05 July 2014

Księga Daniela, rozdz. 4



Struktura
3,31-33           Pochwała Boga przez Nebukadnesara
4,1-15              Opis snu i poszukiwanie kogoś, kto może go wyjaśnić.
4,16-25           Wyjaśnienie snu
4,26-30           Spełnienie snu
4,31-33           Uzdrowienie Nebukadnesara i doksologia


Tekst w mocny sposób podkreśla temat księgi Daniela, mianowicie, że Bóg jest suwerennym Królem, który rządzi całym światem. Znajdujemy to na samym początku (3:33), na samym końcu (4:34) oraz trzy razy w środkowej części (4:14, 22, 29).

Początek rozdziału nie jest jednoznaczny. Najbardziej logicznym jest, aby rozdział zaczął się od 3:31. wtedy cała opowieść zaczyna i kończy się pochwałą Boga przez Nebukadnesara.
Początek (3,31-33) jest formalnym ogłoszeniem suwerenności Boga skierowanym do świata.
Dan. 3:31-4:15 oraz 4:31-34 są napisane w pierwszej osobie, jako autobiograficzne słowa króla Nebukadnesara. Napisane zostały w podobnej formie literackiej, którą znajdujemy w znanych inskrypcjach Nebukadnesara i innych królów starożytności.
Tylko tekst Dan. 4:16-30 został napisany w trzeciej osobie jako opis tego co się zdarzyło  Nebukadnesarowi.

Sen (4:1-15)
Tak jak w rozdz. 2, Król Nebukadnesar ma sen, którego nie rozumie. Jak w rozdz. 2, mędrcy i astrologowie nie są w stanie wyjaśnić znaczenia snu. Tym razem jednak nie ma groźby kary za nie wykłożenie snu. W końcu tylko Daniel jest w stanie go wyjaśnić.

Nebukadnesar zwraca się do Daniela używając jego imienia babilońskiego (wspominającego bogów babilońskich, w. 5). Nebukadnesar uważa, że Daniel żyje duchem świętych bogów, uważał, że Daniel jest natchniony przez bogów. 

Tematem snu jest drzewo życia.
W starożytnej literaturze znajdujemy niewiele informacji o drzewie życia, natomiast bardzo dużo w ikonografii (patrz ilustracja obok).
Drzewo jest zasadzone w centrum świata (tzw. axis mundi), co jest tematem znanym z mitologii starożytnej.

Drzewo życia reprezentuje w mitach boski porządek świata, który jest zachowywany przez bogów, szczególnie przez boga Aszura, wyobrażanego jako koło ze skrzydłami.
Drzewo jest symbolem i dawcą życia, płodności, dobrobytu; dającym schronienie wszystkim ludom.
Nebukadnesar identyfikuje się z drzewem życia; widzi siebie jako ten, który ma cały kosmos pod kontrolą, który chroni ludzi i świat. On, jako król jest perfekcyjnym człowiekiem reprezentującym bogów.
Jako politeista wierzył, że bogowie rządzą w niebie, a on sam rządzi na ziemi. Dlatego musiał się nauczyć, że nie on, lecz Bóg też rządzi na ziemi.

Także w Biblii znajdujemy drzewo jako obraz dawcy życia (Ezechiela 17,1-10; 31,3-14 –w kontekście sądu. Czytaj też Ks. Jozuego 9:7-15.

Przyjdzie anioł (4:10), co lepiej tłumaczyć jak stróż (lub jak Tysiąclatka: czuwający). Jest to postać niebiańska, pochodząca od Boga (lub od bogów w myśleniu Babilończyka), mówiąca i działająca w imieniu Boga (lub bogów).
Najbliżsi współpracownicy króla, też nazwani byli stróżami (po aramejsku ten sam wyraz). Oni stanowili ‘oczy’ i ‘uszy’ króla; donosili królowi co się dzieje w jego królestwie. Także stanowili ‘ręce’ króla, wykonując jego rozkazy.
Niebiański Król używa podobnych metod jak ci znani w starożytnym bliskim wschodzie.
Niebiańskie postacie występują we wszystkich religiach na bliskim wchodzie.

