Showing posts with label bałwochwalstwo. Show all posts
Showing posts with label bałwochwalstwo. Show all posts
06 February 2018
19 December 2017
19 November 2014
1 Koryntian 10,14-22
Świat hellenistyczny był mieszanką najróżniejszych
religii i kultur a Grecy i Rzymianie byli zasadniczo bardzo tolerancyjni wobec
nich. Rzymianie szanowali bogów lokalnych, a nawet czcili bogów miejsca, gdzie
akurat mieszkali. Wielu sądziło, że istotnie wszyscy różni bogowie reprezentują
te same istoty, nie ma konkurencji między nimi.
Większość ludzi czciło bogów, których uważali za
użytecznych. Niektórzy czcili jak największą ilość bogów, myśląc, że im więcej
tym lepiej. Stąd też w Atenach znajdował się ołtarza dla nieznanego boga (Dz.
Ap. 17,23).
W tym kontekście Paweł kategorycznie odrzuca taką
tolerancję. Podkreśla, że można tylko być lojalnym jednemu Bogu, co wyklucza
uczestniczenie w innych religiach. Było to bardzo nietypowym w I wieku n.e.,
ponieważ nikt nie widział najmniejszego problemu w tym, aby uczestniczyć w
różnych kultach i czcić różnych bożków. W dodatku było to w oczach Greków i
Rzymian wyrazem braku tolerancji.
Nauczanie Pawła, które jest nauczaniem Chrystusa, było
trudne, ponieważ bardzo ograniczało i utrudniało funkcjonowanie chrześcijan
korynckich w życiu społecznym.
Było wiele sytuacji, które wymagały brania udziału w
kultach innych religii, np. uczestnictwo w ucztach ku czci pewnego boga było
normalnym, aby potwierdzić relacje społeczne, szczególnie dla lepiej
usytuowanych. Brak uczestnictwa w takich ucztach czy innych rytuałach w
świątyniach mógłby zagrozić statusowi społecznemu i spowodować utratę ważnych
kontaktów i przyjaźni oraz z tym związanych ważnych źródeł dochodów.
Paweł argumentuje według reguł retoryki (Cicero),
używając dwóch stwierdzeń, na które daje dowody a potem konkluzje:
w. 14-17 Teologiczne znaczenie uczestniczenia w
Wieczerzy Pańskiej
Wieczerza
Pańska oznacza społeczność z Chrystusem
w. 18-20 Teologiczne znaczenie uczestniczenia w
pogańskich kultowych posiłkach
Pogańskie
posiłki ofiarne/kultowe oznaczają społeczność z demonami.
w. 20-21 Konkluzja: niemożliwym jest mieć
jednocześnie społeczność z Chrystusem i z
demonami
w. 14-15
Zanim Paweł zaczyna napominać Koryntian ostrymi słowami,
podkreśla najpierw, że są oni jego najmilszymi dziećmi. Paweł mówi ostro z
powodu miłości do nich.
Uciekajcie od bałwochwalstwa –
przypomina ostrzeżenie, aby uciekać przed wszeteczeństwem (6:18).
Wszeteczeństwo i bałwochwalstwo są związane ze sobą (por. Rz. 1:18-23; Gal.
5:19-21; Kol. 3:5).
Podobieństwa między tym, co Apostoł pisze o
wszeteczeństwie i bałwochwalstwie:
|
10:14 uciekajcie
od bałwochwalstwa
|
6:18 uciekajcie
przed wszeteczeństwem
|
|
10:16-17
Wieczerza Pańska wskazuje na to, że jesteśmy jednym Ciałem z
Chrystusem
|
6:15-17 ciała
wasze są członkami Chrystusowymi – nie możesz być jednym ciałem z
prostytutką
|
|
10:23 wszystko
wolno, ale nie wszystko jest pożyteczne
|
6:12 wszystko
mi wolno, ale nie wszystko jest pożyteczne
|
|
10:31 wszystko
czyńcie na chwałę Bożą
|
6:20 wysławiajcie
Boga w ciele waszym
|
Uczestniczenie w ucztach pogańskich jest dla Pawła tym
samym jak stanie się jednym ciałem z prostytutką. Poprzedni werset mówi o tym,
aby nie kusić Pana (w. 13), jak możemy oczekiwać zbawienia, jeśli sami szukamy
miejsc pogańskich i kusimy tym Pana?
