesionym wzgórzem, lub lepiej: wzgórzem w lesie, co oznacza, że będzie to miejsce nieczyste i nie święte, podobnie jak wzgórza pogańskich bogów. Jeruzalem, najbardziej święte miasto w Izraelu, stanie się jego najbardziej nie-świętym miastem.

Także inni prorocy zapowiadali, że dzikie zwierzęta będą mieszkały w Jeruzalemie (Izajasza 13,21-22; 34,11-17; Jeremiasza 50,39; Sofoniasza 2,13-15)

Jeremiasz cytuje ten werset, zaznaczając, że pochodzi on od Micheasza (Jeremiasza 26,18).

Archeolodzy odkryli, że we wcześniejszym okresie (X wiek p.n.e.) wszystkie domy w Izraelu były jeszcze mniej więcej podobne do siebie. W VIII wieku p.n.e. (czas Micheasza) już bardzo wyraźnie widać, że bogaci mieli o wiele większe domy niż reszta i mieszkali w osobnej części miasta. Monarchia i świątynia tworzyły w Izraelu elitę bogatych, posiadającą władzę i siłę, stającą się coraz bardziej bogatą na koszt biedniejszych.

Ważne w przygotowaniu kazania

Co ten tekst ma nam do powiedzenia, skoro większość z nas nie jest prorokiem, ani królem, ministrem, czy burmistrzem?

1. Ponowne podkreślenie zdrowego nauczania

Podobnie jak w poprzednim rozdziale, Micheasz ostro potępia fałszywych nauczycieli. Fałszywe nauczanie jest bardzo niebezpieczne dla Kościoła. Głosi pokój oraz, że wszystko jest w porządku, zapominając o sądzie. Tu fałszywe nauczanie jest szczególnie związane z pieniędzmi.

2. Motywacja

Jaka jest nasza motywacja do służy Bogu? Motywacją przywódców i fałszywych proroków były pieniądze i status bogatego. Królestwa Bożego przecież nie można kupić.

Jedyną właściwą motywacją jest bojaźń PANA. To znaczy, że miłujemy PANA, ale też, że mamy wielki respekt dla Niego. Wiemy Kim On jest.

Możemy udawać, jako Kościół i osobiście, że żyjemy według Bożej woli, ale sam Bóg widzi nasze serca i widzi jak naprawdę jest. Możemy oszukać świat, ale Boga nigdy nie jesteśmy w stanie oszukać.

3. Arogancja i zarozumiałość

Tekst ostrzega przed arogancją i zarozumiałością. Przywódcy i fałszywi prorocy byli przekonani, że Bóg jest po ich stronie, mimo faktu, że przekroczyli Jego Prawo.

Fałszywe poczucie bezpieczeństwa (jestem ochrzczony, jestem w Kościele, więc nic mi się nie stanie) może prowadzić także do arogancji i poczucia wyższości nad innymi.

Wielu ludzi żyje w jakimś rodzaju pychy i zarozumiałości. To przeszkadza w życiu według woli Bożej.

4. Micheasz jako przykład

Czytamy w tym tekście jak nie powinno być, ale w wersecie 8 Micheasz daje siebie jako przykład służby PANU - Wierzący jest pełen siły, nie własnej siły, lecz siły PANA. Musimy zaufać Bogu, że da nam odpowiednie siły (por. np. Dzieje Apostolskie 1,8; 2 Koryntian 12,9).

Wierzący jest pełen Prawa i prawdy, co oznacza, że myśli i postępuje sprawiedliwie, zawsze i wszędzie, w wielkich i w małych sprawach.

Wierzący ufa Duchowi PANA, czyli Duchowi Świętemu, który nas prowadzi i pozwala się Mu prowadzić.

Naszym zadaniem jest głoszenie Prawdy, co również należy głosić tym, którzy żyją w grzechu, należy powiedzieć im, że grzeszą i nawoływać ich do nawrócenia. Często boimy się głosić tę prawdę, ale Bóg daje nam siły, tak jak dał je Micheaszowi.

5. Odpowiedzialność za socjalną sprawiedliwość.

Podobnie jak w poprzednim rozdziale, tu także widzimy jak PAN Bóg strasznie się gniewa z powodu wszelkiej niesprawiedliwości. Bóg zainteresowany jest nie tylko duchowymi sprawami i naszym zbawieniem, ale tak samo ‘ziemskimi’ sprawami, jak socjalna sprawiedliwość i dobrobyt ludzi.

Bóg karze w straszny sposób tych, którzy powodują i kultywują niesprawiedliwość społeczną. Zarówno w poprzednim jak i w omawianym rozdziale widzimy, że nie ma zbawienia dla nich.

To jest ostrzeżenie. 

Chrześcijanie mają różne zdania co do tego, o ile państwo jest także odpowiedzialne za biednych i pomoc im, między innymi poprzez ograniczenie możliwości bogatych. W kazaniu należy być bardzo ostrożnym co do przyjmowania stanowiska w polityce.

W tym tekście widać pewną odpowiedzialność przywódców politycznych i religijnych, ale nie chodzi o politykę w ogóle, lecz o przywódców wybranego narodu Bożego, z którym Bóg zawarł przymierze. Głoszenie proroków dotyczące sprawiedliwości wskazuje na Królestwo Boże, które będzie rządziło na całej ziemi.

Nasze społeczeństwo nie składa się z ludu, który żyje w przymierzu z Bogiem. Ludem przymierza jest Kościół. Kościół ma żyć według Słowa Bożego i powinien pokazać alternatywne, Boże społeczeństwo.

Należy podkreślać, że tekst mówi do nas wszystkich. Odpowiedzialność społeczna dotyczy każdego z nas.

Żyjemy w społeczeństwie egoistycznym, gdzie każdy jest przede wszystkim zainteresowany własnymi interesami, często kosztem innych. Zachodnia kultura głosi, że każdy musi siebie rozwijać i szukać najlepszych dróg dla siebie. Właśnie tu chrześcijanie powinni pokazać, że przez wiarę, jesteśmy całkiem inni niż świat (por. Efezjan 4,20).

Tekst pokazuje, że miłość do pieniędzy jest korzeniem wszelkiego zła (1 Tymoteusza 6,10). Nie tylko pieniądze, ale też egoizm, który za tym się kryje. To jest ostrzeżenie i zagrożenie także dla wierzących.

