Showing posts with label Józef i jego bracia. Show all posts
Showing posts with label Józef i jego bracia. Show all posts

13 February 2017

Księga Rodzaju 49:13-28



 Mozna znalećż artykuł w formacie pdf tu: Rodzaju 49, część 2

49:13-27
Z wyjątkiem Józefa, błogosławieństwa dotyczące pozostałych synów są bardzo zwięzłe i w dodatku w kilku miejscach tekst hebrajski jest trudny i niejednoznaczny. Często hebrajski tekst zawiera grę słów używając poszczególnych imion synów. Wspólnym mianownikiem jest dobrobyt; każde z plemion będzie miało udział w obfitości.

49:13 – Zebulon
Zebulon jest dziesiątym synem Jakuba a szóstym synem Lei (patrz. 30:20; por. Joz. 19:10-16; Sędz. 5:18). Tak jak w przemowie Mojżesza, w której błogosławił plemiona Izraela (V Mojż. 33:18), tak tu Zebulon też jest wymieniony przed Issacharem, chociaż Issachar jest starszy. W obu błogosławieństwach, Zebulon jest bardziej żywy i prosperujący, gdyż Issachar jest określony, jako leniwy, poddany i słaby.
Także w innych miejscach w Biblii widzimy preferowanie Zebulona np. pierwszeństwo przy podziale ziemi przez los (Joz. 19:16-17; por. Sę. 5:14,18). Zebulon jest wśród tych, którzy wspierają Gideona, natomiast Issachar nie (Sę 6:35). Zebulon daje Dawidowi wiele lojalnych i doświadczonych żołnierzy (1 Krn. 12:33).

Tekst mówi o tym, że Zebulon będzie mieszkał nad morzem (por. też V Mojż. 33:19), chociaż dział, który otrzyma w ziemi obiecanej nie graniczył z nim (Joz. 19:10-16). Być może Zebulon i Issachar są brani pod uwagę razem (por. V Mojż. 33:18-19), albo może wskazuje to na fakt, że podczas rządów Salomona Zebulon miał większy dział, graniczący z morzem. Może też wskazuje to na fakt, że przez ziemię Zebulona prowadziły ważne szlaki handlowe od portów morskich w głąb lądu. W ten sposób Zebulon miał udział w handlu morskim.
Sydon jest miastem położonym ok. 40 km na północ od Tyru i reprezentuje całe królestwo Fenicji. To, że granice sięgają aż do Sydonu, niekoniecznie oznacza, że tak daleko sięgały ziemie Zebulona, lecz po prostu, że mieszkał niedaleko Fenicji (z którym to krajem też miał kontakty handlowe).

49:14-15 – Issachar
Issachar jest piątym syn Lei i dziewiątym synem Jakuba (por. 30:14-18; 35:23).
Issachar wyleguje się między zagrodami (lub: kładzie się). Wyraz przetłumaczony, jako zagrody występuje w Biblii tylko dwa razy (tu i w Sędziów 5:16) i może oznaczać: ładunki, granica lub miejsce dla owiec.
Ziemia, którą otrzyma Issachar jest dobra i daje spoczynek. Terytorium Issachara było położone na żyznym płaskowyżu w Galilei, obok góry Tabor, gdzie znajdowały się najlepsze pastwiska i ziemia rolna w Izraelu.
Noszenie ciężarów jest tym samym wyrazem, który używano, aby określać pracę jako niewolnik w Egipcie (np. II Mojż. 1:11; 2:11; Ps. 81:7). W ziemi obiecanej, Kanaanici staną się sługami Izraela (por. Joz. 16:10), ale Zebulon będzie sam sługą (niewolnikiem) Kanaanitów.
Plemię Issachar prawie nie występuje w księdze Sędziów, nie jest wymienione w opisie całego Izraela w tej księdze (Sę. 1). Rola Issachara była nieznacząca i niesławna. Pozostałe plemiona nie zniszczyły wprawdzie kompletnie Kanaanitów, jak Bóg nakazał, ale przynajmniej poddali ich sobie. Issachar jest leniwy, aby mieć pokój, poddał się Kanaanitom i został zmuszony do pracy niewolniczej dla nich. Fakt ten został potwierdzony w listach z El Amarny.
Tylko niewiele razy czytamy w Biblii coś pozytywnego o Issacharze (Sędz. 5:15; 1 Krn. 12:32).

49:16-21 – Synowie Bilhy i Zylpy

49:16-17 – Dan
Dan jest pierwszym synem Bilhy i piątym synem Jakuba (30:6; 35:25; por. Joz. 19:40-48).
Tak jak Juda i Józef również Dan otrzymuje podwójne błogosławieństwo. Dan ma sprawować i bronić sprawiedliwości. Przy spisie ludności podczas wedrówki w pustyni, Dan jest drugim co do wielkości plemieniem (IV Mojż. 2:26; 26:43), ale w okresie Jozuego i sędziów plemię Dan stało się niewielkie.

W oryginale hebrajskim wystepuje gra słów: wyraz tłumaczony, jak on będzie sądził brzmi po hebrajsku identycznie, jak nazwa Dan. Imię Dan oznacza sądzić lub oczyszczać z zarzutów, bronić (por. I Mojż. 30:6). Zwycięstwa Dana są korzystne dla całego Izraela, Dan jest obrońcą całego ludu.

