Showing posts with label Sędziwy. Show all posts
Showing posts with label Sędziwy. Show all posts

15 October 2014

Księga Daniela, rozdział 10



Rozdziały 10-12 stanowią jedność i należy je tak czytać.
Dan. 10:1-11:1  Wstęp do wizji
Dan. 11:2-12:3  Wizja objawiona Daniela
Dan. 12:4-13     Wskazówki, które Bóg daje Danielowi

W poprzednim fragmencie Daniel otrzymał objawienie, że cierpienie (wygnanie Izraela) trwać będzie 70 siódemek lat. W tym rozdziale, jako wstęp, Daniel otrzymuje tylko bardzo ogólne i krótkie spojrzenie w przyszłość. Dopiero potem (w rozdz. 11) nastąpi objawienie szczegółów.


Przygotowania Daniela (w. 1-3)

Daniel otrzymuje wizje w trzecim roku panowania Cyrusa, króla perskiego, jest to rok 538 p.n.e..
Dwa lata wcześniej (536 p.n.e.) król Cyrus pozwolił pierwszej grupie wygnańców powrócić, aby odbudować Jerozolimę (por. Ezdrasza 1-2).
Dwa lata później, czyli w roku, kiedy Daniel ma wizję opisaną w tym rozdziale, fundamenty świątyni w Jerozolimie zostają założone (Ezdr. 3:8-10). Jednak z powodu wielkiego oporu miejscowych mieszkańców, praca Żydów przy świątyni stanęła, dopiero 18 lat później została wznowiona (Ezdr. 4:24).

Daniel spędził trzy tygodnie na żałobie i intensywnej modlitwie (w. 2-3 i 12). Data (w. 4) wskazuje na żałobę w okresie Święta Paschy. Nie czytamy, dlaczego Daniel był w żałobie, ale musiał to być poważny powód. Być może było to związane z rozumieniem wizji, co mogłoby wynikać z wersetu 12. Być może, co wydaje się bardziej prawdopodobnym, z powodu stagnacji pracy w Jerozolimie, oporu i wrogości, który spotkał Żydów.


Wizja męża w szacie lnianej (w. 4-9)

Daniel znalazł się nad rzeką Tygrys, w sporej odległości od Babilonu, który leży nad rzeką Eufrat.
Widzi tam męża ubranego jak kapłan izraelski (por Ks. Kapł. 6:10). Opis przypomina bardziej posąg niż człowieka, w dodatku straszny, taki jak znamy z filmów science fiction. Jest to postać błyszcząca i płonąca. Opis podobny do opisu u proroka Ezechiela (Ez. 1:9-10), który jest opisem tzw. teofanii, czyli objawienia się Boga w sposób „fizyczny”.

Nie wiadomo, kim jest ten mąż, niektórzy bibliści twierdzą, że to anioł, podczas gdy inni wskazują na Jezusa Chrystusa. Tekst nie wyjaśnia nam tego. Z tekstu nie wynika, czy ten mąż jest istotą z wersetów 10-13. Jeżeli postać ta, która dotyka Daniela i mówi do niego (w. 10-12), wtedy nie jest to Chrystus, ponieważ potrzebował pomocy od anioła (w. 13). Jasnym jest, że mąż ten reprezentuje Bożą chwałę.

Daniel widocznie nie był sam, ale tylko on widział, jego towarzysze nie. Jego towarzysze jednak rozumieli, że coś szczególnego się dzieje i bali się, co przypomina nawrócenie się Szawła (Dz. Ap. 9:1-9).


Odwiedziny Anioła (w. 10-13)

Wyobraźmy sobie tą scenę, kojarzącą się niemal z horrorem. Najpierw Daniel widzi potężną postać, wyglądającą nieludzko, wydającą dźwięki tak potężne, że wszyscy się boją i uciekają. Na tenże dźwięk, Daniel traci nawet przytomność i pada na twarz. Kiedy ręka go dotyka i ponosi (Daniel nie może się widocznie podnieść o własnych siłach), Daniel siedzi na czworakach, i drży (w polskim tłumaczeniu nie znajdziemy słowa drży, ale występuje w hebrajskim oryginalnym tekście). Będąc w takiej pozycji dociera do niego, co mówi postać.

Głos mówi do Daniela: mężu miły (w. 11). Hebrajski tekst mówi dosłownie: mężu pożądany, Bóg pożąda Daniela, bo jest cenny dla Niego. Można więc też tłumaczyć: mężu szanowany i cenny.
Dopiero po tych słowach Daniel wstaje, ale nadal drży. Daniel został poniżony, był jak martwy, potem ‘stał na czworakach jak zwierzę, dopiero potem został ‘wywyższony’ i stał jak człowiek.

Dalej Daniel słyszy słowa nie bój się! (w. 12), co jest zazwyczaj początkiem mowy anioła do człowieka.
Anioł został wysyłany, aby zareagować na modlitwy Daniela, trzy tygodnie wcześniej, ale przyszedł spóźniony, bo Książę Królestwa Perskiego zatrzymał go, widocznie nie chcąc, aby wysłannik dotarł do Daniela (wyrazu anielski nie ma w hebrajskim oryginale).
Jest to zagadkowe dla nas. Jasnym jest, że tekst mówi o duchowej walce i o duchowych, dla ludzi nie widocznych, siłach i aniołach, ale wiele pozostaje zagadką.

Nie jest jasnym, co Książe królestwa perskiego konkretnie oznaczał i kim był. Z tekstu wynika, że jest to duchowa zła siła, wspierająca ziemskie królestwo perskie. Nie mamy też żadnej informacji dotyczącej sposobu, w jaki zatrzymał anioła.
Wrogami Izraela nie są tylko ludzie na dworze perskiego króla, lub armia, czy też wrogo nastawieni ludzie w Kanaanie, ale też duchowe siły, próbujące przeciwdziałać Izraelowi i przez to Bożym planom.
Ewidentnie modlitwa Daniela była związana z duchową walką.  