6. Magia

W naszym społeczeństwie mają miejsce różne rodzaje magicznego myślenia, zabobony i przesądy. To jest bardzo popularne. Wielu nie widzi problemu w korzystaniu z horoskopów lub wróżb. Nieraz nawet łączone to jest z wiarą chrześcijańską. Bóg to jednak bardzo ostro potępia.  

Księga Micheasza 2,1-13

¹ Biada tym, którzy leżąc na swych łożach, obmyślają zbrodnię i knują zło,

a gdy świta poranek, popełniają je, gdyż jest to w ich mocy.

² Gdy pożądają pól, grabią je, a gdy domów, zabierają je;

gnębią męża i jego dom, właściciela i jego dziedzictwo.

³ Dlatego tak mówi Pan:

Oto Ja obmyślam dla tego rodu klęskę, z której nie będziecie mogli wyciągnąć szyi

ani się z niej podnieść, gdyż będzie to czas zły.

⁴ W owym dniu zanucą o was pieśń szyderczą i odezwie się skarga tej treści:

Jesteśmy doszczętnie zniszczeni!

Posiadłość mojego ludu jest pomierzona, nikt mu jej nie odda.

Nasze pola podzielono między tych, którzy nas wzięli do niewoli,

⁵ i nie będzie nikogo, kto by wam przydzielił cząstkę i rzucił los w zgromadzeniu Pana!

⁶ Nie kraczcie złowieszczo - tak mówią.

Czegoś takiego nie powinno się przepowiadać. Nie spotka nas taka hańba!

⁷ Czy dom Jakuba jest przeklęty? Czy duch Pana jest ukrócony?

Czy takie miałyby być jego dzieła?

Czy jego słowa nie są życzliwe dla tego, kto postępuje w sposób prawy?

⁸ Lecz to wy występujecie jako nieprzyjaciele mojego ludu!

Niewinnego pozbawiacie odzienia,

płaszcz ściągacie z tych, którzy niczego złego nie przeczuwają, jak ci, którzy wracają z wojny.

⁹ Żony mojego ludu wypędzacie z miłych ich domów,

ich niemowlętom zabieracie na zawsze moją chwałę.

¹⁰ Wstańcie i odejdźcie! Tu nie wasze miejsce na pobyt.

Z powodu nieczystości jest ono zgubione, a zguba ta jest nieodwracalna.

¹¹ Gdyby ktoś przyszedł i w duchu kłamstwa i fałszu mówił:

Będę wam prorokował o winie i trunku - to byłby kaznodzieja dla tego ludu!

¹² Na pewno zbiorę całego Jakuba, na pewno zgromadzę resztkę Izraela.

Skupię go jak owce w ogrodzeniu, jak trzodę na wygonie,

i będzie to gwarny tłum ludzi.

¹³ Przed nimi pójdzie ten, który będzie łamał szyki,

przełamie opór na przedzie, przejdą przez bramę i wyjdą.

Przed nimi będzie kroczył ich Król, a Pan będzie na ich czele.

Imię Micheasza funkcjonuje jako temat całej księgi i oznacza: Kto jest jak PAN?

Drugi rozdział Księgi Micheasza pokazuje straszną sytuację społeczną w Izraelu, a jednocześnie reakcje na to PANA Boga: pełną gniewu i osądzenia. W poprzednim rozdziale Micheasz mówił ogólnie o grzechu Izraela, teraz omawia go szczegółowo. Grzech Izraela ma implikacje socjalne i teologiczne. Socjalne implikacje: bogaci niszczą Izrael wzbogacając się w skrajny sposób na koszt biednych. Jest to przekroczenie Prawa Bożego.

Teologiczne implikacje: bogaci myślą, że ziemia należy do tego, kto ma siłę i moc aby ją zdobyć i utrzymać, zapominając, że ziemia należy do PANA i jest dana każdej rodzinie w dzierżawę (Ks. Kapłańska 25,23).

Struktura tekstu

w. 1-5    Ostrzeżenie gnębicieli biednych

w. 6-11   Oskarżenie chciwych bogatych i zapowiedź wygnania

w. 12-13 Zebranie ‘resztki’ Izraela do Jeruzalem przez Boga

Egzegeza

w. 1

a gdy świta poranek, popełniają je, gdyż jest to w ich mocy (w. 1b)

W nocy złodzieje wykonują swoje złe czyny a czas poranku na Bliskim Wschodzie to czas na sprawiedliwość po ciemnej nocy. (Por. np. Psalm 104,20-22). W różnych tekstach biblijnych znajdujemy oczekiwanie Bożej sprawiedliwości o poranku (np. 2 Samuela 15,2; Job 7,18; Psalm 37,6; 73,14; 90,14; 143,8; Jeremiasza 21,12, i inne). Królowie sądzili zazwyczaj w godzinach rannych.

Wyraźnie dostrzec można ironię w tym tekście: zamiast sprawiedliwości o poranku ludzi Izraela spotyka niesprawiedliwość.

Przestępcy czują, że stoją ponad Prawem, ponieważ są silni. Jedyne co się liczy jest moc i siła. Silniejszy ma prawo po swojej stronie.

w. 2

Micheasz oskarża na podstawie Prawa Bożego. Dziesiąte przykazanie: Nie pożądaj… (Ks. Wyjścia / 2 Mojż. 20,17). Pożądać oznacza chcieć czegoś na podstawie wyglądu lub wartości materialnej. Pożądanie wskazuje na serce człowieka jako źródło złych zachowań.

W rolniczym społeczeństwie Izraela, pole było dla ludzi źródłem dochodów, nie posiadający pól człowiek zmuszony był do pracy jako najemnik lub niewolnik. Posiadanie pól więc gwarantowało niezależność i wolność w społeczeństwie. Dlatego Bóg dał każdej rodzinie kawałek ziemi (Ks. Liczb 26,52-56). Prawo Boże gwarantowało, że każdy posiadał swoją ziemię jako dziedzictwo na zawsze (Ks. Kapłańska / 3 Mojż. 25,10; Ks. Liczb / 4 Mojż. 36,1-12).

Ekonomicznym i społecznym ideałem dla Izraela był naród wolnych ludzi posiadających ziemię, zarabiających sami na siebie. Nie było tu miejsca dla niewolników lub najemników.

Ziemia stanowiła więc nie jakiś kawałek nieruchomości, który możesz kupić lub sprzedać, lecz święte dziedzictwo.

Bogaci w nielegalny sposób używając siły przywłaszczali ziemię innych (por. 1 Królewski 21).