Uczty w świątyniach nie są jakoś związane z
bałwochwalstwem, lecz uczestniczenie w takich ucztach świątyniach jest samo w
sobie już bałwochwalstwem; nie można być neutralnym uczestnikiem.
w. 16-17
Ten tekst zostaje nieraz wyrwany z kontekstu i używany w
argumentacjach dot. znaczenia Wieczerzy Pańskiej. Należy pamiętać, że Paweł nie
ma zamiaru dawać systematycznego nauczania dot. Wieczerzy, lecz używa Wieczerzy,
jako argumentu udowadniając, że nie można uczestniczyć w pogańskich ucztach
świątynnych.
Uczestniczenie w posiłku tworzy więź między uczestnikami
a bożkiem.
Uczty w świątyniach są w pewnym sensie podobne do
Wieczerzy Pańskiej. Wieczerza Pańska jest też rodzajem ‘kultowego posiłku’ lub
lepiej: posiłku ofiarnego. Uczestniczenie w wieczerzy Pańskiej tworzy
społeczność (gr.: koinōnia) z Chrystusem (choć Paweł nie wyjaśnia tu w
jaki sposób ta społeczność istnieje). Tak samo uczestniczenie w ucztach
pogańskich w świątyniach tworzy społeczność z bożkami. Dlatego nigdy nie można
w sposób neutralny uczestniczyć w pogańskich ucztach w świątyniach lub w
rytuałach pogańskich.
Uczestniczenie w Wieczerzy tworzy i oznacza społeczność
(‘partnerstwo’) z innymi uczestnikami oraz z Gospodarzem Jezusem Chrystusem,
dlatego uczestniczenie w wieczerzy Pańskiej nigdy nie jest sprawą prywatną i
zawsze ma mieć miejsce podczas nabożeństwa będącego zgromadzeniem Kościoła. Cała
wspólnota jest jednym ciałem Chrystusa (temat rozwijany przez Apostoła dalej w
rozdz. 11-12).
W starożytnej kulturze posiłki były bardzo ważne, tworzyły
społeczność z zapraszającym. Ludzie rozumieli, że akceptowanie zaproszenia
pewnego patrona zobowiązuje cię. Jeżeli potem akceptujesz zaproszenie
konkurencji patrona, oznacza to, że tak naprawdę zamieniasz swego patrona na
innego. Nie można jednocześnie być lojalnym dwóm między sobą rywalizującym
patronom. Dlatego też uczestnictwo nigdy nie jest neutralne.
Tak samo wierzący nie może jednocześnie akceptować
zaproszenia od Jezusa i od demonów.
Kielich oznacza społeczność krwi Chrystusowej co
podkreśla powagę relacji, którą mamy w przymierzu z Chrystusem (por. 11:25).
Krew zapieczętowuje przymierze (por. I Mojż. 15:9-18; II Mojż. 24:3-8; Zach.
9:11; Hebr. 9:18).
Ofiara Chrystusa tworzy nowe przymierze z Bogiem.
w. 18
Mówiąc o Izraelu według ciała Paweł prawdopodobnie
ma na myśli grzeszny Izrael w pustyni, czyli: Izrael, który ciągle się buntował
przeciwko Panu (10:1-13).
Fraza według ciała (gr.: kata sarka)
wskazuje na człowieka znajdującego się pod panowaniem grzechu, co prowadzi do
buntu przeciwko Bogu (por. np. Rz. 8:5; 1 Kor. 3:1).
Izrael zbudował ołtarz dla złotego cielca i spożywał ofiary
na nim składane (II Mojż. 32:5-6; por. 10:7). Jedzenie ofiarowanego
jedzenia wiąże się z bożkiem, któremu zostało ono ofiarowane.
w. 19-20
Wcześniej Apostoł napisał, że bałwany nie istnieją (8:4),
ale demony istnieją. Bałwany czynione z martwego materiału reprezentują duchową
rzeczywistość. Bałwany są czymś więcej niż materialne ludzkie wytwory, ponieważ
reprezentują one bunt przeciwko Bogu. Bałwany pokazują, że szatan i demony
istnieją, bałwany reprezentują duchową rzeczywistość, którą są demony. Z tego
powodu każda ofiara i cześć oddana bałwanom jest tak naprawdę dana demonom,
czyli szatanowi.