Obraz węża na drodze wskazuje na to, że plemię jest małe i ale jednak trzeba na niego uważać. Wąż jest niebezpieczny, często bywa jadowity (w Kanaanie żyje 28 rodzajów jadowitych węży), łatwo się porusza i ukrywa, może atakować niespodziewanie. Wąż to małe zwierzę, ale może być bardzo groźne.
Plemię Dan jest w okresie Jozuego i sędziów małe, ale niespodziewanie może stać się groźne dla wrogów. Samson pochodził z plemienia Dan (Sę. 17-18). Zachowywał się jak wąż, ukrywał się, atakował i był niebezpieczny.

49:18
Niespodziewanie, Jakub przerywa tekst na krótką modlitwę o wybawienie. Błogosławieństwo i proroctwo, które Jakub głosi synom implikuje, że będzie wiele walk między plemionami. Jakub modli się o wybawienie jego potomstwa w późniejszych trudnych czasach, które z pewnością przyjdą.

49:19 – Gad
Gad jest pierwszym synem Zylpy i siódmym synem Jakuba (30:10-11; 35:26; por. 46:16).
Także tu znajdujemy grę słów i grę dźwięków w hebrajskim tekście. Cztery wyrazy w tym wersecie brzmią jak imię Gad (rozbójnicy, napierać, atakować). Tekst brzmi tak: Gad zostaje atakowany (hebr.: gad) przez rozbójników (hebr.: gad), ale atakuje ich (hebr.: gad) w ich pięty.
Terytorium Gada było w ziemi na wschód od Jordanu, które było trudne do obrony. Zostawało ciągle atakowane przez Ammonitów (Sę. 10-12; Jer. 49:1-6), Moabitów (Stele moabickiego króla Mezy pzrypomina, że Moab poddał Gada), Aramejczyków (1 Krl. 22:3; 2 Krl. 10:32-33) i Assyryjczyków (2 Krl. 15:29). Błogosławieństwo ojca przynosi proroctwo, że Gad będzie miał ciężkie życie, ale zemści się na swoich wrogach (por. V Mojż. 33:20-21). Ludzie Gada byli znani, jako dobrzy żołnierze (V Mojż. 33:20; 1 Krn. 5:18; 12:8).

49:20 – Aszer
Aszer jest drugim synem Zylpy i ósmym synem Jakuba, został tak nazwany, bo uczynił Leę szczęśliwą (30:13; 35:26). Potomstwo Aszera będzie miało szczęśliwe życie w dobrobycie. Ziemia, którą dostanie Aszer znajduje się na zachodnich stokach gór galilejskich, które były bardzo urodzajne (por. V Mojż. 33:24; Joz. 19:24-31). Zaopatrywał w produkty żywności dwory królewskie.

49:21 – Naftali
Naftali jest drugim synem Bilhy i szóstym synem Jakuba (por. 30:7-8; 35:25). Jego ziemia będzie znajdować się na zachodniej stronie doliny Jordanu niedaleko jeziora Galilejskiego (Joz. 19:32-39).
Naftali jest porównywany do łani, która znana jest ze swej piękności i szybkości (prawdopodobnie chodzi o daniela mezopotamskiego).
Hebrajski tekst jest trudny do tłumaczenia i znaczenie nie jest całkiem jasne. Fraza rodzi ładne sarnięta, można też tłumaczyć jak: mówiąc piękne słowa.

Synowie Racheli

49:22 – Józef
Józef był pierwszym synem Racheli i jedenastym synem Jakuba (30:24; 35:24). Był uprzywilejowanym i najbardziej umiłowanym przez Jakuba (37:3; 45:28; 46:30).
Ponieważ Jakub adoptował synów Józefa i dał im dziedzictwo jak swoim synom, błogosławieństwo dla Józefa nawiązuje do jego synów Efraima i Manassesa.
Także tutaj hebrajski tekst (w. 22-26) jest trudny i niejednoznaczny. Możliwe są dwa tłumaczenia:
Józef jest płodnym konarem                                                             Józef jest dzikim osłem
Konar dający owoc na wiosnę                                           dziki osioł obok źródła/studni
Jego gałęzie (dosł.: córki) skaczą nad murem             jego dzikie źrebię obok muru

Wyraz tłumaczony, jako płodna latorośl (lub: dziki osioł) po hebrajsku brzmi jak imię Efraim.
Niepłodna Rachela, która długo nie mogła mieć dzieci (por. 30:2,22; 41:52), urodziła w końcu najbardziej płodne plemię. Gałązki rozstające się ponad murem mogą być symbolem powiększania się ich posiadłości ziemskich (por. Joz. 17:14-18).

49-23-24
Być może te wersety mówią o przyszłych atakach na Efraima i Manassesa przez inne plemiona, ale nie czytamy o tym w Biblii. Bardziej prawdopodobnym jest, że nawiązuje do ataków i trudności, których Józef sam doświadczył w swoim życiu ze strony braci i innych.
Wyraz tłumaczony, jako zwalczają go łucznicy, można bardziej dosłownie tłumaczyć jako: mieli żal / nienawiść przeciw niemu. Ta sama fraza występuje w identycznej formie w 50:15, gdzie została przetłumaczona, jako: wrogo do nas usposobiony.