Książę królestwa perskiego widocznie był tak silny, że mógł zatrzymać anioła, ale więcej nie może zrobić. Nie mógł tak naprawdę przeciwdziałać, poniósł klęskę, bo Anioł był silniejszy.


Świat duchowych sił

Można wnioskować, że Bóg „wyznaczył” anioły do poszczególnych narodów (por. Ks. Powt. Prawa 32:8-9, gdzie hebrajski oryginał ma synów Bożych (= aniołów) zamiast synów Izraela; por też: Ks. Powt. Prawa 4:19), ale nie wiemy tak naprawdę, co to konkretnie znaczy. Wygląda na to, że Anioł miał szczególne zadanie chronić Izrael (por. 11:21; 12:1).
Także u proroka Izajasza widzimy połączenie państwa i złych duchowych sił (Iz. 24:21-23).

W starożytnym Bliskim Wschodzie powszechnym był pogląd, że bogowie i inne siły są związane z konfliktami na ziemi. W religiach kanaańskich i mezopotamskich istniało wielu bogów, którzy walczyli między sobą. Kraj, pod opieką boga, który w tej duchowej walce zwycięży, zwycięży też na ziemi nad wrogiem. W Biblii czytamy o walczących aniołach, którzy służą jedynemu Bogu Wszechmogącemu (por. Ks. Wyjścia 14:19; 23:20-23; 32:34; Jozuego 5:14-15).

Musimy przyznać, że z Biblii wiemy niewiele o aniołach, demonach i o siłach niebieskich.
Niewiele też wiemy o aniele Gabrielu, wiemy tylko, że gra ważną rolę jako przywódca armii Pańskiej (por. Da. 10:21; 12:1; Judasz 9; Ks. Obj. 12:7). To powinno nas czynić ostrożnymi w wypowiedziach na ten temat. Wśród chrześcijan istnieje bardzo dużo spekulacji na temat aniołów i demonów, ale jedynym objawieniem jest Biblii, która nie objawia nam tyle, ile byśmy chcieli. Uczy nas to pokory, Bóg nie objawia nam wszystkiego, czego chcemy, tylko objawia nam to, co On w swojej suwerennej mądrości uznaje za nam niezbędne i potrzebne. To powinno nas zadowolić.

Rzeczywiście istnieją duchowe siły stojące za ludzkimi instytucjami i z pewnością istnieją też demony, ale rozdział ten nie ma na celu wyjaśnienia nam wszystkiego w tej dziedzinie.
Tożsamość niebieskich sił zła, opisana w tym rozdziale i innych, nie jest jasna. Jasnym jest tylko, że jest to siła, stawiająca opór Bogu. 
Uczy nas to, że historia ludzkości to coś więcej niż tylko wojny między państwami i między ludźmi. Istnieje też rzeczywistość duchowa, która jest blisko związana z rzeczywistością, którą doświadczamy i widzimy w świecie.
Modlitwa gra ważną rolę w duchowej walce, ale nie możemy spekulować i więcej wnioskować, niż naucza Biblia.
Nie jest to też żaden powód do lęku, gdyż Słowo Boże wyraźnie głosi w wielu miejscach, zwłaszcza w Księdze Daniela, że Bóg jest wszechmogący i suwerenny i On ma całą historię pod kontrolą.

Dualizm, który stoi na stanowisku, że istnieją dwie równe sobie siły, z których jedna zwycięża, jest typowe dla wielu pogańskich religii, ale Biblii jest całkiem obcy. Zło jest wielką siłą, ale nie ma szans w obliczu Boga. Zło może buntować się, przeciwstawiać się Bogu i przeszkadzać, ale nie może spowodować, że Bóg nie może wykonać swojej woli. Zło ostatecznie zostało pokonane przez Jezusa Chrystusa na krzyżu.

Biblia też nie naucza, że prawdziwa walka jest tylko w niebie, co oznaczałby, że tak naprawdę nie ma różnicy, co ludzie na ziemi czynią.


Dalsza mowa anioła (w. 14-21)

Kiedy Daniel dalej słyszy, znowu jest to tak wielkie i potężne dla niego, że znowu słabnie, pada na ziemie i nie jest w stanie mówić.
Spotkanie z aniołem jest tak ciężkie, że Daniel nie wie jak to wytrzymać. Myślimy często lekkomyślnie o aniołach. Wielu ludzi ma obrazy aniołów w domach, gdzie wyglądają one miło, uśmiechnięte, niegroźne. Niektórzy chrześcijanie nawet marzą o tym, aby spotkać anioła.
Opis Daniela jednak wyjaśnia, że spotkanie anioła oznacza spotkanie z postacią z rzeczywistości niebiańskiej, co jest wyczerpującym i strasznym doświadczeniem.

Na to ktoś podobny do człowieka dotyka Daniela, co daje mu siły. Używane tu określenie bardzo podobne do określenia ktoś podobny do Syna człowieczego (7:13), ale nie koniecznie musi chodzić o tą samą postać jak w rozdziale 7.
Daniel wciąż potrzebuje dodatkowych sił, aby znieść to wszystko (w. 19).

W następnych wersetach (w. 20-21) anioł daje tylko bardzo ogólny przegląd tego, co będzie. Potem nastąpi bardziej szczegółowy opis (rozdz. 11).

Powodem cierpienia ludu Bożego są złe moce, które stoją za ziemskimi państwami. Najpierw książę perski, a potem książę grecki, jak w poprzednich wizjach (rozdz. 7 i 8) występowały jedno po drugim zwierzęta reprezentujące królestwa. Persja, co prawda pozwoliła Izraelowi wrócić, ale za Królestwem Persów też stoi zło.
Zarówno królestwo perskie jak i greckie chcą panować nad całym światem i wprowadzić swoje porządki, co oznacza opór przeciwko Bogu.