Jest to zgodne z tym co Stary Testament uczy o bałwanach
(Ps. 96:5; 106:37; Iz. 65:3). Demony są rzeczywistością, które są w stanie zniszczyć
człowieka, wiążącego się z nimi.
Jako potwierdzenie tej prawdy, Paweł cytuje ze Starego
Testamentu: Izrael myślał, że składając ofiary złotemu cielcowi, ofiaruje Panu
(II Mojż. 32:5), ale tak naprawdę składali ofiary demonom (V Mojż. 32:17).
Izrael jest przykładem dla Koryntian; jeśli Koryntianie nie
odwrócą się od pogańskich zwyczajów, spotka ich gniew i sąd Boży, którego doświadczył
Izrael.
Uczestniczenie w kulcie pogańskim nie oznacza ryzyka, że
wiążesz się z bałwanami, lecz zawsze oznacza rzeczywiste związanie się z
demonami. Dlatego jest tylko jedna rada: uciekać (w. 14)!
Nie jesteś więc neutralny uczestnicząc w takich
posiłkach. Tak samo, jak nie możesz być neutralny odwiedzając prostytutki. Uczestnictwo
w ucztach świątynnych czy w innych rytuałach zawsze jest bałwochwalstwem.
Paweł jest bardzo ostrożny w tym, co mówi o demonach. Nie
chce, abyśmy zbytnio interesowali się nimi, a sam Paweł też nie chce
podkreślać, że sam dużo o tym wie. Jest to świat nieznany dla nas, i świat,
którym nie powinniśmy się interesować.
w. 21-22
Pić kielich oznacza związanie się i uczestniczenie w tym
wszystkim, co ten kielich oznacza: przymierze z Bogiem, zbawienie, wieczne
życie. Cele osoby, z którą się zwiążesz, stają się twoimi celami.
Uczestniczenie w stole demonów, przyniesie karę i sąd
Boży (Ez. 39:20; 44:16; Mal. 1:7-12).
Problemem nie jest samo jedzenie i picie, ale to, kto
jest gospodarzem posiłku. Gospodarzem dla wierzącego jest sam Chrystus, ale
gospodarzami posiłków pogańskich są demony.
Werset 22 można też tłumaczyć: czy chcemy Pana
pobudzać do zazdrości? Bóg jest zazdrosny; nie toleruje innych bogów obok
siebie (I i II przykazanie). Zazdrość Pana oznacza gniew. Jeżeli my odwrócimy
się od Pana, Pan odwróci się od nas.
Zazdrość Pana jest związana z Jego świętością i mocą.
Każde bałwochwalstwo budzi Jego zazdrość i gniew (II Mojż. 20:5; 34:14; V Mojż.
4:24; 5:9; 6:14-15; Joz. 24:19-20; 1 Krl. 14:22-23; Ps. 78:58-64; Ez. 8:3: Sof.
1:18).
Na końcu Paweł ostrzega: nie myśl, że jesteś silniejszy
od wszechmogącego i zazdrosnego Boga Stworzyciela! Ostrzeżenie to nie jest
skierowane do pewnej grupy Koryntian, lecz do wszystkich wierzących.
Biblia naucza, że istnieje ogromna różnica między świętym
Bogiem Stworzycielem a grzesznymi stworzonymi ludźmi (por. Job 9:32; 37:23;
Kazn. 6:10; Iz. 10:15; Ez. 22:14).
Zazdrość i moc Pana okazuje się w sytuacji bałwochwalstwa
(IV Mojż. 14:13-35; V Mojż. 32).
Każdy raz, kiedy Pięcioksiąg pisze o zazdrości Pana jest
to związane z bałwochwalstwem Izraela. Postawa Pana wobec bałwochwalstwa nie
zmieniła się po przyjściu Jezusa Chrystusa.
Uciekajcie od bałwochwalstwa, bo inaczej spotka Was gniew
wszechmogącego Boga!