Wyraz tłumaczony jako gnębią (Hebr. asiaq) oznacza zabranie od słabszego jego źródła dochodów. Może to zawierać korupcje, kradzież, lub inne.

Bardzo możliwym jest, że chodzi tu o pożyczki na bardzo niekorzystnych warunkach, przez co biedniejsi, nie mając innych możliwości, zostali związani, podobnie jak obecnie dzieje się  to w wielu krajach południowej Ameryki i w Afryce.

Wyraz dziedzictwo (Hebr. nahălă) oznacza wszystko, co rodzina otrzymała od PANA na zawsze jako zapewnienie wolności w obiecanej ziemi.

w. 3-4

Wszystkie straszne grzechy nie pozostaną bez kary. Bogaci traktujący bardzo źle słabszych zostaną ukarani i potraktowani jeszcze gorzej. Istnieje pewna analogia miedzy tym co czynili a karą która ich spotka: zostanie im zabrane wszystko co posiadają i staną się niewolnikami. Podobnie jak oni zabrali biedniejszym wszystko, pozbawiając ich środków utrzymania i czyniąc ich niewolnikami, im również zostanie zabrane wszystko.

Jest to zapowiedź wygnania. Asyryjczycy nie są dosłownie wspomniani, ale zostało to wypełnione przez wygnanie do Asyrii.

Wyraz tłumaczony jako zniszczeni (Hebr. šadad) wyraża bardzo mocne zniszczenia, jak np. podczas wojny.

Posiadłość (Hebr. heleq) oznacza szczególnie ziemie rolne. Chodzi wiec o posiadłości, które są gwarancją dochodów.

Znowu ironia: przestępcy zostaną ukarani w ten sam sposób jak potraktowali innych: tak jak oni jako silniejsi w Izraelu zabierali innym ziemię, tak ktoś jeszcze silniejszy zabierze im wszystko.

PAN, Który jest Właścicielem ziemi, dał każdej rodzinie ziemię jako dzierżawę. Nastąpiło to przez los (Ks. Jozuego, 12-22) Właścicielem ziemi jest nadal PAN Bóg, dał on ją bowiem każdej rodzinie nie na własność, lecz w dzierżawę. Dlatego nie mogli sprzedać ‘swojej’ ziemi (Ks. Kapłańska / 3 Mojż. 25,23). Skoro jest jej właścicielem, PAN ma w każdej chwili prawo ją odebrać i dać wrogom (Ks. Kapłańska / 3 Mojż. 26,33; Ks. Powt. Prawa / 5 Mojż. 28,49-68).

Niektórzy komentatorzy widzą problem w tym, że cały naród zostaje ukarany za grzech dotyczący tylko części narodu. Jednak w Biblii istnieje pojęcie kooperacyjnej winy, gdzie cała rodzina lub klan, związany razem, odpowiada za grzechy jednego członka(por. np. 2 Samuela 24,17).

Po złym czasie dla pognębianych i uciskanych, nadejdzie zły czas dla całego narodu, jako kara.

 Pozostałości domu z czasów Micheasza

(odkrycie archeologiczne w Tel Shikmona w Izraelu)

w. 5

Tu następuje ostry punkt kulminacyjny: bogaci nie będą w przyszłości mieli nikogo, kto ich reprezentuje. Oznacza to wieczną śmierć, nie będą mieli udziału w nowej ziemi, kiedy na nowo ziemia zostanie rozdzielona.

Micheasz głosi wygnanie, podczas którego ziemia będzie Izraelowi odebrana i dana wrogom. Ale ponieważ Bóg obiecał Abrahamowi ziemie jako wieczne dziedzictwo, Bóg da w przyszłości ziemię z powrotem. Lecz ci, którzy zgrzeszyli, już jej nie otrzymają. Nie otrzymają oni miejsca w zgromadzeniu PANA, co oznacza, że znikną: czeka ich wieczna śmierć.

Wyraz zgromadzenie (Hebr. qahal) oznacza święte zgromadzenie, szczególnie kiedy Bóg zbiera Izrael. W greckim tłumaczeniu Starego Testamentu ten wyraz zostaje przetłumaczony jako ekklesia, co w Nowym Testamencie oznacza kościół.

Z lektury dalszego ciągu Księgi Micheasza wynika,  że tymi, którzy otrzymają w przyszłości znowu udział w zgromadzeniu, będą ci stanowiący resztkę, która pozostała wierna Bogu (Ks. Micheasza 2,13; 4,6-7, por. też Jeremiasza 31,31-34).

Tylko ta resztka może mieć nadzieje na przyszłość na podstawie Bożych obietnic (Ks. Rodzaju 17,8; Ks. Powt. Prawa 30,1-10; 2 Samuela 7,16; Micheasza 7,20).

w. 6-7

W Izraelu było wielu fałszywych proroków (por. 1 Królewski 22,24; Jeremiasza 2,8; 6,13; 23,9-32; Ezechiela 13,1-9, i inne). Tworzyli oni religijne i polityczne elity, byli oficjalnymi teologiami w Izraelu, reprezentującymi poglądy większości.

Przekazywali oni ludowi tylko pół prawdy, głosząc tylko miłość i dobroć Bożą, a nie chcąc głosić sądu Bożego.

Fałszywi prorocy sami stali się wrogami Izraela, chcącymi uciszyć Prawdy Boże. Byli przeciwni Micheaszowi głoszącemu sąd Boży (por. Izajasza 30,10; Amosa 7,10-13).

Werset 7 jest podsumowaniem treści głoszenia fałszywych proroków. Za tym stoi fałszywe zrozumienie przymierza. Izrael myślał, że skoro Bóg zawarł z nimi przymierze, będzie ich kochał, niezależnie jak żyją. Czuli się bezpieczni i zapomnieli o warunkach przymierza, o Prawie Bożym.

Kiedy Izrael, lud przymierza, odrzuca Prawo Boże, nie trzymając się warunków przymierza, staje się wrogiem Boga (por. Ew. Mateusza 7,24-37; 12,50 i inne).

Głoszenie prawdziwych proroków: podkreślają lojalność wobec PANA w trzymaniu się Prawa (Ks. Powt. Prawa 13,2-6) oraz głoszą co nastąpi (Ks. Powt. Prawa 18,21-22).

w. 8-9

Fałszywi prorocy głoszący to, o czym czytaliśmy w poprzednich wersetach, są wrogami Izraela, wprowadzając lud w błąd. To ma bardzo poważne konsekwencje, bowiem fałszywe proroctwo prowadzi do niemoralnego zachowania i tworzy fałszywy światopogląd.