Święta wojna w Starym Testamencie

Bóg jest świętym wojownikiem, który walczy dla swego ludu i zwycięża.
Bóg używa swego ludu, jako narzędzia, aby osądzić zło świata (np. Ks. Wyjścia 15; Jozuego 6; Sędziów 5). Izrael nie zwycięża, ponieważ jest silny, ale ponieważ walczy Bóg.
Izrael nie może sam decydować się na wojnę. Wojna była rodzajem służby Bogu (jak w świątyni), żołnierze musieli być rytualnie czyści.

Reakcją na zwycięstwo jest pochwała Boga i podziękowanie Bogu (Wj. / II Mojż. 15; Ps. 24; 98).
Czasami jednak Bóg walczy przeciw Izraelowi z powodu grzechów (por. Treny 2:4-5).
W czasie wygnania babilońskiego Izrael doświadczył Boga raczej jako wroga. Bóg stoi na stronie ludu Bożego, kiedy ten jest posłuszny, ale staje się wrogiem ludu, kiedy nie jest mu posłuszny.

Jezus jest ostatecznym wojownikiem, który zwyciężył nad szatanem. Jezus zwyciężył nie przez zabicie wroga, ale przez to, że sam umarł i zmartwychwstał.

Wszystko, też wszystkie moce i siły, zostały stworzone przez i dla Boga. Niektóre zbuntowały się, ale zostaną ostatecznie poddane (Kol. 1:16-20). Chrystus zwyciężył nad wszystkimi siłami duchowymi (Kol. 2:15).

Podobnie jak Izrael, my też musimy walczyć. Bóg daje nam broń (Ef. 6:10-18). Ale walka w czasach po wniebowstąpieniu Chrystusa odbywa się bez użycia broni, poprzez proklamacje i głoszenie Ewangelii oraz przez modlitwę.
Żyjemy jeszcze w czasie wojny, ale mamy pewność, że już zwyciężyliśmy w Chrystusie. Jest to podobna sytuacja, jaka była w Europie w drugiej połowie roku 1944. Wszyscy wiedzieli, że Hitler poniesie klęskę, właściwie już przegrał, ale wojna jeszcze długo trwała, mimo faktu, że zwycięstwo dla Aliantów było już całkiem pewne.


Demony

Rozdz.10  księgi Daniela jest jednym z podstawowych tekstów, których niektórzy używają, aby udowodnić, że istnieją demony, panujące nad poszczególnymi rejonami lub krajami. 
Problemem jest, że ten rozdział daje tylko cząstkowe spojrzenie, ‘przy okazji’, a nie rozwija teologii demonów. W tym rozdziale tak naprawdę nie wiadomo, czy chodzi tu o demony, czy o jakiś inne siły duchowe.
Niewątpliwym jest tylko, że istnieje pewna hierarchia także wśród sił duchowych (Ef. 1:21; 6:12).

Biblia potwierdza istnienie demonów, oraz istnienie hierarchii wśród nich oraz pewnych relacji między demonami a poszczególnymi rejonami. Więcej nie możemy powiedzieć. Skoro Bóg więcej nam nie objawiał, nie nasza to sprawa, nie musimy dokładnie wiedzieć, jak jest zorganizowany świat demonów.

W Biblii nie znajdujemy nigdzie nakazu walki z demonami, lub instrukcji walki wierzących z przywódcami demonów lub siłami zła. Wierzący ma przeciwstawić się szatanowi, ale nie aktywnie walczyć z demonami.
Daniel sam nie walczy z demonami, lecz zostawia to Bogu i Jego aniołom. Nie możemy lekceważyć mocy demonów. Jeśli siła duchowa jest w stanie zatrzymać anioła przez trzy tygodnie, to kimże jest człowiek, jeśli myśli, że jest w stanie walczyć z takimi siłami?

Wierzący powinien mieć świadomość, że żyjemy w czasie wojny, ale naszym przywódcą jest sam Bóg, który w Jezusie Chrystusie zwyciężył. 

03 October 2014

Księga Daniela, rozdział 7



Druga część ks. Daniela (rozdz. 7-12) kontynuuje temat pierwszej części: Bóg rządzi i ma wszystko pod kontrolą. W tych rozdziałach znajdujemy się nagle w dziwnym świecie. Gdy w pierwszej części czytaliśmy opowieści o wybawieniu od śmierci z ognia lub od dzikich zwierząt, czytamy teraz o mitycznych potworach. Pierwsza część księgi opisała ludzi, którzy byli wrogami Boga, druga część księgi skupia się na wrogich siłach duchowych.
Druga część Księgi Daniela objawia, co nastąpi w przyszłości, ale w sposób zagadkowy i tajemniczy. Nie wszystko zostaje Danielowi do końca wyjaśnione (np. znaczenie rozkładu czasu).

Rozdział 7 jest wprowadzeniem do rozdz. 8-12. Wiele tematów tego rozdziału powróci i zostanie bardziej rozwiniętych w rozdziałach 8-12.
W każdym rozdziale drugiej części księgi pojawiają się następujące tematy, z których niektóre są bardziej podkreślone w poszczególnych rozdziałach.:
-     Okropność ludzkiego zła, szczególnie, jeśli jest skoncentrowane w państwach i wykonane przez rządy (rozdz. 7).
-     Ogłoszenie szczególnego czasu wybawienia (rozdz. 8).
-     Nawrócenie, prowadzące do zbawienia (rozdz. 9).
-     Objawienie, że za ludzkimi konfliktami stoi wojna kosmiczna - duchowa (rozdz. 10).
-     Przeciwników Boga na pewno spotka sąd Boży (rozdz. 11).
-     Lud Boży, obecnie cierpiący, z pewnością doświadczy nowego życia (rozdz. 12).