Hebrajski tekst może oznaczać, że Józef ma silną rękę (ręka jest giętka, lub: zręczna, szybka), dzięki której może wystrzelać strzały, ale też może oznaczać, że łuki wrogów stały się sztywne (łuk jest stały w sensie sztywny, nie elastyczny), przez co nie mogą już wystrzelić strzał. W jednej i drugiej interpretacji znaczenie jest następujące: Józef zwycięży i wrogowie będą bezsilni wobec niego.  
Józef broni się dzięki pomocy Mocarza Jakuba, czyli dzięki Panu (por. Ps. 132:2; Izaj. 49:26; 60:16).
Lepiej jest tłumaczyć drugą część wersetu następująco: dzięki pasterzowi, (dzięki) kamieniowi Izraela. W innych miejscach Bóg jest nazwany skałą lub opoką Izraela (2 Sam. 23:3; Izaj. 30:29), tu hebrajski tekst używa słowa oznaczającego (mniejszy) kamień, jaki można znaleźć na polu. Być może jest to aluzja do kamienia, który Jakub postawił w Betel (I Mojż. 28:10-22; 35:1-15).

49:25
Pierwsza część wersetu używa imienia Pana Bóg wszechmogący (hebr.: El Sjaddaj). Ten tytuł Boga jest kojarzony szczególnie z błogosławieństwem w życiu Jakuba (por. I Mojz. 28:3; 35:11; 43:14; 48:3).
Wyrazy Bóg ojca twego podkreśla kontynuację. Bóg Abrahama, Izaaka i Jakuba, też jest Bogiem potomstwa Jakuba. Tylko wtedy błogosławieństwo i proroctwo ma sens.
Błogosławieństwo jest jednym ze słów kluczowych w I Księdze Mojżeszowej (występuje 88 razy). W wersetach 25-26 wyraz błogosławić i błogosławieństwo występuje aż sześć razy (1 x czasownik, 5 x rzeczownik).
Błogosławieństwo dotyczy wszystkich sfer życia mężczyzn i kobiet. Zawiera płodność ziemi, która otrzymuje wodę z nieba i ziemi (por. 1 Mojż. 1:6-8), płodność ciała i potomstwa (piersi i łona, por. I Mojż. 1:22; 3:16; IV Mojż. 6:24-26; V Mojż. 33:15; Oz. 12:8). Podkreśla to, że Bóg daje potomstwu Józefa kompletne i doskonałe błogosławieństwo.

49:26
W Kanaan, gdzie w okresie letnim wszystko wysycha, szczyty góry Karmel, Hermon, Liban, zawsze są zielone, co jest obrazem obfitości, którą daje Bóg (por. PnP 7:6; Izaj. 2:13; 35:2). Błogosławieństwa Jakuba są większe niż obfitość, którą można znaleźć na najbardziej obfitych miejscach w Izraelu, w górach.
Hebrajski wyraz przetłumaczony, jako poświęcony oznacza kogoś lub coś, poświęcone Panu, aby wykonać szczególne zadanie (np. Nazarejczyk, prorok, lub plony na ofiarę). Wyraz ten nigdy nie jest używany, aby określić króla. Szczególnym przeznaczeniem Józefa było uratowanie rodziny.  

49:27 – Beniamin
Beniamin jest drugim syn Racheli i dwunastym, najmłodszym synem Jakuba (35:18,24; por. 42:4,38; 44:1-34). Proroctwo ma pewne podobieństwa do proroctwa dla Judy.
To kontrast do obrazu Beniamina z poprzednich rozdziałów, gdzie był bezbronny i w zagrożeniu. Teraz Beniamin jest porównywany do drapieżnego wilka, który dzieli swój łup, nawiązując do reputacji plemienia, którego członkowie byli odważnymi i dobrymi żołnierzami (por. Sę. 3:15-30; 5:14; 20:14-21; 1 Sam. 9:1; 13:3; 1 Krn. 8:40; 12:2-27,29; Estera 2:5; Rz. 11:1).

49:28
Werset ten stanowi konkluzję narratora. Teraz widać wyraźnie, że błogosławieństwa nie dotycza tylko synów Jakuba, ale ich potomstwa, plemion, które potem razem utworzą lud Boży.
Mimo to, w całości wyraźnie widać, że błogosławieństwo dla Judy i Józefa odróżniają się od reszty. Wskazuje to na przywódczą rolę plemion Judy i Efraima. Z Judy wychodzi król Dawid i jego dynastia. Efraim staje się potem przewodzącym plemieniem północnego Izraela, po rozpadzie królestwa Salomona.

Tematy

Suwerenność Boga
Bóg jest suwerenny, to On decyduje o losach narodów i o historii. Nie ma przypadków w historii ludzkości. Późniejsza historia plemion Izraela nie powstała, jako przypadkowy bieg wydarzeń historycznych, lecz jest skutkiem działania wszechmogącego suwerennego Boga. Juda i Efraim nie mają roli przywódczej w późniejszym Izraelu dlatego, ponieważ są po prostu silniejsi, lecz dlatego, ponieważ jest to plan Boży.

Błogosławieństwa i nadzieja
Bóg dał Abrahamowi obietnicę, że jego potomstwo odziedziczy ziemię Kanaan. Potwierdził obietnicę wobec Izaaka i Jakuba a teraz wobec jego synów. Wiele lat później plemiona Izraela otrzymają ziemię pod przywództwem Jozuego (Joz. 21:43-45).