W śnie drzewo ma zostać zniszczone, ale nie do końca, jeszcze ma szanse przeżycia.
Pień korzenia ma zostać w ziemi w obręczy żelaznej i miedzianej (4:20). To zagadkowe słowa. Nie znana jest żadna podobna praktyka po ścięciu drzewa, ani też nie znamy żadnego możliwego znaczenia mitologicznego. Po prostu nie wiemy co znaczą obręcze.

Nagle obraz się zmienia: drzewo otrzymuje serce zwierzęce (4:13). Wielkie drzewo symbolizujące wielkiego króla (czyli w oczach Babilończyków też perfekcyjnego człowieka i reprezentanta bogów), zostaje poniżone do poziomu zwierzęcia. Trwa to przez okres siedmiu czasów (nie: wieków) na ziemi. Trudno powiedzieć o co dokładnie chodzi. Jest to pewien okres, który nie jest dokładnie określony. Często interpretowany jako okres 7 lat, i to jest bardzo możliwym, ale pewności nie mamy. 

Interpretacja snu (4:16-24)
Od tego wersetu tekst nagle zmienia się w formę opowieści w 3-ciej osobie.
Daniel jest zszokowany i przerażony. Czuje troskę i miłosierdzie dla Nebukadnesara. Wolałby, żeby tak się nie stało i ciężko mu przekazać królowi znaczenie snu. Daniel czuje się tak, jakby musiał przekazać bardzo złą wiadomość bliskiemu przyjacielowi.
To dużo mówi: oznacza, że Nebukadnesar nie jest wrogiem Daniela (mimo faktu, że zniszczył jego kraj), ale Daniel czuje się związany z nim. Istniała pewna relacja, może nawet jakiś rodzaj sympatii lub przyjaźni miedzy nimi.
Sytuacja jest całkiem inna niż kiedy Mojżesz stał przed faraonem, aby mu przekazać informację o karze Bożej. Faraon był zdecydowanym wrogiem ludu Bożego i samego Boga, podczas gdy Nebukadnesar nim nie jest.

Król zachęca Daniela, aby wyjaśnił mu znaczenie snu i w końcu Daniel wypowiada trudną prawdę (por. Efezjan 4:15).
Daniel nawet więcej ryzykuje: z własnej inicjatywy daje królowi radę (4:24), mianowicie, chce go przekonać do nawrócenia się. To ryzyko, aby napominać najpotężniejszego człowieka na świecie, ale widocznie relacja między Danielem a Nebukadnesarem była na tyle dobra, że Daniela nie musia si€ nicyego obawiać.  
Daniel jest mędrcem i politykiem posiadajacym pozycję rządzącą na dworze najpotężniejszego króla na świecie, ale w tym momencie działa jak prorok.
Na samym początku księgi Daniel zakceptował karierę polityczną na dworze babilońskim. Działa tam w zupełnie pogańskim otoczeniu, być może jako jedyny wierzący, ale służy wiernie. Dlatego teraz Daniel może stać wobec króla i głosić słowo Boże. Wcześniejsze decyzje człowieka mają konsekwencje dla późniejszych wydarzeń.

Z wykładu snu okazuje się, że straszna kara jest warunkowa. Zależy to od samego Nebukadnesara, czy tak się stanie, czy nie (4:23). Sen jest ostrzeżeniem. Nebukadnesar jest bardzo bogaty, jest najbardziej potężnym człowiekiem na świecie, życie i śmierć niezliczonych ilości ludzi są w jego rękach. Działa jak suwerenny władca nad całą ziemią.
Bóg chce, aby uznał, że nie on sam jest suwerennym na ziemi, lecz otrzymał swoją władzę od Pana Boga, jedynego suwerennego Władcy w niebie i na ziemi.  

Spełnienie snu (4,26-30)
Nebukadnesar otrzymuje cały rok czasu na nawrócenie się, gdyż Bóg jest łaskawy i nieskory do gniewu (Ks. Wyjścia 34:5-7).
Okazuje się jednak, że nie ma to efektu. Pewnego dnia Nebukadnesar znajduje się na dachu swego pałacu, skąd ma piękny widok na całe miasto. Jest dumny z tego, co osiągnął. Miał czym się chwalić. Rzeczywiście dużo zbudował. Założył miasta, zapoczątkował i rozwinął bogatą kulturę zwaną dzisiaj neobabilońską. Budował wiele pałaców i świątyń. Tłumaczenie wszystkich inskrypcji opisujących budowle Nebukadnesara obejmuje 126 stron.
Według standardów jego czasów, Nebukadnesar był dobrym, kompetentnym, skutecznym i konstruktywnym królem i z pewnością tak było.