Druga część księgi Daniela jest napisana w inny sposób niż pierwsza, co oznacza, że należy ją inaczej czytać. Rozdz. 1-6 stanowi narracja opisująca wydarzenia mające teologiczne znaczenie. Rozdz. 7-12 stanowi tzw. literatura apokaliptyczna, która w sposób tajemniczy objawia prawdy teologiczne (patrz szersze omówienie w tekście „Literatura apokaliptyczna”).

Daniel 7 jest bardzo znanym rozdziałem, często cytowanym w Nowym Testamencie, ale jest zarazem niezwykle trudny do interpretowania. Mimo trudności w interpretacji, jasnym jest, że rozdział podkreśla, władzę i kontrolę Boga nad światem.
Celem jest pocieszenie wiernych. Wydaje się, że zło zwycięży, ale wierzący wie, że nie zło, lecz Bóg Wszechmogący zwycięży.


Struktura
                            7:1-2           Wstęp

Wizja:                  7:2b-15       Wizja 4 zwierząt
                                               7:2b-7       Wizja 4 zwierząt
                                               7:9-10       Wizja sali tronowej / sądowej
                                                7:11-12    Wizja rogów
                                                7:13-14    Pojawienie się kogoś podobnego do człowieka
                                               7:15          Reakcja Daniela: strach

Interpretacja:      7:16-18       Pierwsze wyjaśnienie
   7:19-20       Prośba o dalsze wyjaśnienie
                           7:21-27       Dalsze wyjaśnienie
                           7:28             Konkluzja


Treść rozdz. 7 jest związane z rozdz. 2. Oba rozdziały stanowią Bożą perspektywę historii od momentu zniszczenia Jerozolimy (przez Nebukadnesara) do ostatecznego odnowienia Izraela, kiedy Mesjasz Jezus przyjdzie.

Daniel miał wizje, opisaną w tym rozdziale, ok. 533 p.n.e. Wracamy więc do czasów rządów króla Babilonii Belsazara.


Niespokojnie morze (w. 2-3)

Daniel stoi w swojej wizji na brzegu niespokojnego morza. Morze (Morze Śródziemne) stanowiło dla Żydów i ogólnie w starożytności symbol i źródło zła.
Wiatry nad morzem wieją z czterech stron, co jest w rzeczywistości niemożliwym. Liczba cztery podkreśla w Biblii i w literaturze apokaliptycznej kompletność i uniwersalność. Cztery wiatry, cztery królestwa podkreślają całość stworzenia; to, co Daniel widzi dotyczy całego świata, to wizja, dotycząca wszystkiego.

Znajdujemy tu motywy z mitologii Bliskiego Wschodu, cały tekst przypomina starożytne teksty mityczne. Nie oznacza to, że mamy uznać te mity za prawdę, lecz tylko to, że Bóg w swoim objawieniu posługuje się jeżykiem i motywami znanymi ówczesnym ludziom. Biblia mówi słowami i obrazami znanymi i rozumianymi przez ludzi, ale jednocześnie też reaguje na ludzkie mity i pokazuje, że mity i inne religie są fałszywe. 

Wizja w rozdz. 7 przypomina najbardziej znaną babilońską opowieść o stworzeniu świata, Enuma elisz, Mit ten opowiada o praojcu Apsu i pramatce Tiamat. Tiamat jest morzem (takie jest też znaczenie jej imienia po akadyjsku), czyli też chaos.Tiamat jest matką następnego pokolenia bogów, między innymi Enlila i Ea, z których rodzi się z kolei bóg Marduk.
Mit Enuma elisz opowiada o tym, jak Marduk stał się najważniejszym bogiem. Apsu jest zdenerwowany z powodu innych bogów (jego dzieci), i chce ich zgładzić, na to Ea zabija Apsu i tnie go na kawałki. Tiamat się gniewa i mści się, walcząc z Mardukiem. Marduk jednak zwycięża, zabija Tiamat i z kawałków jej ciała tworzy niebo i ziemię.
Babilończycy wierzyli więc, że stworzenie świata było skutkiem walki między stworzycielem (Marduk) a morzem (Tiamat). Tiamat (morze) przynosi chaos, a Marduk przynosi porządek.
Kanaanici mieli podobny mit, w którym zamiast Marduka stworzycielem jest Baal a morzem Jam.
Z powodu tych mitów, które w różnych wariantach wśród różnych narodów egzystowały, ludzie w starożytności postrzegali morze, jako chaos i siłę chcącą zniszczyć stworzenie.

W opowieści o stworzeniu w Biblii znajdujemy podobny obraz: na początku był chaos (Ks. Rodzaju / I Mojż. 1:2; Ks. Wyjścia / II Mojż. 15:10; 14:2; Job 40-41), a Bóg stworzył wszystko. Jednak Biblijna opowieść stworzenia z pewnością nie jest mitem, lecz przeciwstawia się mitom pogańskim. Biblia uczy, że stworzenie świata nie jest skutkiem walki miedzy bogiem a morzem-chaosem, lecz jest suwerennym aktem wszechmogącego Boga. Pan Bóg jest wszechmogący i dlatego zwycięża nad wszelkimi siłami, też nad morskimi (por. Ps. 18:15; Job 7:12; Jer. 5:22; Nah. 1:4, Hab. 3:15).
Człowiek z czasów Daniela czytając lub słuchając wizji z rozdz. 7 mówiących o niespokojnym morzu, oczekuje, że nastąpią straszne rzeczy. Ten język i motyw używa Biblia, aby przekazać Boże Prawdy.