Bogaci w Izraelu, bogacąc się na koszt słabszych zachowują się w taki sam sposób jak wrogowie z armii asyryjskiej czy babilońskiej.

Bóg dał Izraelowi bogactwo, aby był piękny wśród narodów (Ezechiela 16,9-14). Teraz jednak całe bogactwo jest w rękach małej mniejszości ludu.

w. 10-11

Wstańcie i odejdźcie! Tu nie wasze miejsce na pobyt.

Prawdopodobnie tymi samymi słowa, którymi bogaci wypędzili ludzi z ich posiadłości Bóg wypędzi ich z miejsca pobytu. Hebrajski używa wyrazu (menuha) oznaczajacego miejsce odpoczynku, miejsce dobrobytu.

Prawo Boże określa dokładnie kto lub co jest czyste lub nieczyste. Ktoś lub coś nieczystego nie może przebywać w obliczu świętego Boga. Przez grzechy bogatych cała ziemia stała się nieczysta. Dlatego grzesznicy muszą zostać wyrzuceni z ziemi.

Nauczyciele (teologowie) narodu są kłamcami, głoszącymi wino i trunek (piwo), symbolizujące luksus i bogactwo w złym sensie. Dla ludzi, chcących słyszeć takie głoszenie jedynym co się liczy jest własny dobrobyt i bogactwo. To skrajna forma ‘teologii sukcesu’

w. 12-13

Po groźbach sądu i ostrych ostrzeżeniach dla grzeszników, następują słowa nadziei dla wiernej resztki.

Najpierw Micheasz używa obrazu Boga jako Pasterza-Króla, pełnego troski o swój lud. W wersecie 13 zamienia ten obraz na język militarny: przełamać opór, przejść przez bramę.

Bóg najpierw zgromadzi swoją resztkę wewnątrz bramy Jeruzalemu. Jest to obraz oblężenia Jeruzalemu przez armię asyryjską, podczas którego wielu mieszkańców Judy i Izraela znalazło schronienie wewnątrz murów miasta. Jednak wróg nie zdobędzie miasta, PAN Bóg jako wódz wyrwie się z miasta przez bramę i z potężną armią wyzwoli swój lud z oblężonego miasta. Tylko PAN Bóg jest jedynym przywódcą Izraela, któremu można naprawdę zaufać.

Imiona Jakuba i Izraela oznaczają u Micheasza nie podzielony Izrael. Nie cały Izrael dostąpi zbawienia, lecz tylko mniejszość, tzw. resztka, pojęcie, które znajdujemy częściej w Starym Testamencie. Resztka oznacza mniejszość Izraela, która dostąpi zbawienia (por. Micheasza 4,7; 5,6-7; 7,18; Jeremiasza 23,3; 1 Królewski 19,18; Ew. Łukasza 15, Jana 10,27-30).

PAN zgromadzi Resztkę Izraela w całość, nikogo nie będzie brakować, PAN ochroni ich (Psalm 23,1-4; 80,2; 95,7; 100,3; Ezechiela 34,31).

  

Zastosowanie

Wiele tematów tego tekstu jest dzisiaj wciąż bardzo aktualnych.

1. Jednostronne głoszenie miłości Bożej

Fałszywa teologia jest niebezpieczna. Wielu nie traktuje dzisiaj grzechu poważnie i nie chce słyszeć o gniewie i karze Bożej za grzech. Jest to także problem wśród chrześcijan. W wielu kościołach stosuje się jednostronne głoszenie miłości Bożej i nie głosi się już konsekwencji grzechu, a więc gniewu Bożego oraz sądu. Wielu chrześcijan jest przekonanych, że skoro Bóg jest miłością, nie należy mówić o karze i gniewie Bożym.

To prawda, Biblia naucza, że Bóg jest miłością: Panie, Panie, Boże miłosierny i łaskawy, nieskory do gniewu, bogaty w łaskę i wierność, (Ks. Wyjścia 34,6). Ale nie wolno przemilczeć dalszego ciągu tego wersetu: zachowujący łaskę dla tysięcy, odpuszczający winę, występek i grzech, nie pozostawiający w żadnym razie bez kary, lecz nawiedzający winę ojców na synach i na wnukach do trzeciego i czwartego pokolenia! (Ks. Wyjścia 34,7)

Biblia głosi karę za grzech oraz rozwiązanie, które Bóg w swojej miłości i łaskawości daje w Jezusie Chrystusie.

Także w Nowym Testamencie znajdujemy temat sądu Bożego. Nikt tyle nie powiedział na temat piekła i sądu jak sam Jezus Chrystus (por. np. 1 Koryntian 6,9-11; Galatów 5,21; 2 Tymoteusza 2,12).

Jeżeli głosimy tylko miłość Bożą, głosimy tylko połowę prawdy i zachowujemy się, tak jak fałszywi prorocy, jak wrogowie wierzących (w. 8).

Mówienie tylko lub przeważnie o sądzie i karze, jest tak samo złe, ponieważ też stanowi pół prawdy. Ewangelia głosi sąd Boży, ale dobra nowina polega na tym, że mamy możliwość uciec od sądu: możemy osiągnąć zbawienie pod jednym warunkiem: poprzez wiarę w Jezusa Chrystusa.

2. Fałszywe poczucie bezpieczeństwa w kościele

Dzisiaj wielu ludzi w kościele, sądzi, że skoro są członkami kościoła, skoro są ochrzczeni, wszystko jest w porządku. Podobnie Izrael uważał, że skoro Bóg zawarł przymierze z nimi, wszystko jest w porządku i niczego nie muszą się bać.

Jest to niebezpieczeństwo zarówno w kościołach tzw. tradycyjnych, jak i też ewangelikalnych.

Izrael źle rozumiał przymierze. Przymierze posiada warunek: postępowanie według Prawa Bożego. A grzesznika, który przekrocza Prawo i nie chce się nawrócić spotka kara. W kościele nie ma automatyzmu. Bycie członkiem kościoła nie jest bezwarunkowe. Jesteśmy zbawieni tylko z łaski, przez wiarę, ale wiara bez uczynków jest martwa, czyli, nie jest wiarą.

3. Sąd nad socjalnymi i ekonomicznymi grzechami

Już po ilości przepisów dotyczących życia społecznego i ekonomicznego w Prawie Bożym widać, że dla Boga socjalna sprawiedliwość jest bardzo ważna.