12 November 2014
1 Koryntian 10:1-13
Paweł używa przykładów z historii Izraela, aby lepiej
wyjaśnić sytuację teraźniejszą.
w. 1-2
Apostoł zakłada, że Koryntianie, będąc zborem składającym
się przede wszystkim z pogan, znają historię Izraela. Paweł mówi do Koryntian
jakby byli Izraelitami, pisze do nich, jak do narodu przymierzowego, gdyż
wszyscy, pognie i żydzi, są dziećmi ojców ze Starego Testamentu (Rzymian
4,12-16; Galacjan 3,29). Kościół (składający się przede wszystkim z pogan) nie
zastąpił Izraela, lecz poganie zostali dołączeni do Izraela (Rzymian 11,17).
Obłok reprezentuje obecność
Bożą, symbol ochrony i zbawienia Izraela (Psalm 105,35; por. IV Mojż. 14,14;
Nehemiasz 9,12).
Przejście przez morze oznacza przejście z niewolnictwa do
wolności, wyzwolenie z Egiptu.
Podobnie chrzest dla wierzących symbolizuje i prezentuje
zbawienie wierzącego, przejście z niewolnictwa grzechu do wolności w
Chrystusie.
Paweł pisze o tym, że Izrael był ochrzczony w
Mojżesza. Żydzi nie wyrażali tego w taki sposób; jest to analogia do chrztu
w Chrystusie (Rzymian 6,3; Galacjan 3,27).
w. 3-4
Duchowa skała przypomina dwie
sytuacje podczas wędrówki po pustyni, gdzie woda wypływa ze skały (II Mojż.
17,1-7; IV Mojż. 20,2-13). Jest typem duchowego jedzenia i picia. Izraelici
jedli pokarm duchowy, ale było to jak najbardziej naturalne i materialne
jedzenie. Paweł nazywa to pokarmem duchowym, ponieważ Izrael otrzymywał
je w cudowny sposób od Boga. Jedzenie i picie wskazuje na duchową rzeczywistość
poza jedzeniem i piciem: Bóg troszczył się o swój lud starotestamentowy, tak
samo jak troszczy się duchowo i materialnie o swój lud nowotestamentowy.
W Biblii nie czytamy o skale, która im towarzyszyła podczas wędrówki. Istnieje legenda
żydowska na podstawie rabińskiej interpretacji IV Mojż. 21,16-18, która mówi,
że z Izraelem wędrowała skała z wodą, ale jest to bardzo mało prawdopodobnym,
że Paweł miał to na myśli. Jasnym jest jednak, że Paweł podkreśla fakt, że Bóg
cały czas w pustyni był przy Izraelu i dawał im wszystko, czego potrzebowali.
Paweł nie porównuje Chrystusa do wody, lecz do skały, z
której wypływa woda. Mojżesz porównuje w swej pieśni (IV Mojż. 32,
4.15.18.30.31) Boga do skały, a Paweł porównuje do niej Chrystusa. Oznacza to,
że doświadczenie Izraela było Chrystologiczne. Tak jak Chrystus już dla Izraela
w Starym Testamencie był źródłem zaspokojenia wszelkich duchowych potrzeb, podobnie
jest dla nas.
Mimo zaspakajania przez Boga potrzeb Izraela podczas
wędrówki przez pustynię, Iud zostawił Go i służył bałwanom.
Tak jak Izrael odrzucił Boga, tak Koryntianie
uczestnicząc w ucztach pogańskich też odrzucają Boga powtarzając w tym grzech
Izraela.
w. 5
Bóg dał Izraelowi wszystko, czego potrzebował, a Izrael
odrzucił go i preferował bałwany, dlatego większości z nich nie upodobał
sobie Bóg.
Mimo to, że Izrael był narodem wybranym, z którym Bóg
zawarł przymierze, mimo to, że Izrael doświadczył ‘chrztu’ i ‘wieczerzy’, musiał
z powodu swego nieposłuszeństwa doświadczyć też gniewu Bożego. Przynależność do
ludu Bożego nie jest gwarancją, że wszystko będzie w porządku i że z pewnością
uniknie się kary.
Paweł cytuje z IV Mojż. 14,16; tekst, który mówi
dosłownie: zostali zabici i ich ciała rozrzucone po pustyni. IV Mojż. 14
mówi o tym, że kiedy zwiadowcy wrócili z Kanaanu, Izrael nie zaufał Panu i zbuntował
się przeciwko Niemu. Po tym Pan ukarał ich.