Z morza (z chaosu) wychodzą cztery straszne zwierzęta. Zwierzęta te są symbolami państw jak np. w herbach zwierzęta symbolizują państwa.
Oprócz drugiego zwierzęcia, pozostałe nie istnieją w tej formie w stworzeniu. Są symbolami sił, która skierowane są przeciwko Bogu i Jego stworzeniu. Te zwierzęta to mutanty przeciwstawiające się porządkowi w stworzeniu (jak np. ‘orki’ i inne stwory w Władcy Pierścienia Tolkiena).

Biblia objawia, że Pan Bóg stworzył wszystko. Wszystkie elementy są oddzielone od siebie i nie są mieszane. W Prawie Mojżeszowym czytamy, że nie wolno mieszać gatunków zwierząt (Ks. Powt. Prawo / V Mojż. 22:9-11). Podział, który Bóg dał w stworzeniu, ma zostać zachowany, bo jest to Boży porządek. Człowiekowi nie wolno zmieniać tego porządku, gdyż oznacza to bunt przeciwko Stwórcy. Dlatego mieszane zwierzęta były przez Żydów postrzegane jako demoniczne.
Istnieje pewne podobieństwo do mitycznych zwierząt w sztuce babilońskiej, które też stanowią połączenia różnych zwierząt.

Istnieje także podobieństwo czterech królestw z  rozdz. 2 do czterech zwierząt w rozdz. 7. Anioł objawia, że te zwierzęta oznaczają królestwa. Zwierzęta zostały zidentyfikowane jako Babilon, Medo-Persja, Grecja i Rzym, ale należy pamiętać, że znaczenie jest szersze. Królestwa przyjdą i znikną do momentu, kiedy Jezus Chrystus wróci.


Cztery zwierzęta (w. 4-8)

Pierwsze zwierzę (w. 4): Lew ze skrzydłami orła jest symbolem mocy i gwałtu. Zostaną mu wyrwane skrzydła, co oznacza ogromne poniżenie i utrata siły. Jest to doświadczenie Nebukadnesara, który stał się jak zwierzę (4:16,25,28-33)
Zostało mu dane ludzkie serce, co jest także doświadczeniem Nebukadnesara, kiedy wrócił do świata ludzi (4:33).
Lew i orzeł są silnymi, polującymi i dumnymi zwierzętami. Są często symbolami narodów figurując na wielu herbach państwowych.
Biblia opisuje króla Nebukadnesara i też Chaldejczykow jako orła (2 Królewski 25:1-11; Jer. 49:19; Ezechiela 17:1-5, 11-14) oraz jak lwa (Iz. 5:25-30; Jer. 4:6-7).
Wspaniałość i chwała Babilonu jest zawsze kojarzona z samym Nebukadnesarem (Dan. 2:37-38; 4:22; 5:18-19).

Drugie zwierzę (w. 5), podobne do niedźwiedzia
Istnieje wśród Biblistów dyskusja, czy to zwierzę reprezentuje Medię, czy królestwo Medyjsko -perskie. Jedno i drugie jest możliwe. Persja stała się wielka poprzez wchłonięcie Medii do swego imperium. Imperium Medyjskie jednak przestało istnieć jako niezależne imperium zanim imperium Babilońskie upadło i zostało pokonane przez Persów.   
Niedźwiedź jest tak groźnym zwierzeciem jak lew, ale nie jest tak szybki. Wolno poruszające się zwierzę, byłoby bardziej pasującym symbolem Medii niż Persji.
Po śmierci Nebukadnesara, królestwo Babilonu osłabło i Media planowała przejąć Babilonię, ale nie udało się. Dopiero po połączeniu się z Persją, wspólne imperium stało się wystarczająco silne, ale w tym połączeniu Persja była znacznie silniejsza i dominująca.

Ale może bardziej podkreślanym faktem jest, że zwierzę ma ogromny ‘apetyt’ i żre wszystko, co widzi, chce ciągle więcej i nigdy nie jest zadowolone, tak jak imperium Perskie, pochłaniające coraz więcej krajów i nigdy nie zadowolone.
Trzy żebra mogą oznaczać trzy ważne zwycięstwa Persów nad Medyjczykami lub też trzy kluczowe zdobycia Imperium Medyjsko - Perskiego pod panowaniem królów Cyrusa i Kambysesa;  mianowicie zdobycie Lidii (546 p.n.e.), Babilonu (539 p.n.e.) i Egiptu (525 p.n.e.).

Do końca nie mamy pewności, jak powinniśmy zinterpretować to zwierzę. Celem tekstu jednak nie jest przede wszystkim dokładna interpretacja historii, lecz podkreślenie, że Bóg rządzi. Królestwo Medyjsko-Perskie już dawno nie istnieje, ale ciągle powstają nowe państwa o podobnym charakterze.

Trzecie zwierzę (w. 6), podobne do pantery, miało cztery ptasie skrzydła, i cztery głowy.
Zwierzę to stanowi wielkim kontrast z niedźwiedziem: niedźwiedź jest wolny, pantera jest jednym z najszybszych zwierząt.
Typową cechą charakteru pantery jest jej szybkość. Skrzydła dodatkowo jeszcze podkreślają szybkość.
Cztery skrzydła nawiązują do czterech stron świata, czyli oznaczają cały świat, podkreślają  kompletność.
Zwierzę może symbolizować szybkie przemieszczanie się armii perskiej oraz czterech królów Persji (Dan. 11:1-2). Imperium Perskie miało potężną armię, która poprzez specjalnie budowane drogi szybko się przemieszczało. Imperium Perskie było największym imperium do tego momentu na świecie.
Zwierzę może też oznaczać Imperium Aleksandra Macedońskiego (Wielkiego, 356-323 p.n.e.), który w błyskawicznym tempie (w ciągu kilku lat) zdobył całe imperium Perskie obejmujące obszar od Grecji do Indii. Po jego śmierci panowało czterech tzw. Diadochów, którzy podzieli imperium między siebie.