Bóg w bardzo wyraźny sposób ostro potępia bogatych, którzy źle traktują słabszych, wzbogacając się na koszt biedniejszych. Jest to potępienie wszelkiej niesprawiedliwości z powodu działania tylko na rzecz własnych interesów. Z omówionego tekstu wynika, że spotka ich wieczne potępienie (patrz komentarz na werset 5).

To wciąż bardzo aktualny temat w obecnych czasach, gdzie kilka procent ludzi posiada większość bogactw. W naszym kraju zarówno bogactwo jak i bieda się powiększa.

W Biblii samo bogactwo nie jest potępione, lecz bogactwo na koszt innych. Niestety także dzisiaj ludzie często wzbogacają się właśnie na koszt innych (korupcja, kombinowanie, egoistyczny sposób prowadzenia biznesu, itd.)

Kara Boża dla tych ludzi jest bardzo ostra: odebranie wszystkiego oraz, jeśli się nie nawrócą, czeka ich wieczna śmierć.

Należy pamiętać jednak, że Micheasz mówi do ludu Bożego, mającego przymierze z Bogiem. Większość bogatych dzisiaj nie jest wierzącymi, dla nich nie sama niesprawiedliwość, czyli brak życia według Prawa Bożego, jest powodem potępienia, lecz są potępieni dlatego, ponieważ odrzucają Jezusa Chrystusa.

Samo zdobywanie wielkiej ilości ziemi nie jest potępione. W Izraelu każda rodzina otrzymała swoją ziemię jako dziedzictwo. To sytuacja, która dzisiaj już nie obowiązuje.

4. Pożądanie i egoizm

Nie chodzi w tym tekście tylko o wzbogacenie się. Większość z nas raczej nie jest bogatymi, więc można łatwo myśleć, że to nas nie dotyczy. Ale źródłem grzechów socjalnych jest pożądanie (10 przykazanie) a to już dotyczy zarówno bogatych jak i biedniejszych. Każdy z nas musi się ciągle na nowo badać, czy nie pożąda.

Związany z pożądaniem jest problem i grzech egoizmu, powodujący, że jestem przede wszystkim zainteresowany własnymi interesami, nie obchodzą mnie inni.

5. Resztka

Zarówno w ST jak i w NT widzimy, że większość ludzi odwraca się od Boga, co też jest często naszym gorzkim doświadczeniem dzisiaj. Czasami możemy się czuć taką resztką, jesteśmy taką małą mniejszością w społeczeństwie, w którym większość (jak nam się wydaje) nie chce żyć z Bogiem i według Jego Przykazań. Ale Bóg ma słowa wielkiej nadziei i pociechy dla resztki. Resztka, pozostająca mu wierna zostanie zbawiona, co Bóg wykonał ostatecznie w Jezusie Chrystusie. Mimo to co świat czyni, mimo to jak ludzie wokół nas żyją, my powinniśmy zostać wiernymi Jezusowi.

Zarazem zachęca to nas też, aby głosić Ewangelię, aby innych ludzi nie spotkał sąd, lecz aby mogli dostąpić zbawienia przez Jezusa Chrystusa.

6. Troska dla biedniejszych

Tematem Księgi Micheasza jest Kto jest jak PAN? PAN Bóg troszczy się o biednych, o tych, którzy zostają gnębieni. Jeżeli Bóg troszczy się o nich, to my powinniśmy Go w tym  naśladować.

Temat ten rozwinięty zostanie w następnym numerze „Słowa”.

Ksiega Micheasza 1,1-7

1 Słowo Pańskie skierowane do Micheasza z Moreszet za czasów Jotama, Achaza i Ezechiasza, królów judzkich - to, co widział o Samarii i Jeruzalem.

2 Słuchajcie, wszystkie narody, wsłuchuj się, ziemio, i to, co ją napełnia!
Niech <Pan> Bóg przeciw wam będzie świadkiem,
Pan z pałacu swego świętego!
3 Bo oto Pan wychodzi ze swego przybytku, zstąpi i deptać będzie po wyniosłościach ziemi.
4 Stopnieją pod Nim góry, rozdzielą się doliny jak wosk przed ogniem, jak wody rozlane po stoku.
5 Wszystko to z powodu występku Jakuba i grzechów domu Judy.
Jaki występek Jakuba? Czy nie Samaria?
Co za grzech domu Judy? Czy nie Jeruzalem?
6 «Przeto uczynię Samarię rumowiskiem na polu, miejscem pod uprawę winnicy;
kamienie jej stoczę w dolinę i obnażę jej fundamenty.
7 Wszystkie jej bożki będą potłuczone cały jej dorobek w ogniu spalony.
Wszystkie jej posągi rozbiję w gruzy, bo z zapłaty nierządnicy są zgromadzone i w zapłatę nierządnicy się obrócą».

Wyjaśnienie tekstu

w. 2

Tzw. Bibia Warszawska tłumaczy „święty przybytek”, ale użyty tu hebrajski wyraz oznacza pałac.

w. 3

PAN Bóg zstąpi ze świętego pałacu. Jest to obraz wojny: Potężny król wyrusza na wojnę ku zwycięstwu (por. Sędziów 5,4-5; Psalm 18,8-16; Izajasza 26,21).

Często PAN Bóg zstępował, aby zniszczyć wrogów Izraela, ale teraz przyjdzie, aby ukarać swój lud za grzechy.  

Wzniesienia: centralną część Izraela stanowią regiony górskie, militarnie najważniejszy teren: kto opanuje ten rejon, panuje nad całym krajem.

Wszędzie na terenie Izraela znajdowały się na wzniesieniach pogańskie ołtarze.

w. 4

Dopóki Bóg pozostaje w niebie, ludzie czują się bezpiecznie i czują się silnymi. Ale kiedy wszechmocny Bóg zejdzie, nic nie może oprzeć się jego sądowi.

Ludzie w czasach Micheasza wiedzieli jak potężna armia Asyryjska maszeruje, zdobywa i niszczy wszystkie miasta i wsie po drodze. Bóg jest potężniejszy niż armia asyryjska.  

w. 5

To wszystko jest karą za złamanie przymierza przez Izrael.

Występek – hebrajski wyraz oznacza złamanie przymierza / Prawa.

Bóg wybrał Izrael jako swój ludu i zawarł z nimi przymierze, a przymierze posiada warunki. Bóg obiecał wierność, ale wymagał też od Izraela wierności, wyrażonej w przestrzeganiu Jego prawa. Izrael nie trzymał się tych warunków  i spotyka go kara.