Nebukadnesar wiele lat pracował nad tym, co teraz mógł z dumą ogladać. Nie uczynił tego sam, lecz setki tysięcy żołnierzy walczylo dla niego, aby mógł zwyciężyć nad Asyrią i Egiptem i przynieść stabilność i bezpieczeństwo w imperium. Potrzebował setek tysięcy budowlańców, którzy dla niego budowali i dekorowali jego pałace i inne budowle. Owszem, bez Nebukadnesara nie powstałoby to wszystko, to co osiągnął i zbudował w stosunkowo krótkim czasie jest niesamowite i dość unikalne.  
Osiągnął dużo, ale bez łaski Bożej nic by nie osiągnął. Nie chce tego jednak uznać, i nie chce uznać władzy suwerennego Boga nad nim, lecz wpada w ogromną pychę.

Bóg potrzebuje tylko jednego słowa (4:28, por. Ks. Rodzaju 1), by wykonać co chce, a Nebukadnesar traci wszystko co ma. Jest to konfrontacja, gdzie Pan Bóg pokazuje, kto naprawdę rządzi. To On jest suwerenny i wszechmogący.
Nebukadnesar stracił człowieczeństwo i stał się jak zwierze. Tak naprawdę do końca nie wiemy co się działo z Nebukadnesarem przez 7 lat. Opis choroby Nebdukadnesara jest podobny do innych starożytnych opisów ludzi znajdujących się poza społeczeństwem. (Np. Endeku w Gilgamesz).
Nebukadnesar został wykluczony ze społeczeństwa (jak trędowaci), więc nie był zaliczany do ludzi. Jest to doświadczenie podobne do wypędzenia z raju, co spotkało Adama i Ewę (Ks. Rodzaju 3:23-24).
Teraz Nebudkanesar był sam. Wcześniej dumnie chwalił się, ile osiągał, ale teraz jest naprawdę sam, jakby Bóg chcial mu powiedzieć: to pokaż teraz, co naprawdę potrafisz. Bez innych ludzi i bez Boga, Nebukadnesar nawet traci ludzka godność i staje się taki jak zwierzęta. Musiał żyć poza cywilizacją, daleko od ludzi, znajdując schronienie i jedzenie w przyrodzie, tak jak zwierzęta.

W Qumran znaleziono tekst, zwany Modlitwą Nabonida, zawierający modlitwy króla Nabonida, ojca króla Belsazara. W tym tekście jest mowa o 7-letniej chorobie króla, po czym o uzdrowieniu przez nieznanego żydowskiego proroka. Niektórzy widzą to jako źródło Daniela 4, jednak istnieje sporo różnic i jest to mało prawdopodobne.

W źródłach pozabiblijnych nie znajdujemy żadnych informacji o tym wydarzeniu, co jednak nie stanowi żadnego dowodu na to, że nie miało miejsca. Żaden król nie publikował by w inskrypcjach lub kazał pisać w kronikach o takich wstydliwych wydarzeniach. Poza tym niewiele wiemy o życiu Nedbukadnesara.

Uzdrowienie i doksologia (4:31-34)
Od tego wersetu tekst pisany jest znowu w 1-ej osobie; jest to dekret samego Nebukadnesara.
Nebukadnesar w końcu uznaje, że Bóg rządzi i oddaje Mu odpowiednią chwałę.
Ludzcy królowie mogą osiągać dużo, mogą budować królestwa, ale nie na swoją chwałę, lecz ku Bożej chwale.
Jeśli człowiek rządzi na chwałę Boga i odzwierciedla obraz Boga w swoich rządach, ma prawo rządzić, ale kiedy człowiek próbuje sam być bogiem, straci to prawo i stanie się zwierzęciem.
Ci którzy uznają, że Bóg rządzi nad nimi, umożliwiają to, że Bóg rządzi też przez nich ku Bożej chwale i ku dobru ludu nad którym rządzi.