Błogosławieństwo nie chroni jednak od klęski i grzechu. Późniejsza historia Izraela pokazuje, że Izrael (Efraim) był niewierny, preferował bałwochwalstwo. Kłaniali się Baalowi i żyli niemoralnie, co doprowadził do tego, że stracili wszystko co mieli i zostali deportowani przez Asyrię. Prorocy tacy, jak Eliasz, Elizeusz, Ozeasz i Amos starali się, aby ratować sytuację, aby Izrael się nawrócił, ale im się nie udało.
Efraim nie był gorszy niż Juda, który także żył niemoralnie i w bałwochwalstwie (por. Jer. 31:15). Jednak Bóg jest wierny, i w Nim zawsze jest nadzieja (por. Jer. 31:20), co konkretnie oznacza, powrót do ziemi obiecanej i narodzenie Mesjasza. W Nowym Testamencie Jezus rozszerza Boże obietnice ziem od Kanaanu na całą ziemię. A Apostoł Paweł podkreśla, że każdy, kto jest w Chrystusie jest potomstwem Abrahama i ma udział we wszystkich obietnicach danych ludowi Bożemu (Rzymian 9-11).  

12 September 2016

Księga Rodzaju 45:1-28

Mozna znalećż artykuł w formacie pdf tu: Rodzaju 45

Analiza tekstu

w. 1-4
Tu następuje punkt kulminacyjny przemowy Judy: bracia są w desperacji, nie wiedzą już, co mają robić, a Józef już nie może panować nad swoimi emocjami.
Dla Józefa jest teraz już jasnym, że bracia na pewno się całkowicie zmienili. Traktują Benjamina całkiem inaczej, niż traktowali jego samego wiele lat wcześniej.
Józef płakał już dwa razy wcześniej, ale mógł to ukryć przed braćmi, ale teraz już nie ma takiej potrzeby. Józef wysyła wszystkich dworzan z pomieszczenia, aby mogli swobodnie mówić, bez lęku, że coś zostanie ujawnione publicznie.

Według mądrości egipskiej, bardzo ważnym było, aby opanować się w każdej sytuacji. Józef nie opanowuje swoich emocji wobec dworzan, wyrażając w tym wyższą mądrość, mianowicie mądrość Bożą, która emocjonalnie się cieszy z powodu nawrócenia się grzesznika.

Dwór faraona słyszał o emocjach Józefa. Emocje Józefa są związane z tymi pogardzonymi pasterzami semickimi, nie z bogactwem i wysoką kulturą egipską.

Kiedy Józef się ujawnił, bracia zlękli się go (w. 3). Hebrajski wyraz tu używany, wyraża paraliżujący lęk, który może nastąpić np.w sytuacji wojny (np. w: II Mojż. 15:15; Sędziów 20:41; 1 Sam. 28:21; Ps. 48:6). Bracia rozumieją, że ich los leży teraz w rękach brata, o którym myśleli, że z pewnością nie żyje, a okazuje się jednym z najpotężniejszych ludzi na świecie.  

Najpierw Józef pyta o ojca, co może wydawać się dziwne po długim przemówieniu Judy właśnie o ojcu, ale w swoich emocjach Józef może myśleć tylko o jedynym nieobecnym członku rodziny. Juda opowiadał o ojcu w sposób, który wywołał u Józefa troskę o niego i zmartwienie.

Znajdujemy tu też grę słów, która pokazuje kontrasty: Józef nie mógł kontrolować swoich emocji, bracia nie mogli odpowiadać na pytania. Na początku całej opowieści czytamy, że bracia nie mogli zdobyć się na dobre słowo dla Józefa (37:4). We wszystkich przypadkach po hebrajsku użyty został ten sam czasownik.
Na początku bracia nie mogli się powstrzymać od złych słów, a po słowach Judy, Józef nie mógł powstrzymać swoich emocji.
Na początku bracia nie mogli powstrzymać swojej nienawiści, a teraz Józef nie mógł powstrzymać swojej miłości. Jako reakcja na tą miłość, bracia, którzy kiedyś mogli tylko mówić brzydko i nienawistnie, teraz nie są w stanie mówić w ogóle.

w. 5-6
Józef podkreśla, że nie ma żadnego zamiaru zemsty. Cztery razy podkreśla, że wszystko, co się stało służy Bożemu celowi: aby was zachować przy życiu (w. 5). To, że Bóg działa w ten sposób jest teologicznym centrum (por. I Mojż. 50:19-21; Dz. Ap. 7:9-10).
Bracia sprzedali Józefa, ale tak naprawdę sam Bóg wysłał Józefa do Egiptu. Bracia chcieli źle, chcieli zniszczyć i zlikwidować go, ale tak naprawdę Bóg użył tego, aby Józef mógł w Egipcie uratować wiele lat później ich wszystkich. Nie była to nienawiść braci, lecz Bóg, który prowadził Józefa do Egiptu.
W jaki sposób grzeszne działanie bracia ma się do suwerennego działania Bożego, pozostaje tajemnicą. Znajdujemy to w wielu miejscach w Biblii (patrz niżej przy tematach).
Ludzie i ich grzechy, nawet straszne, nigdy nie są w stanie przeszkodzić planom Bożym. Bóg rządzi suwerennie i ma wszystko pod kontrolą, nawet w najgorszych sytuacjach przemocy i wojny.
Życie Józefa miało wiele trudnych i beznadziejnych chwil. Wyglądało na to, że nigdy nie ujrzy on swojej rodziny. Teraz, patrząc wstecz, Józef rozumie, że Bóg działał, że był cały czas aktywnie obecny w jego życiu.  
Józef ma teraz 39 lat (por. 41:46, 53).