Stanowi to bardzo ostre ostrzeżenie, Koryntian może
spotkać to samo, co spotkało Izrael. Tak jak Bóg nie tolerował grzechów
Izraela, tak Bóg nie będzie tolerował grzechów Koryntian i chrześcijan w ogólności.
Paweł rozwija ten temat w wersetach 14-33. To, że wierzący należy do Kościoła,
do ludu przymierzonego, otrzymał chrzest i uczestniczy w Wieczerzy Pańskiej,
samo w sobie nie stanowi żadnej gwarancji, że wszystko będzie w porządku. Sakramenty
nie są rytuałami, które mają uspokoić bogów, jak to jest w religiach
pogańskich. Sakramenty mają tylko sens, jeżeli otrzymujący je wierzy i jest posłuszny
Panu.
w. 6
Izrael jest wzorem dla nas (wzór – gr.: tupos).
Nie w sensie naśladowania ich postępowania, lecz ostrzeżenia, aby Koryntian nie
spotkało to, co Izrael: nie upodobali się Bogu.
Izrael nie jest alegorią. W alegorii każdy poszczególny
element ma znaczenie w rzeczywistości. Izrael jest wzorem. Przejście przez
morze nie jest dokładnie tym samym, co chrześcijański chrzest, ale wskazuje na jego
znaczenie. Nazywamy to typologią.
w. 7
Apostoł wraca do tematu z 8,1: bałwochwalstwa. Jedzenie
mięsa ofiarnego jest związane z bałwochwalstwem.
Cytuje z II Mojż. 32,6b (dosłownie jak Septuaginta,
greckie tłumaczenie Starego Testamentu, bardzo popularne w I wieku n.e.). Kiedy
Mojżesz był na górze i otrzymał tablice z dekalogiem, Izrael zniecierpliwił się
i uczynił złotego cielca, jako obraz boga. Izrael wyprawił wielkie święto, podczas
którego uwielbili cielca, jedli, pili, tańczyli i najprawdopodobniej dopuścili
się seksualnej niemoralności.
Użyty wyraz bawić się (gr.: paizō) znaczy: imprezować,
tańczyć wokół boga, ale też seksualną niemoralność, orgię. Wskazuje na
działanie ludzi, którzy nie mają już kontroli nad sobą. Paweł nie ma na myśli
momentu, kiedy uczynili cielca, ale moment, w którym jedli w jego obliczu.
Bóg ukarał Izraela: Lewici (którzy nie brali udział w
bałwochwalstwie) zabili trzy tysiące mężczyzn (II Mojż. 32,27-28. 35).
w. 8
Paweł wspomina, że Izrael oddał cześć Baalowi Peorowi.
Związane z tym bałwochwalstwem były orgie z udziałem kobiet moabickich (IV
Mojż. 25,1-9). Kult pogański był zazwyczaj związany z niemoralnością seksualną.
Każdy tekst w Nowym Testamencie, który mówi o jedzeniu ofiarowanym bałwanom
mówi jednocześnie o seksualnej niemoralności (Dz. Ap. 15,29; Obj. 2,14-20).
Jest bardzo prawdopodobnym, że ucztom w świątyniach korynckich także
towarzyszyły różne rodzaje niemoralności (z udziałem prostytutek sakralnych,
ale nie tylko). Z wcześniejszych rozdziałów listu wynika, że seksualna
niemoralność nie stanowiła szczególnego problemu dla przynajmniej części
chrześcijan w Koryncie (por. 1 Kor. 3,16-17; 6,12-20).
Paweł nawiązał do tego wydarzenia cytując tekst mówiący o
sądzie Bożym nad Izraelem (IV Mojż. 25,9). Tekst w Starym Testamencie mówi o dwudziestu
czterech tysiącac, a Paweł mówi o dwudziestu trzech tysiącach. Nie ma
satysfakcjonującego wyjaśnienie tych rozbieżności, być może cytat pochodzi z
innego miejsca (IV Mojż. 26,62).
Jest to następny przykład, że bałwochwalstwo i związane z
tym wszeteczeństwo powoduje ostrą karę Bożą.
w.9
Izrael szemrał przeciwko Bogu, ponieważ nie dostał nic
innego do jedzenia niż mannę (IV Mojż. 21,4-7). Było to ogromną
niewdzięcznością ze strony ludu, który był karmiony cudownym sposobem podczas wędrówki.