Na samym końcu Nebukadnesar wyznaje: niech twoja wola się dzieje, w niebie jak i na ziemi…
Wygląda to na prawdziwe nawrócenie się Nebukadnesara, całkiem inne niż na końcu poprzedniego rozdziału (3:31-32), gdzie Nebukadnesar faktycznie umieścił Boga w swoim panteonie bogów. Teraz uznaje, że tylko Bóg rządzi. Nie wiemy co dalej się stało, czy Nebukadnesar naprawdę się nawrócił i wytrwał w tym, choć jest to możliwym (por. 5:18-21). Daniel więcej o nim nie pisał.

Przesłanie Daniela 3

Bóg panuje wszechmocnie i suwerennie w niebie i na ziemi. On poniża kogo chce, i wywyższa kogo chce (4:35)

Wydarzenie to jest pocieszeniem dla ludu Bożego żyjącego w niewoli.
Lud Boży czuje się bezradny wobec suwerennego króla, który rządzi jakby był wszechmogący. Może nie wszyscy stali się niewolnikami, ale Nebukadnesar zniszczył ich kraj, zniszczył Jerozolimę i świątynię i wyprowadził ich do obcego i pogańskiego kraju. Nebukadnesar kontroluje ich los i nic na to nie moga poradzić.
Może wyglądać na to, że rzeczywiście Nebukadnesar rządzi, i nasuwa się pytanie, gdzie jest Bóg w tym wszystkim. Są to pytania bardzo znane dzisiaj. Szczególnie dla tych cierpiących z powodu niesprawiedliwości innych, np. żyjących w dyktaturze.
Sen i jego spełnienie pokazuje kto naprawdę rządzi, nie Nebukadnesar lecz Bóg. Bóg jest tak potężny, że jedno słowo wystarczy, aby zmienić wszystko.
Nebukadnesar jest narzędziem w rękach Bożych. On tylko zwycięża, jeśli Bóg mu na to pozwala (1:1-2). Nebukadnesar nie jest w stanie zabić ani skrzywdzicć kogokolwiek bez Bożej woli  (3:27). Dotyczy to każdego człowieka na ziemi, także dzisiaj.
Bóg rządzi nawet nad wrogiem, który wydaje się nam wszechmocny (por. Fil. 2:10-11).

Niebezpieczeństwo pychy. Łatwo wskazać na innych, którzy są pyszni. Pycha może być zagrożeniem dla każdego, szczególnie też dla chrześcijan. Ile przywódców chrześcijańskich, kościołów nie popadło w pychę, gdzie coraz bardziej osoby i ich dzieło zostaje chwalony, zamiast Boga. Kazdy czlowiek łato moze wpaść w pułapkę samozadowolenia z siebie i z własnych osiągnięć. Wtedy już nie daleko od pychy.
Wszystko co mamy, mamy od Boga, i tylko w Panu się chlubimy (1 Koryntian 1:29-31).

Bóg karze pychę. Jest to pocieszenie i ostrzeżenie. Każdy człowiek otrzyma, na co zasłużył. Bóg z pewnością ukarze pysznych i bezbożnych (por. Psalm 73:1-12; Ks. Kaznodziei Salomona ….).
Ale jest to też ostrzeżenie, abyśmy nigdy nie zapomnieli, że tylko z Bożą pomocą możemy działać i budować (Psalm 127:1).

Nebukadnesar był człowiekiem, który myślał, że jest bogiem i suwerennie rządzi. Wywyższył siebie, a Bóg go poniżył (por. Ew. Mat. 19:31; 20:16).
Jezus jest Bogiem, który poniżył siebie i został wywyższony (Filipian 2:6-11).
Cokolwiek bowiem przedtem napisano, dla naszego pouczenia napisano, abyśmy przez cierpliwość i przez pociechę z Pism nadzieję mieli. (Rzymian 15:4)

02 July 2014

Księga Daniela, rozdz. 3



Księga Daniela mówi o historii i o przyszłości narodów pogańskich oraz ludu Bożego. Jest to częściowo proroctwo (Daniel 7-12), ale też opis historii wydarzeń (Daniel 1-6).
W tej części historii Daniel opisuje reakcje pogańskich królów na wolę Bożą.