Józef informuje braci, że głód potrwa jeszcze pięć lat. To wyniszczyłoby rodzinę Jakuba i zagroziłoby spełnieniu Bożych obietnic, ale Józef jest już w Egipcie, aby uratować i zbawić ich.

w. 7
Inne możliwe (bardziej dosłowne) tłumaczenie: Bóg posłał mnie przed wami, aby zachować dla was resztkę na ziemi, i aby dla was ratować życie przez wielki ratunek (lub też przetłumaczyć można: … aby ratować życia wielu, którzy przeżyją).  
Użyty został hebrajski wyraz oznaczający resztkę, co oznacza potomstwo tych, którzy przeżyli wielką katastrofę (por. 2 Sam. 14:7). Wyrazy resztka oraz ratunek (też można tłumaczyć, jako: ci, którzy przeżyją), często znajdujemy razem u proroków starotestamentowych.
Wyraz ratunek / przeżyć jest jednym z kluczowych wyrazów w opowieści o potopie; Józef jest jak Noe, jest osobą, przez którą Bóg chce uratować resztkę.

Rodzina Jakuba jest początkiem narodu Izraela, który teraz znajduje się w wielkim niebezpieczeństwie, a dzięki Józefowi zostanie uratowany (por. 46:8-27).
Wyraz resztka ma teologiczne znaczenie i jest ważny w całym Starym Testamencie. Bóg ratuje resztkę ludzkości podczas potopu, tak jak teraz ratuje resztkę ludzi, która stanie się wielkim narodem.
Potem podczas wygnania, Bóg zachowa resztkę ludu przy życiu, którą przyprowadzi z powrotem do ziemi, z której pochodzi Mesjasz. Resztka będzie rządzić światem z Mesjaszem (Micheasz 4-5).

w. 8
Józef jest opiekunem faraona. Hebrajski tekst mówi dosłownie: ojciec faraona. To wyraz oznaczający bliską relację, jako najbliższy doradca faraona. W innych miejscach w Biblii czytamy, że kapłan lub prorok jest ojcem dla kogoś innego (np. Sędziów 17:10; 18:19; 2 Krl. 6:21; 13:14), ponieważ nauczają jak prawdziwi ojcowie ich synów.

w. 9-13
Józef tak bardzo pragnie zobaczyć ojca, że daje im wskazówki, aby szybko wrócić z ojcem, jeszcze zanim się przywita ze swoimi braćmi.
Józef daje im ziemię Goszen. Nie wiemy dokładnie gdzie to było, ale z pewności gdzieś w delcie rzeki Nilu, nie za daleko od stolicy Memfis lub Awaris, aby Józef nie znajdował się zbyt daleko od swej rodziny.

Józef podkreśla jeszcze raz, że nastąpi pięć lat głodu, być może nie jest pewien, czy ojciec Jakub zechce podróżować do Egiptu.
Życie w niedostatku (bardziej dosłownie: bycie biednym) było groźnym w starożytności. Często oznaczało to, że cała rodzina musiała sprzedać wszystkie swoje ziemie, przez co stawała się zależna od innych, a w końcu nawet siebie zmuszeni byli sprzedać, jako niewolników.

Bracia są osobiście świadkami – ich oczy widziały. Może Jakub nie ma tyle zaufania do braci, ale Beniamin też jest świadkiem, że to rzeczywiście Józef.

Józef sam mówi do nich (w. 12). Dosłownie hebrajski tekst mówi: Są to moje usta, które mówią do was – to znaczy, bez tłumaczy jak wcześniej (por. 42:30).  

w. 14-15
Teraz dopiero Józef w emocjonalny sposób przytula swoich braci. Już nie ma dystansu, bracia nie muszą dać pokłonu.  Józef i Benjamin płaczą.  O braciach nie czytamy, że płaczą, ale mówią do Józefa. Skończyło się 22 lat bez komunikacji między nimi (37:4).
To obraz przebaczenia, pojednania i miłości, który przypomina przypowieść o synu marnotrawnym, pokazujący jak wielka jest miłość i miłosierdzie Boże. To obraz mesjańskiej przyszłości, kiedy już nie będzie wrogości miedzy braćmi (Iz. 2:4). Dwunastu braci, synów Jakuba, stanie się patriarchami dwunastu plemion Izraela, których imiona zostaną zapisane na bramach nowego Jeruzalem. (Objawienia 21:12-13). Nowe Jeruzalem jest nową ziemią, w której już nie ma łez, ani cierpienia, gdzie Bóg uczyni wszystko na nowo, gdzie panuje tylko miłość.

w. 16-20
Faraon bardzo hojnie oferuje rodzinie Jakuba miejsce w Egipcie. Nie tylko on, również jego dworzanie cieszą się z tego, że Jakub przybędzie do Egiptu (por. 41:37).
Faraon jest nawet bardziej hojny niż Józef. Józef oferował mieszkanie w ziemi Goszen, blisko siebie, a faraon oferuje Jakubowi najlepszą część ziemi egipskiej, aby mieli najlepsze płody (w. 18).
Faraon jest praktyczny i przygotowuje przyjazd. Otrzymują wozy, aby przewieść żony i dzieci. Chodzi prawdopodobnie o wozy ciągnięte przez woły.
Podobnie, jak Józef, faraon martwi się, że Jakub być może jednak nie będzie chciał przyjechać do Egiptu. Być może Jakub będzie żałował, że nie wszystkie swoje rzeczy, sprzęty rolnicze może zabrać, więc jeszcze raz podkreśla, że najlepsza część całego Egiptu będzie do niego należeć (w. 20).
Faraon okazuje się bardzo miłym i mądrym człowiekiem.