Mimo faktu, że królestwo Izraela było podzielone na królestwo północne i południowe, dla Micheasza jest to jeden lud Boży.

Dwie stolice, Samaria i Jeruzalem, reprezentują dwa państwa, ale chodzi tu o całość Izraela.

5b należy tłumaczyć: jakie są wzniesienia (kultowe) Judy? Czyż nie Jeruzalem?

Pogańskie wzniesienia kultowe były zazwyczaj na wyższych punktach. Zawierały drewniane słupy symbolizujące Aszerę (żeńską boginię płodności, por. 5,13) oraz jeden lub więcej kamienne filary, symbolizujące męskiego boga płodności (por. 2 Królewska3,2). Znajdowały się tam też kamienne ołtarze.  

W Samarii początkowo Izrael nie chciał służyć innemu Bogu, pragnęli tylko widocznego Boga jak inne ludy (por. Ks. Wyjścia 32). Stawiano byka, jako posąg Boga. Z czasem dołączono innych bogów. Najbardziej znanym był Baal (nazwa oznacza: pan, właściciel) oraz Asztarte (bogini płodności)

w. 6

Samaria była potężnym miastem na górze, posiadającym bardzo grube mury miejskie. Styl i konstrukcja murów i budowli należały od najlepszych i najpiękniejszych na Bliskim Wschodzie. Dla ludzi wydawało się niemożliwym, że może zostać kompletnie zniszczona.

Asyryjska armia zdobyła, zniszczyła doszczętnie miasto, nawet zrzucając wszystkie kamienie z murów w dolinę. Dziś jeszcze można zobaczyć pozostałości ruin.

Określenia użyte przez autora nie oznaczają trzęsienia ziemi, lecz zniszczenie przez potężną armię.

miejscem pod uprawę winnicy – zniszczenie jest tak ogromne, że góra wygląda, jakby nigdy nie było na niej miasta.

obnażę jej fundamenty – kojarzy się ze wstydem obnażenia (por. Ezechiela 16,37; Ozeasza 2,12).

w. 7

Cały kult pogański zostaje zniszczony.

Zapłata nierządnicy wskazuje na prostytucję religijną, co grało bardzo ważną rolę w pogańskich religiach. Ludzie myśleli, ze wszelkie życie i energia powstaje przez seksualny kontakt bogów. Przez prostytucję rytualną człowiek mógł dostąpić boskiego życia i siły.

Pieniądze, zdobyte przez prostytucję na cele kultu, w końcu będą służyć kultowi asyryjskiemu, wszystko zostaje zrabowane przez Asyryjczyków.

Ciekawym jest, że chodzi tu o kompletne zniszczenie jednego z najważniejszych, najpiękniejszych i najpotężniejszych miast, ale Micheasz wspomina tylko o zniszczeniu kultu. To jest właściwy cel Boga.

To czego Izrael nie zrobił, mianowicie zniszczenia kultu pogańskiego (Ks. Powt. Prawa 7,25; 9,21), Bóg sam uczyni przez armię asyryjską.

Przygotowanie kazania

Stosunkowo rzadko głoszone są kazania z jednego z tak zwanych małych proroków Starego Testamentu, ale zachęcam, aby podjąć się tego. Księga Micheasza zawiera wiele bardzo ważnych przesłań, które są wciąż aktualne.

Poniżej prezentuję kilka tematów tekstu, które można rozwinąć w kazaniu.

Bałwochwalstwo

Podstawowym grzechem, który sprowadza karę Bożą, jest bałwochwalstwo.

Dzisiaj nie ma bogów, takich jak w starożytności, ale bałwochwalstwo nadal istnieje. Bałwanem/idolem jest wszystko, co staje na pierwszym miejscu w naszym życiu, wszystko w czym pokładamy zaufanie, co daje nam poczucie bezpieczeństwa; wszystko, bez czego nie jesteśmy w stanie żyć. Bałwan/idol jest czymś, co stoi miedzy nami a Bogiem.

Wiele rzeczy, które same w sobie są dobre, mogą stać się bałwanem, jeśli staną się dla nas zbyt ważne.

Dzisiaj bałwochwalstwem mogą być np.: pieniądze, praca, status społeczny, przesądy i zabobony, horoskopy, okultyzm, muzyka, piłka nożna i sport w ogólności, hobby, nawyki, seks, kariera, rodzina, zdrowie.

Ale także pragnienie władzy, sukcesu, lub pieniędzy, a nawet obrona pewnych doktryn mogą łatwo stać się bałwochwalstwem.

Jest to często proces. W Samarii nie chcieli od razu innego Boga, chcieli tylko widocznego boga. Z czasem dołączyli innych bogów z sąsiednich krajów, jako dodatkową gwarancję bezpieczeństwa. Nigdy nie wiadomo, jak daleko może pójść niewinny - wydawałoby się z początku - proces…

Podobnie jest też dzisiaj. Chrześcijanie zazwyczaj nie chcą świadomie pokładać zaufania w czymś innym, niż w Bogu, niemniej każdy wierzący musi badać siebie, czy Bóg jest rzeczywiście na pierwszym miejscu.

Bóg jest wszechmocny i święty

Imię Micheasza oznacza: Kto jest jak PAN? (por. 7,18).

Wierzymy, że Bóg jest wszechmocny, suwerenny, święty. Ale często też zapominamy co to znaczy. Przez Jezusa Chrystusa mamy dostęp do Boga Ojca, ale On nadal jest święty i wszechmocny. Powinniśmy mieć pełen respekt dla Niego.

Boga nie można z niczym porównywać. Nie można wyobrażać Go sobie. Nasze wyobrażenia zawsze będą zbyt nikłe. Dlatego obrazy Boga są tak straszne, bo pomniejszą wielkość Boga.

Jeżeli żyjemy w świadomości, że jesteśmy dziećmi wszechmocnego i świętego Boga, następstwo nie może być inne, jak tylko takie, że nasze życie ulegnie zmianie!

Sąd Boży

Ludzie współcześni niechętnie słuchają o sądzie i karze Bożej. Wielu chrześcijan woli podkreślać te elementy charakteru Boga, które im się podobają, np. że Bóg jest miłością. Chętnie zapominają o innych elementach, które im się nie podobają, np. sąd i gniew Boży. Tak powstają bardzo jednostronne obrazy Boga.

Podobnie było w czasie Starego Testamentu. Prorocy, którzy głosili Słowo Boż, nie byli popularni, wielu nie chciało ich słuchać, a nawet reagowano agresywnie na głoszenie.