Głowa symbolizuje władzę. Cztery głowy mogłyby oznaczać czterech królów perskich: Cyrusa, Kambysesa, Dariusza i Kserksesa. Ci królowie panowali w czasach wielkości i świetności Imperium Perskiego, po Kserksesie było jeszcze sześciu królów, ale był to okres powoli upadającego imperium.
Możliwym i być może bardziej prawdopodobnym jest, że cztery głowy symbolizują czterech ‘Diadochów’ rządzący po śmierci Aleksandra Macedończyka, co oznacza, że pantera symbolizuje Greckie imperium.

Czwarte zwierzę (w. 7) jest całkiem inne: nie wygląda już jak zwierzę, lecz raczej jak robot-potwór z filmów science fiction.
Zwierzę jest znacznie gorsze niż poprzednie zwierzęta, destrukcyjne, niszczące wszystko, stanowi skupienie wszelkiego zła.
Zależnie od interpretacji poprzednich zwierząt symbolizuje albo Imperium Greckie Aleksandra Macedończyka, albo Imperium Rzymskie.
Grecy w bardzo szybkim tempie zniszczyli i zdobyli prawie całe imperium Perskie. Imperium Rzymskie jednak nigdy w swoim istnieniu nie dosięgnęło do terenów Babilonu, Medii i Persji.
Trzecie zwierzę symbolizuje królestwo, który rządzi całą ziemią, ale czwarte zwierzę niszczy całe trzecie imperium.
Persowie rządzili ok. 200 lat, imperium greckie tylko 9 lat, i już po śmierci Aleksandra Macedończyka rozpadło się.

Prawdopodobnie zwierzę symbolizuje raczej Grecję niż Rzym.
Grecka armia była wyjątkowy szybka i niepokonana, co nie można powiedzieć o armii rzymskiej (por. 2:40; 7:7,19).
Czwarte imperium jest całkiem inne (7:23), jednak Rzymskie Imperium nie różniło się tak bardzo od greckiego. Kultura w Rzymskim Imperium była w wielkiej mierze hellenistyczna. Imperium Rzymskie zyskało swoją wielkość nie tak szybko, lecz bardziej stopniowo w okresie  od 241 p.n.e. do 117 n.e. kiedy osiągnęło największy obszar i potęgę.


Rogi (w. 8) stanowią symbol władzy i sądu.
Dziesięć rogów symbolizuje dziesięciu królów seleucydów (Syrii) od Seleukusa Nikatora do Antiocha IV Epifanusa (prawie wszyscy ci królowie zostaną opisani w rozdz. 11).
Greckie imperium zostało zniszczony zanim przyszedł Jezus (2:34-35; 7:11,13,14). Rzymskie imperium osiąga dopiero największe terytorium podczas rządów cesarza Trajana (53-117 n.e.), wiele lat po Chrystusie.

Wierni są widziani jako pokarm dla zwierząt. Jest to doświadczenie Żydów podczas rządów Antiocha IV Epfinausa (175-163 p.n.e.) a także chrześcijan za panowania rzymskich cesarzy jak Neron (37-68 n.e.) i Domicjan (51-96 n.e.). Jest to także rzeczywistością dla wielu chrześcijan dzisiaj. Dzisiaj prześladowane chrześcijanie w różnych krajach świata, jak np. w Korei Północnej, Iranie, Arabii Saudyjskiej i wielu innych, poznają czwarte zwierzę.

Rozdz. 7 jest odpowiednikiem rozdz. 2 (patrz: Schemat Daniel 2 i 7). Można zidentyfikować zwierzęta jako konkretne państwa, ale znaczenie jest głębsze: zwierzęta symbolizują królestwa świata przeciwne Bogu (Por. Ozeasza 13:7-8).
Zwierzę symbolizuje najprawdopodobniej Imperium Greckie, ale też wszelkie inne państwa o podobnym charakterze, które potem w historii istnieją. Zwierzę reprezentuje zło zbiorowe w kształcie państwa, ale wszelki grzech jakiekolwiek państwa pochodzi od indywidualnego grzechu. Każdy człowiek sam jest odpowiedzialny za swoje grzechy.
W raju był szalom, czyli pełny pokój i harmonia, brak chaosu i brak zła, ale człowiek zniszczył szalom, stworzony przez Boga.
Biblia naucza, że każdy człowiek jest przeciwnikiem Boga (Rz. 3:10-18), co znaczy, że tak naprawdę ‘bestia’ jest w środku każdego z nas.
Wizja w tym rozdziale pokazuje, co się dzieje, jeśli tysiące grzeszników połączy swe siły.

W Księdze Objawienia czytamy też o bestii pochodzącej z morza (Obj. 13). Ta bestia ma cechy lwa, niedźwiedzia i pantery, ma 10 rogów. Ta bestia mówi bluźnierstwa i rządzi przez 42 miesięcy (czas, czasów i pół czasu).


W Sali tronowej (w. 9-12)

Nagle następuje zmiana sytuacji, Daniel znajduje się na Sali tronowej Króla, która jest jednocześnie Salą sądową. Nie jest jasnym, czy Sala tronowa jest na ziemi czy w niebie.

Zło jest opisane w obrazach okropnych mutantów zwierzęcych, teraz opis dotyczy Boga, który jest dobry, jest ludzki. Postacie podobne do ludzi (Sędziwy i Syn Człowieczy) nie są ludźmi, lecz reprezentują boskie istoty.

Sędziwy reprezentuje Boga w roli Sędziego, który siedzi na tronie, który był jak płomienie ogniste. Ognisko wskazuje na sąd (por. np. Iz. 29:6; 34:9; Jer. 15:14; Joel 2:3; Hebr. 10:27; 2 Piotra 3:7-12) Bóg sądzi każdego człowieka. Grzech człowieka nie pozostaje bez konsekwencji. Także każde królestwo zostaje osądzone, co opisuje w szczególności prorok Izajasz (Ks. Izajasza, rozdz. 40-55).