Przybycie Jakuba i jego klanu do Egiptu stanowi początek spełnienia obietnicy danej Abrahamowi, że potomstwo Abrahama będzie żyło, jako niewolnicy w obcym kraju, zanim powrócą do ziemi obiecanej (I Mojż. 15:13-16).
Izrael może teraz w izolacji mieszkać w Goszen, rozwijać się, bez utraty tożsamości, bez zagrożenia dla ich wiary, bez niebezpieczeństwa mieszania się z Egipcjanami. Potem, po długim okresie niewolnictwa i przygnębienia, Bóg wyprowadzi ich z Egiptu. Naród Izrael, który tak powstał będzie miał świadomość na zawsze, że nie istnieje dzięki własnej wielkości, ani z własnej inicjatywy, lecz został wyzwolony i powołany przez suwerennego Boga.

w. 21-23
Józef wykonuje wszystko. Daje braciom też nowe szaty. Chodzi o szaty zewnętrzne, które też używano, jako koce, pod którymi można było spać w nocy (II Mojż. 22:26). W starożytności ładne szaty były chętnie otrzymywanymi prezentami (Sędziów 12; 2 Krl. 5). Ale podarowanie szaty też może być gestem pojednania – wiele lat wcześniej piękna szata Józefa spowodowała nienawiść i zazdrość braci, doprowadzając do sprzedaży Józefa.
Znowu Beniamin otrzymuje znacznie więcej niż reszta braci.

w. 24-25
Józef mówi im, żeby nie kłócili się w drodze (ten sam czasownik w Przyp. 29:9). Hebrajski wyraz może też oznaczać lękać się (np. w II Mojż. 15:14) , jak tradycyjnie interpretują rabinowie.
Bracia mają się nie bać, nie powinni bać się wrócić do Egiptu, gdyż Józef przebaczył im wszystko i nie chce zemsty. Też nie mają się obawiać, że Józef ma jeszcze jakiś plan, pułapkę dla nich, jak ostatnim razem. Józef nie wyśle tym razem armii, aby ich oskarżyć o obrabowanie go, aby móc ich wszystkich zabić.

Józef nakazuje braciom powrót do Kanaanu a potem mają wrócić do Egiptu zabierając ze sobą ojca. Sam nie jedzie z nimi, chociaż podróż trwa tylko około trzech dni.
Bracia muszą teraz pojednać się z ojcem i ‘posprzątać’ przeszłość. Bracia muszą przyznać się ojcu, co uczynili i co spowodowało 22 lat jego żałoby. Wyznanie takie jest bolesne i wstydliwe, ale jest to jedyny sposób, aby się pojednać z ojcem.  Józef nie może im w tym pomóc, muszą dokonać tego sami. Dlatego Józef zostaje w Egipcie i czeka aż wrócą.

w. 26-28
W następnych wersetach tylko w skrócie czytamy o spotkaniu braci z ojcem.
Nic nie czytamy o tym, co myślał Jakub, o pytaniach, który z pewnością miał, jak np. jak to naprawdę było 22 lat wcześniej z tą szatą poplamioną krwią? Nie czytamy też o tym, co bracia powiedzieli ojcu, jak wyjaśnili sytuację. Nic nie czytamy na temat spotkania, ponieważ szczegóły nie są istotne dla nas. Ważne jest, że bracia nareszcie wyznali swoje grzechy, aby móc dostąpić przebaczenia i pojednania. Jeśli to nastąpi, to przeszłość staje się tylko przeszłością, i nie można wracać do niej i ciągle przypominać, że ktoś wcześniej grzeszył (Ps. 103:12; Iz. 1:18).

Kiedy Jakub usłyszał o Józefie, serce jego nie wzruszyło się (dosł.: serce jego przestało bić, też tłumaczone, jako: serce jego stało się zimne, czyli, umierał), co zazwyczaj oznacza, że ktoś umiera. Jakub jest aż tak wzruszony, że nie może uwierzyć. Po 22 latach słyszy, że Józef żyje, to nie może być prawdą.

Wcześniej Jakub mówił, że zejdzie do syna swego do grobu (37:35), oraz że zostanie doprowadzony do grobu, do syna (42:38). Teraz Jakub może mówić, że pójdzie, aby zobaczyć Józefa, zanim umrze (45:28).
Bóg spełnił to, co Jakub powiedział, ale w całkiem inny sposób niż on sam tego oczekiwał. Jakub zostaje rzeczywiście zaprowadzony do szeolu, do grobu, gdyż Egipt był krajem śmierci (patrz komentarz przy I Mojż. 37:25).