Współcześni kaznodzieje nie powinni bać się głoszenia sądu Bożego, gdyż jest to część Słowa Bożego.

Prorocy nigdy się nie cieszyli z powodu kary, raczej byli z tego powodu w żałobie (por. 1,8). Taka też powinno być nasza postawa.

Ważnym też jest, że głoszeniu sądu Bożego zawsze towarzyszy nawoływanie do nawrócenia się. Bóg jest łaskawy i pełen miłosierdzia, chce, aby ludzie zostali zbawieni. Dlatego Bóg zstąpił z nieba i dał możliwość nawrócenia się. A nawróconym, którzy pozostaną Mu wierni, Bóg obiecuje nową przyszłość, odnowienie i wiecznie życie z Nim.

W Jezusie Chrystusie Bóg zstąpił z nieba na ziemię. Jezus daje nowe życie, odnowienie, o którym Micheasz w dalszych rozdziałach także mówi. Pamiętajmy jednak, że nadejście Jezusa nie anuluje sądu Bożego. Przez Jezusa gniew Boży z powodu grzechu nie zanikł. Mamy zbawienie i nowe życie w Jezusie dlatego tylko, że Jezus poniósł sąd i karę, On doświadczył gniewu i kary Bożej z powodu naszych grzechów. Jeżeli wierzymy w Jezusa Chrystusa, kara nas już nie dotyczy, lecz mamy w Nim wiecznie życie.

Wstęp do Księgi Micheasza

Rozpoczynamy serię rozważań Księgi Micheasza. Aby móc dobrze zrozumieć dalsze omówienia poszczególnych jej fragmentów, proponujemy najpierw artykuł, jako wstęp do Księgi Micheasza.

Księgi prorockie Starego Testamentu często uznawane są za trudne, dlatego też wielu chrześcijan rzadko albo wcale ich nie czyta. Chciałbym zachęcić Was do ich czytania i rozważania, ponieważ księgi te są także częścią nadal aktualnego Słowa Bożego.  

Proponuję cykl rozważań Księgi proroka Micheasza. Dla jej lepszego zrozumienia pierwszy artykuł poświęcam wprowadzeniu w jej skomplikowany kontekst historyczny, nie zapominając, że trzeba ją czytać w kontekście znaczeniowym całej Biblii.

Autor i data powstania

W pierwszym wersecie autor prezentuje siebie jako Micheasz z Moreszet. Moreszet jest małym miasteczkiem położonym na górze, ok. 30 km na południowy zachód od Jeruzalem, nieopodal filistyńskiego miasta Gat. Jest to jedno z miast, które Sennacheryb (bibl.Sancheryb) zdobył w 701 p.n.e. (1,14).

Nic więcej nie wiemy o Micheaszu lub o jego przodkach. Raczej nie był zawodowym prorokiem, lecz prawdopodobnie był rolnikiem, ale pewności oczywiście nie mamy. Z pewnością bardzo dobrze znał sytuację rolniczą, co wynika z obrazów, których używa.

Imię Micheasz oznacza dosłownie: „Kto jest jak PAN?”

Jego imię jest podsumowaniem jego głoszenia (por. 7,18): PAN Bóg jest suwerenny, wszechmocny i święty, który karze za grzech, ale zbawia wiernych.

Micheasz żył w tym samym czasie, kiedy prorok Izajasz (742-681 p.n.e.). Najprawdopodobniej Izajasz i Micheasz dobrze się znali. Izajasz pochodził ze szlacheckiej rodziny i działał na dworze królewskim w stolicy Jeruzalem. Micheasz natomiast pochodził z małego miasteczka, był bogatym prorokiem wiejskim, wykazującym zainteresowanie losami zwykłych ludzi, cierpiących przez działanie bogatych.

Micheasz wystąpił w czasach królów judzkich Jotama (742-735 p.n.e.), Achaza (735-715 p.n.e.), Hiskiasza (715-686 p.n.e.). Jest to okres 750-586 p.n.e. (Izajasz zaczął swoją działalność w 739 p.n.e.). Prawdopodobnie działał w czasie 735-700 p.n.e.

Izrael był wówczas podzielony na dwa królestwa: dziesięć plemion tworzyło północne królestwo – Izrael, ze stolicą w Samarii, a plemię Judy i Benjamina tworzyło południowe królestwo – Judy, ze stolicą w Jeruzalem (1 Królewska 11). W Księdze Micheasza jednak nazwa Izrael oznacza często całość Izraela i Micheasz prorokuje zarówno dla północnej, jak i dla południowej części królestwa.

Kontekst historyczny

Przed rozpoczęciem czytania Księgi Micheasza zaleca się przeczytanie 2 Księgi Królewskiej 15,17-20,21 oraz 2 Kronik 26-30, aby zrozumieć sytuację polityczną, która jest kontekstem księgi Micheasza.

Podczas panowania króla Uzjasza (ojca króla Jotama), w królestwie Judy panował dobrobyt, którego Izrael nie znał od czasów Salomona. Ludzie jednak odwrócili się od Boga i zajmowali się swoimi sprawami i biznesem; rozwijała się korupcja i niesprawiedliwość socjalna.

Wyższa warstwa społeczeństwa żyła w coraz większym luksusie, kosztem innych. Przepaść między bogatymi a biednymi była ogromna. Chciwość bogatych była tak straszna i niszcząca dla innych, że Micheasz porównuje ją do kanibalizmu (3,2-3)

W tym czasie Imperium Asyryjskie (obecnie północny Irak) stało się największym i najpotężniejszym, zdobywającym coraz więcej krajów. Armia asyryjska znana była ze swojej nowoczesnej techniki wojskowej oraz ze swego okrucieństwa.  Ze względu na zagrożenie wojenne ze strony północnego królestwa i Aramejczyków (2 Kronik 28,6), król Achaz z Judy szukał pomocy u Asyryjczyków, co uczyniło go wasalem Asyrii, za co musiał rocznie dużo płacić (2 Królewska 16,5-9, Izajasz 7).

W roku 722 p.n.e. Samaria i północne królestwo zostało zdobyte przez Asyryjczyków.  Północny Izrael został wyprowadzony na wygnanie i nigdy nie wrócił (2 Królewska 18,9-12).

W tym momencie Asyria stała się potężnym mocarstwem, posiadającym większość Bliskiego Wschodu.