W starożytności siwość symbolizowała mądrość, a białe szaty symbolizują sprawiedliwość i czystość i bezgrzeszność (por. Obj. 1:14; 7:14; 19:14, por. Iż. 1:18). W starożytności białe szaty były rzadkością, ponieważ było prawie niemożliwym aby wybielić ubranie tak, że było naprawdę białe.

Otworzona księga oznacza rejestr wszystkich uczynków człowieka (por. Obj. 20:12-15).
Sędzia sądzi, co oznacza, że wszelkie zło zostaje osądzone i potępione, zostaje mu odebrana władza i moc (w. 11-12). Zło może działać w granicach, które Bóg mu stawia, do pewnego okresu i czasu (w. 12).


Syn człowieczy (w. 13-15)

Ktoś podobny do człowieka przychodzi na obłokach do Sędziego (w. 13).
Obłok reprezentuje obecność Bożą (Ks. Wyjścia / II Mojż. 16:10; 19:9; 24:15; 34:5). Po poświęceniu przybytku zstąpił obłok (Ks. Wyjścia / II Mojż. 40:34-38) tak jak podczas poświęcenia świątyni (1 Krl. 8:10).Podczas przemienienia na górze obłok okrył Jezusa (Ew. Mat. 17:5). Kiedy Jezus wstąpił do nieba, obłok wziął Go (Dz. Ap. 1:9).

W Biblii tylko Bóg przychodzi na lub w obłokach, aby wykonać sąd (Psalm 18:10-13; 68:4; 97:2-4; 104:3-4; Iz. 19:1; Nah. 1:3). Także w innych religiach w starożytności tylko bogowie przychodzą na obłokach. Kanaanici nazwali Baala ‘Ten, który jedzie na obłokach’ (opisy z Ugaritu). Nie ma wątpliwości, że ten, podobny do Syna Człowieczego to Bóg.

Syn Człowieczy w tym momencie jeszcze nie jest zidentyfikowany, ale jasnym jest, że stanowi dobrą nowinę. On jest sprawiedliwy i reprezentuje prawdziwy Izrael, reprezentuje tych, którzy byli wierni w środku grzesznego świata.
Syn człowieczy jest sądzony przez Sędziego, i deklarowany sprawiedliwym. Tak jak Daniel w rozdz. 6, był wśród dzikich i groźnych zwierząt, został zadeklarowany sprawiedliwym, i został wywyższony, jest poza zasięgiem zwierząt. W tym Bóg został uwielbiony.

Syn człowieczy otrzyma królestwo o wiele większe niż ziemskie królestwa, jest to królestwo uniwersalne i wieczne (por. Psalm 2; Fil. 2:9-11).

Sam Pan Jezus identyfikuje siebie z Synem Człowieczym (Mk. 10:45). W Chrystusie rozpocznie się Królestwo Boże na ziemi (Mk. 1:15; Ef. 3:1-12).
Jezus definiował Syna Człowieczego jako Tego, który cierpi (Mat. 17:22-23) i jako tego, który przyjdzie w chwale aby sądzić (Mat. 24:30-31).
Punktem kulminacyjnym jest moment, kiedy Jezus stoi przed najwyższym kapłanem (Mk. 14:61-62). Jezus odpowiada kapłanowi, że jest Mesjaszem, ale wyraz Mesjasz był przez Żydów w I wieku n.e. rozumiany w sensie politycznym, podczas gdy termin Syn Człowieczy nie. Dlatego Jezus wyjaśnia, że jest Mesjaszem, ale nie w sensie politycznym, lecz w takim sensie jak Daniel pisze o Synu Człowieczym. W momencie, kiedy Jezus mówi, że jest Mesjaszem i Synem Człowieczym, najwyższy kapłan nie chce wiedzieć więcej, bo już jest jasnym dla niego, że Jezus twierdzi, że jest Bogiem i oskarża Go o bluźnierstwo.

Należy dokładnie czytać, tekst mówi, że Ten, podobny do Syna Człowieczego nie przychodzi od Boga, lecz przychodzi do Boga.
Przychodząc do Boga-Sędziego, zostaje deklarowany sprawiedliwym i otrzymuje wieczną władzę i chwałę; wszystkie ludy mu służą. Kiedy Jezus wstąpił do nieba, przyszedł do Boga Ojca na obłoku i został wywyższony (Dz. Ap. 1:9; 2:32-33; Heb. 1:3).
Jezus otrzymał od Boga Ojca:
- moc (Ef. 1:18-23; 1 Piotra 5:11)
- chwałę (1 Piotra 1:21; Łk. 24:24-27; Ef. 1:18-23; 3:21; 1 Tym. 3:16; Heb. 2:9-12)
- władzę (Dz. Ap. 2:30, 36; Ef. 1:22; Heb. 1:3, Kol. 1:13)
- to wszystko na wieczność (1 Piotra 5:11; Jd 25; Obj. 1:5,8; 2 Piotra 1:11)

Ciekawym jest, że Daniel nie identyfikuje Syna Człowieczego jako syna Dawida, czego można byłoby się spodziewać gdyby Księga Daniela powstała w czasach Machabejskich, jak wielu twierdzi. Daniel żył na dworze babilońskim w VI wiek p.n.e. i rozumiał, że królestwo Syna Człowieczego, czyli Królestwo Boże, jest czymś całkiem innym niż po prostu odnowieniem ziemskiego królestwa Izraela. Daniel jeszcze nie wiedział dokładnie, Kim będzie Syn Człowieczy; dalsze objawienia w Biblii wyjaśniają jednoznacznie, że jest to Jezus Chrystus.
Wizję o Synu Człowieczym uzupełnia to, co czytaliśmy w rozdz. 2 o kamieniu, który zniszczył posąg. Ten kamień był całkiem inny niż posąg, niż królestwa, i stanowił królestwo obejmujące cały świat. Ten kamień to Syn Człowieczy, Jezus Chrystus (por. Psalm 118:22; Iż. 8:14; 28:16).