Kiedy bracia powtórzyli wieści o Józefie, Jakub ożywił się (dosł.: jego duch ożył na nowo). Jakub nie umarł, lecz otrzymał nowe życie. Dla Jakuba, który był przekonany, że syn nie żyje, Józef zmartwychwstał, i ta dobra nowina dała mu nowe życie i nowe siły. Koniec okresu żałoby.

Teraz jedzie do Egiptu, do ziemi grobu, która oznacza dla niego nowe życie. Nie jest to podróż żałobna, lecz jest to podróż pełna radości i nowego życia.  
Bóg pociesza Jakuba (46:3-4), że rzeczywiście pójdzie do Egiptu, obiecuje, że On pójdzie z nim.
W tym ostatnim wersecie Jakub znowu jest nazwany Izraelem, jego nowym imieniem, wskazując na jego nową przyszłość. Rzeczywiście otrzymuje nowe siły, jako głowa klanu znowu prowadzi swoją rodzinę i decyduje, że wszyscy pójdą do Egiptu, do Józefa.


Tematy

Opatrzność
Wydaje się, że opowieść koncentruje się na różnych charakterach, ale Bóg jest wszędzie obecny, jako suwerenny zarządca.
Cztery razy Józef podkreśla, że Bóg działa przez niego (45:5, 7-8, 9; por. 42:45; 43:23).
Bóg działa w tajemniczy sposób. Józef znalazł się w Egipcie, ponieważ Bóg go tam poprowadził, poprzez złe działania jego braci (45:8).
Wiara, że Bóg wszystkim rządzi i prowadzi znajdujemy w wielu miejscach w Biblii (np. Iz. 10:5-6; Amos 3:6; Mat. 6:26-30; Dz. Ap. 4:25-28). To jednak nie znaczy, że człowiek nie jest lub jest mniej odpowiedzialny za swoje czyny. Bóg używa grzechu Mojżesza, aby doprowadzić go do Synaju i używa zatwardziałości serca faraona, aby w cudowny sposób wyprowadzić swój lud z Egiptu.
Król Asyrii jest laską gniewu Pana, karzącą Izraela (Iz. 10:5), ale Bóg potem ukarze króla Asyrii za jego grzech (Iz. 10:12; por. Amos 3:14). Jezus został zdradzony i umarł na krzyżu, ale ci, którzy doprowadzili do Jego śmierci są sami w pełni odpowiedzialni za ich grzech. Przy ostatniej wieczerzy Jezus uczy, że Bóg używa grzechów innych, aby wykonać swój plan:
Wprawdzie Syn Człowieczy odchodzi, jak było postanowione, ale biada temu człowiekowi, który go wydaje (Łk. 22:22; por. Dz. Ap. 2:36).

Tekst mówi, że Bóg używa grzechów braci, aby uczynić w końcu dobrze, ale nigdzie nie czytamy, że dlatego grzechy nie mają znaczenia. Bracia nadal są odpowiedzialni za swe grzechy i muszą się nawrócić.  
Przez wiarę, Józef jest w stanie patrzeć na swoje życie i na wszystko co się dzieje, nie z własnej osobistej perspektywy, lecz z Bożej perspektywy, co oznacza, że wierzy, że kochającym Boga … wszystko służy ku dobremu (Rz. 8:28, tłum. Zaremby; por. Przyp. 16:1-4; 19:21; 20:24; 27:1).
Tylko przez to jest w stanie przebaczyć braciom.

Boża opatrzność oznacza, że Bóg jest wierny swojemu przymierzu, które zaczyna się spełniać. W Potomstwie Abrahama, wiele narodów zostanie błogosławionych (I Mojż. 12:1-3).

Upamiętanie
Wyznanie grzechów jest bardzo ważne. Grzechy braci przeciwko Józefowi bardzo im ciążyły. Wyznanie ich było wyzwoleniem dla nich.
Wyznanie grzechów oznacza chwalenie Boga, ponieważ oznacza to przyznanie Bogu racji, że grzech jest Jego obrażeniem i uznanie, że Bóg ma prawo karać grzech.
Juda i bracia wyznają swoje grzechy i przez swoje zachowanie pokazują, że rzeczywiście żałują i zmienili postawę życiową.
Bracia okazują prawdziwą miłość wobec Beniamina, miłość, która siebie daje za innych. Jednym ze znaków prawdziwego nawrócenia jest miłość do braci (Jan 13:35),

Opowieść w tym rozdziale ma dużo wspólnego z przypowieścią o synu marnotrawnym, gdzie znajdujemy ten sam obraz ogromnej łaski i miłości Bożej.

Józef testował braci. Tylko poprzez stworzenie sytuacji podobnej do tej z przeszłości, gdzie bracia znowu mogli decydować o losu syna Racheli, Józef mógł zdobyć pewność, że bracia rzeczywiście się zmienili.
Kiedy bracia zdają test, Józef ma pewność, że Bóg zmienił ich serca i przez to możliwym jest prawdziwe pojednanie. Teraz bracia są nie tylko nimi w sensie fizycznym, ale także braćmi w wierze.
To przedsmak prawdziwego pojednania, które stało się możliwe przez Jezusa Chrystusa. W wiecznym życiu wszyscy wierzący będą żyli w pojednaniu z Bogiem, ale i z braćmi i siostrami.