  Rozwój terytorialny imperium asyryjskiego
Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Mapa_Asyrii.png

Kiedy w 705 p.n.e. Sancheryb stał się królem Asyrii, król Hiskiasz z Judy próbował zerwać z Asyrią, licząc na pomoc m.in. Egiptu (2 Królewska 18,21; Izajasza 30,1-5). Hiskiasz przygotowywał się na oblężenie, zbudował wtedy m.in. istniejący nadal, współcześnie, tunel Syloam, aby zabezpieczyć sobie dostęp do wody (2 Kronik 32,3-5; 28-30; por. Izajasza 22,8-11) Po uporaniu się z buntem w Babilonii, Sancheryb udał się w 701 p.n.e. z wielką armią do Judy, zdobył 46 miast królestwa. Wśród nich było miasto Lachisz, drugie miasto po Jeruzalem. W jego pałacu w Niniwie znajdowały się płaskorzeźby, pokazujące, w jak okrutny sposób Sancheryb potraktował mieszkańców Lachisz (znajdują się one obecnie w British Musem). Także miasto Moreszet, skąd Micheasz pochodził, zostało zniszczone przez Sancheryba, a jego mieszkańcy zabici lub wyprowadzeni na wygnanie do Asyrii.

Następnie Sancheryb oblegał Jeruzalem (2 Królewska 18,17; 2 Kronik 32,9; Izajasza 36,2), ale Jeruzalem zostało w cudowny sposób przez PANA uratowane (Izajasza 37,14-20).

Jeruzalem zostało uratowane, ale cały kraj został doszczętnie zniszczony. Zniszczono miasta i pola uprawne, a większość mieszkańców została zamordowana lub wygnana do Asyrii (2 Królewska 18,13). Oznaczało to ogromną klęskę i kryzys socjalno-ekonomiczny. Był to też czas ogromnej korupcji. Przywódcy polityczni i religijni byli zainteresowani jedynie własnymi sprawami, zainteresowani tylko tym, aby jak najbardziej wzbogacić się kosztem biednych, co spowodowało nadmierną przepaść między bogatymi a biednymi; bogaci żyli w ogromnym luksusie, a biedni nie mieli z czego żyć.

Kontekst religijny

W tym czasie poglądy i zwyczaje religijne Izraela niewiele się różniły od pogańskich.

Religia stała się pustą zewnętrzną formą. Izraelici byli przekonani, że dopóki Bóg jest wśród nich, nic im nie grozi, ponieważ są przecież narodem wybranym: wystarczy brać udział w rytuałach i ofiarach z myślą: jeśli tylko rytuały zostaną dobrze wykonane, Bóg będzie błogosławił. Jest to typowy pogański sposób myślenia, przeciwstawiający się przesłaniu Biblii. Izrael zapomniał, że przymierze ma warunki: Bóg jest święty, co oznacza, że Bóg sądzi grzech (3,12)

Król Achaz w Jeruzalemie nawet swojego syna ofiarował Bogu (2 Królewska 16,3-5; Micheasza 5,12-14; 2 Chronik 28,1-3). Zamknął na jakiś czas też świątynię (2 Królewska 28,23-25), a potem postawił ołtarz asyryjskiego bożka w świątyni PANA.

Dopiero król Hiskiasz zaczął reformować religię (2 Królewski 18,4; 2 Chronik 31,1).

Temat i cel Księgi Micheasza

Boża suwerenność

Któż jest, Boże, jak Ty… (7,18). Boga nie można z nikim porównać. On jest wszechmocnym Panem wszechświata (4,13), jest suwerenny, święty. Bóg jest sprawiedliwy i jest miłością.

Bóg jest sprawiedliwy i kara niesprawiedliwość, ale jest też pełen miłości i łaskawy: daje możliwość nawrócenia się.

Bóg kara grzech, ale dla resztki Izraela, pozostającej Mu wierną, jest wielka nadzieja odnowienia (7,8-20). Bóg jest łaskawy i wysyła proroka, który ostrzega lud. Bóg chce, aby wszyscy zostali zbawieni i daje możliwość nawrócenia się (3,7-8).

Ludzka odpowiedzialność

Wybranie przez Boga nie oznacza gwarancji, że automatycznie wszystko będzie dobrze. Fakt, że Bóg wybrał Izraela nie oznacza, że Izrael może żyć jak chce.  Izrael jest ludem wybranym, mającym przymierze z Bogiem, co oznacza, że istnieją też warunki przymierza: Izrael powinien żyć w sprawiedliwości i świętości, trzymając się Prawa Mojżeszowego.

Każdy człowiek na ziemi ma odpowiedzialność, aby żyć w sposób święty i sprawiedliwy, służąc Bogu i uwielbiając Go we właściwy sposób.

To znaczy też, że każdy człowiek jest odpowiedzialny za to, jak traktował innych.

Etyka społeczna (2,1-13; 7,1-7)

Micheasz mówi bardzo dokładnie o grzechach. Grzechy dokonywane są nie są tylko przeciw Bogu, ale też przeciw innym ludziom, grzechy mają implikacje zarówno teologiczne jak i socjologiczne.

Grzechy, wspomniane przez Micheasza, to:

Ø      Niemoralne i skorumpowane życie (2,1-2; 3,1-2)

Ø      Bałwochwalstwo (1,7; 5,12-15; 6,16)

Ø      Religia składająca się tylko z rytuałów (6,6-8)

Ø      Fałszywi prorocy (3,5-7)

Ø      Chciwi kapłanie i przywódcy (3,11)

Ø      Źli przywódcy (3,1-12; 6,1-16)

Struktura księgi Micheasza

Księga Micheasza nie ma charakteru chronologicznego, ale została napisana tematycznie.

Struktura to tzw. chiazm (jest to figura stylistyczna, w której strukturze tematy powtarzają się w sposób symetryczny, jak to widać w niżej podanym schemacie), gdzie centralna część jest bardzo ważna:

A  Nadchodzący sąd i zniszczenie                           (rozdz. 1)

B  Grzechy ludzi                                                  (rozdz. 2)

C  Grzechy przywódców                              (rozdz. 3)

D  Nadzieja i odnowienie                        (rozdz. 4-5)

C’ Grzechy miasta i jego przywódców         (rozdz. 6)

B’ Grzechy ludu                                                  (rozdz. 7,1-8)

A’ Przyszła zamiana sądu w odnowienie                  (rozdz. 7,8-20)

Księga Micheasza nie odnosi się tylko do społecznej sprawiedliwości, do naszego prywatnego życia w wierze. Księga głosi również plan zbawienia Bożego dla świata.