Wyraz kuszenie, który można też przetłumaczyć jako
testowanie, nie występuje w cytowanym tekście w Starym Testamencie, natomiast
znaleźć je można w Psalmie mówiącym o tym wydarzeniu (Psalm 78,18).
Uczestniczenie w pogańskich ucztach kultowych oznacza
kuszenie, testowanie Pana Jezusa. Tak samo jak Izrael na pustyni testował nie
tylko Boga, lecz samego Chrystusa (w. 21-22).
w. 10
Izrael ciągle szemrał (marudził) przeciwko Mojżeszowi i
Bogu. Możliwe, że Paweł tu nawiązuje do marudzenia Koryntian wobec niego.
Aluzja do wydarzeń opisanych w Starym Testamencie: buntu
Izraela przeciwko Mojżeszowi jako przywódcy (IV Mojż. 14,1-38), lub do buntu
Izraela z powodu kary nad Korachem, który przeciwstawił się przywództwu
Mojżesza i Aarona (IV Mojż. 17,6). W tej ostatniej sytuacji 14.700 Izraelitów
zostało zabitych jako kara.
w. 11
Te cztery przykłady z historii Izraela wędrującego przez pustynię
są dobrymi przykładami dla nas. Historia Izraela powinna stać się dla nas przestrogą,
abyśmy sami nie grzeszyli i nie powtarzali ich grzechu.
Żyjemy u kresu wieków, co oznacza, że żyjemy w
czasie spełnienia, które jest w Chrystusie. ST wskazuje na Chrystusa,
obiecanego Mesjasza. W Nim kończy się stary wiek i zaczyna się nowa era. Chrystus
jest celem Starego Testamentu, w Chrystusie obietnice Starego Testamentu zostają
spełnione.
Historia Izraela jest ważna, jako historia, ale ta
historia ma teologiczne i eschatologiczne znaczenie dla nas. Chrześcijanie znajdują
na końcu historii.
w. 12
Jeśli myślisz, że stoisz, czyli uważasz, że wszystko jest
z tobą dobrze, skoro jesteś członkiem kościoła, i otrzymujesz sakramenty,
uważaj (por. w. 1-4). Tak jak Izrael, chrześcijanin może paść i może to się stać
przez bałwochwalstwo.
w. 13
Jak zwykle, Paweł nie kończy grożeniem, lecz zachęceniem.
Także tu grecki wyraz tłumaczony jako pokuszenie (gr.:
peirasmos) może oznaczać też testowanie.
Dopóki jesteśmy wierni Bogu, i nie oddajemy się
bałwochwalstwu, nie musimy się bać, że padniemy. Bóg jest wierny także w
pokuszeniu, takim jakiego doświadczali Koryntianie, zapraszani na bankiety w świątyniach (por. 1
Tesaloniczan 2,1-3,10).
Zaproponowane przez Pawła wyjście jest praktyczne:
uciekaj od bałwochwalstwa. Rozwinie to w następnym akapicie.
Tematy
Ø Kościół a Izrael.
Chrześcijanie
należą do Izraela, są wszczepieni w drzewo Izraela (Rzymian 11,17). To znaczy,
że ojcowie Izraela są naszymi ojcami, i historia Izraela jest także naszą
historią. Należy traktować Stary Testament jako naszą księgę, opisującą naszą historię.
Ø Izrael jest wzorem dla nas. Stary Testament nie opisuje tylko historii w
sensie opisu wydarzeń Izraela, lecz ma teologiczny wymiar i znaczenie. To nie historia
jakiegoś narodu jednego z wielu, lecz historia Boga z jego wybranym narodem.
Wiele wydarzeń z historii Izraela ma znaczenie dla nas, jako ostrzeżenie, ale
też jako wyjaśnienie teologicznego znaczenia aspektów życia wierzącego, jak np.
chrzest i Wieczerza Pańska.
Ø Bałwochwalstwo ma bardzo poważne konsekwencje i z pewnością skutkuje karą
Bożą. Bóg nie toleruje grzechu, szczególnie w życiu wierzącego. Wierzący
powinien traktować grzech bardzo poważnie.
Subscribe to:
Posts (Atom)