Podsumowując: Dan. 7:1-14 mówi o dwóch sferach: o zwierzętach, reprezentujących zło, i o postaci podobnej do ludzi, reprezentującej dobro i Boga. Przyjście Syna Człowieczego jest Dobrą Nowiną, jest Ewangelią, gdyż Syn Człowieczy jest sprawiedliwy i na krzyżu zwyciężył nad wszelkim złem (por. Kol  2:14-15).


Boże zwycięstwo (w. 16-28)

Daniel był przerażony: widział najgorsze zło i widział Salę tronową Boga.
Nie wie, co ma myśleć, dlatego przychodzi anioł, aby mu wyjaśnić (w. 16).
Wersety 17-18 stanowią krótkie wstępne wyjaśnienie.
Nie do końca jasnym jest, kim są święci Najwyższego? W języku aramejskim są to anioły i tak też zostaje ten wyraz zinterpretowany w pismach Qumran.

Daniel chce więcej wiedzieć o czwartym, najstraszniejszym zwierzęciu. Czwarte zwierzę intensyfikuje zło poprzednich.
Jedenaście rogów oznacza potomstwo, z których jedenaste pokolenie jest najgorsze.
W starożytności róg byl symbolem mocy, statusu i dumy (por. 1 Sam. 2:1; Ps. 89:17,24; 112:9; Zach. 1:18-21; Obj. 12-13) albo też symbolem zła (Ps. 75:5). Róg jest też symbolem sądu. Rogi na zwierzętach stanowią skrajną dumę i zło, które przeciwstawia się Bogu.

Możliwe interpretacje:
Na podstawie jasnego znaczenia rozdz. 8, można stwierdzić, że czwarte zwierzę reprezentuje Grecję, 10 rogów to 10 królów po Aleksandrze Wielkim. Ostatni najstraszniejszy róg (8:9-12) to z pewnością Antioch IV Epifanus, który w straszny sposób prześladował lud Boży w II wieku p.n.e.
Problemem tej interpretacji jest fakt, że śmierć Antiocha IV Epifanusa nie została spowodowana przez nadejście królestwa Bożego.

Można też zidentyfikować czwarte zwierzę jako Imperium Rzymskie. Wtedy 10 rogów to 10 królestwi a 11-ty róg to antychryst z NT.
Pierwszych 10-ciu cesarzy Rzymu: Augustus Tiberius, Kaligula, Klaudius, Neron, Galba, Oton, Witelliusz, Vespazjian, Tyus. Jedenastym cesarzem był Domicjan, który był znacznie straszniejszy od swoich poprzedników i chciał bardziej niż inni być jak Bóg.
Problemem jednak zostaje, jak wyższej omówiono, że Imperium Rzymskie nigdy nie obejmowało Babilonii i Persji, więc nie obejmowało poprzednich królestw w pełni.


Należy pamiętać, że w literaturze apokaliptycznej liczby maja znaczenie symboliczne; liczba 4 wskazuje na uniwersalizm, coś, co dotyczy całego świata, a liczba 10 oznacza - dużo.
Cztery zwierzęta reprezentują cztery królestwa, ale w szerszym znaczeniu reprezentują ludzkość i wszystkie ludzkie królestwa w całości.


Zagadka czasu (w. 25) 

Werset 25 stanowi zagadkę. Bardzo trudno jest zrozumieć, co znaczą słowa: czas, dwóch czasów i pół czasu.
Słowa te zostawały często interpretowane jako 3 ½ roku: 1 + 2 + ½ = 3 ½, co jest połową 7.
Okres między zbezczeszczeniem świątyni przez Antiocha IV Epifanusa w dniu 15 Kislev 167 p.n.e. (Mach. 1:54) a ponownym poświęceniem świątyni w dniu 25 Kislev w 164 p.n.e. (Mach. 4:52) wynosi dokładnie 3 lata i 10 dni. Jest to okres najgorszych prześladowań wiernych Żydów przez Antiocha IV, które trwało nieco mniej niż 3 lata.
Problemem w tej interpretacji jest, że wyraz czas nie oznacza po aramejsku roku. Lepiej rozumieć to tak: Liczba siedem oznacza kompletność, pełność. Siedem czasów oznacza  wtedy wieczność. Trzy i pół czasów stanowi połowę od siedmiu czasów, czyli pół wieczności. Wydaje się, że straszności się nie skończą, że trwają ‘wieczność’, ale nagle i niespodziewanie zostają przerywane (dlatego 3 ½ a nie 7). Możemy wnioskować, że trzy i pół czasu z pewnością wskazuje na rządy Antiocha IV Epifanusa, co dalej zostaje opisane w rozdz. 8.
Psalmista woła często, Jak długo, Boże, wróg będzie urągał? (Ps. 74:10, por. Ps. 80:5). Wierzący doświadcza, że cierpienie i prześladowanie trwa i wydaje się, że nigdy się nie skończy, ale kończy się w Bożym czasie, gdyż On rządzi i sądzi.


Zakończenie (w. 26-27)  
Zakładając, że jedenasty róg symbolizuje Antiocha IV Epifanusa, spełnienie ma miejsce w poświęceniu świątyni na nowo w 167 p.n.e.. Ostateczne spełnienie jest w Jezusie Chrystusie, który zwyciężył nad wszelkim złem w stworzeniu i który ma królestwo wieczne.

W rozdz. 6 i 7 wierny jest zagrożony przez potworne zwierzę. Ktoś przychodzi, Sędzia sądzi i deklaruje go sprawiedliwym, a wierny zostaje wybawiony od zwierząt.