Pojednanie
W tych rozdziałach widzimy, jak ‘działa’ prawdziwe przebaczenie i pojednanie.
Dopiero, kiedy bracia wyznają swoje grzechy, i jasnym jest, że nie są to puste słowa, lecz towarzyszy temu zmiana życia, dopiero wtedy Józef może się z nimi pojednać.
Tylko w ten sposób złamani ludzie mogą zostać uleczeni przez łaskę i miłość Bożą, a złamana, ‘patologiczna’ rodzina Jakuba może stać się światłem dla świata.

Jeśli zgrzeszymy przeciwko komuś, możemy też zostać testowani, jak bracia. Czy zdamy test i otworzymy w ten sposób drogę do pojednania?

Opowieść o Józefie daje wielką nadzieję. Łaska Boża jest w stanie zmienić nawet najbardziej twardych ludzi. Poznaliśmy braci w ich grzechu i egoizmie, ale mieliśmy przywilej zobaczyć, jak się zmienili.
My wszyscy zgrzeszyliśmy wobec Boga i mieliśmy zatwardziałe serca. Bóg zmienił nasze serca, abyśmy mogli się nawrócić. Nawrócenie zawsze oznacza zmianę życia a pojednanie z Bogiem oznacza zawsze też pojednanie z innymi ludźmi, z braćmi i siostrami.

Mądrość
Zachowanie Józefa może wydawać się nam dziwne. Czy chce zemsty, a jeśli nie, to dlaczego, tak długo zwleka z ujawieniem siebie?
To wyraz mądrości. W naszym sentymentalnym XXI wieku oczekiwalibyśmy albo, że Józef się zemści na braciach, albo, że od razu przytuli ich i już nie wspomni o przeszłości. W naszym wieku często brakuje mądrości.
Józef chce przebaczyć, widocznie pragnie przytulić braci, ale Józef też jest mądry.
Józef pragnie pojednania, ale najpierw musi wiedzieć, jacy bracia są teraz, czy się zmienili, czy nie.
Początkowo Józef nie wie, jak bracia traktowali jego brata Beniamina. Tylko 10 braci przyszło do Egiptu, a skoro 22 lat wcześnie nienawidzili jego, dlaczego nie mieliby nienawidzić Beniamina i uczynić mu coś złego, jak jemu uczynili?
Mądrość Józefa okazuje się w trzech testach, którym poddaje swoich braci.

W naszym życiu też możemy mieć do czynienia z ludźmi, którzy grzeszą. Przebaczenie nie jest łatwe. Z jednej strony nie możemy zachować się, jakby nic się nie stało, ponieważ oznaczałoby to, że nie traktujemy grzechu i jego skutków poważne.
Z drugiej zaś strony nie możemy też na zawsze żyć w żałobie, jak to uczynił Jakub.
Potrzebna nam jest mądrość Józefa, która jest mądrością, podarowaną mu przez Boga.
A jeśli komu z was brak mądrości, niech prosi Boga, który wszystkich obdarza chętnie i bez wypominania, a będzie mu dana (List Jakuba 1:5).

Resztka
Temat resztki ciągle w Biblii powraca.
Rodzina Jakuba zamieszkała w Egipcie, ale potem Bóg użył Mojżesza, aby wyprowadzić lud stamtąd.
Potem Bóg wyprowadził Izraela na wygnanie babilońskie, obiecując, że odnowi resztkę: I sam zgromadzę resztę moich owiec ze wszystkich ziem, do których je wygnałem, i sprowadzę je na ich pastwisko; i będą płodne i liczne. I ustanowię nad nimi pasterzy, którzy je paść będą, i nie będą się już bały ni trwożyły, i żadna z nich nie zaginie - mówi Pan (Jer. 23:3-4).
Wiele wieków potem, z tej resztki narodzi się obiecany Mesjasz, dobry pasterz, który dał swoje życie za swoje owce (Jan 10:11).

Grób i zmartwychwstanie
Jakub szedł do Egiptu, do grobu, do Józefa w grobie. Ale wejście do grobu oznacza nowe życie dla niego.
Tak każdy wierzący, który jest w Chrystusie, umiera z Chrystusem, jest z Chrystusem w grobie, aby powstać z martwych i otrzymać nowe życie (Rzymian 6:1-14).

Typologia
Tak, jak Bóg wysłał Józefa do Egiptu, aby uratować (zbawić) rodzinę, tak Bóg posłał Jezusa na ziemię, aby zbawić Jego rodzinę (swój lud). Józef dał chleb i przez to dał życie swojej rodzinie, a Jezus daje prawdziwe życie wieczne.
Tak jak bracia dali pokłon Józefowi, tak też każdy uzna, że Jezus jest Królem:
Dlatego też Bóg wielce go wywyższył i obdarzył go imieniem, które jest ponad wszelkie imię, aby na imię Jezusa zginało się wszelkie kolano na niebie i na ziemi, i pod ziemią i aby wszelki język wyznawał, że Jezus Chrystus jest Panem, ku chwale Boga Ojca (Fil. 2:9-11).

Józef zaprasza swoją rodzinę, by osiedliła się w ‘jego’ kraju, tak Jezus zaprasza swój lud, aby ‘osiedlił się’ w Jego wiecznym Królestwie (Jan 14:2-3). W Jego Królestwie wszystko będzie nowym, tam już nie będzie cierpienia, ani łez, ani głodu… (Obj. 7:14b-17).