Daniel nie jest historykiem i jego celem nie był opis historii Babilonu ani sporządzenie biografii Nebukadnesara. Z całego długiego okresu rządzów Nebukadneseara Daniel wybiera trzy wydarzenia. Wskazuje to na szczególne znaczenie opisanych przez niego wydarzeń.

Rozdział 2 i 3
Istnieją pewne podobieństwa między rozdz. 2 i 3. Posąg we śnie miał złotą głowę (2,38), a teraz Nebdukanesar buduje ogromny złoty posąg.
Sen w rozdz. 2 pokazał, że fundament posągu był niestabilny i całość została kompletnie zniszczona przez wielki kamień.
Nebukadnesar jest młodym królem (zakładając, że historia opisana w rozdz. 3 dzieje się w pierwszych latach jego panowania). To król młodego wielkiego imperium, które potrzebuje stabilności i lojalności.
W swojej interpretacji snu Daniel stwierdził, że Nebukadnesar jest głową ze złota, najwspanialszy ze wszystkich.

Rozdział 3 i 6
Daniel 2-7 tworzą jedność i tworzą tzw. chiazm (Patrz ‘struktura Księgi Daniela’ we ‘Wstępie’). Rozdziały 2 i 7 interpretują siebie nawzajem, to samo dotyczy rozdziałów 3 i 6, oraz 4 i 5.
W rozdziale 3, przyjaciele Daniela zostają poddani testowi: czy są wierni Bogu, czy królowi. W rozdz. 6 Daniel przechodzi przez podobny test. Podczas gdy w rozdz. 3 przyjaciele zostają wrzuceni do pieca, z którego nie ma ucieczki, w rozdz. 6 Daniel zostaje wrzucony do jamy lwów, z której równiez nie ma ucieczki. Ale w obu rozdziałach Bóg pokazuje swą wszechmoc i suwerenność wybawiając ich.


3,1-14
Nie możemy dokładnie określić czasu opisanych wydarzeń, wiemy tylko, że z pewnością po wydarzeniach opisanych w rozdz. 2 (3,12 i 30 implikują, że Szadrach, Meszach i Abed-Nego już mieli pozycję władzy).
Być może pryzma klinowa (obecnie w muzeum w Stambule) zawiera opis tego wydarzenia. Gdyby tak było, miałoby to miejsce ok. 594-593 p.n.e. Jednak nie mamy żadnej pewności, czy ten tekst opisuje to wydarzenie.

Posąg
Po aramejsku znajdujemy tu ten sam wyraz, który jest używany, aby opisać posag ze snu Nebukadnesara (2,31). Tekst jednak nie mówi, czy posąg miał być czczony jako jeden z bogów babilońskich czy jako największy bóg.
Oddanie pokłonu posągowi oznacza przede wszystkim test bezwarunkowej lojalności wobec króla Nebukadnesara.
Babilon był młodym imperium, które powstało po podbiciu potężnego imperium Asyryjskiego. Król Nebukadnesar był pierwszym królem nowego imperium i prawdopodobnie w tym momencie jeszcze nie rządził długo.  W takiej sytuacji ważnym było posiadanie symboli jedności, ważna była ideologia państwa, która jednoczyła imperium składające się z wielu narodów. (Podobny mechanizm można dostrzec np. na początku historii ZSSR, gdzie ideologia i lojalność wobec państwa odgrywały ważną rolę).

Posąg być może przedstawiał samego Nebukadnesara, ale właściwie tego nie wiemy. Nie ma jednak różnicy, czy przedstawiał jednego z bogów, czy samego króla. W obu przypadkach chodzi o bezwarunkowe oddanie pokłonu komuś innemu niż Bogu i jest to przekroczeniem pierwszego i drugiego przykazania. 

Żyd nie mógł pokłonić się przed jakimkolwiek posągiem, przedmiotem lub człowiekiem. Faktycznie jednak w Izraelu często to praktykowano i było to jednym z najważniejszych powodów kary, którą stanowiło wygnanie. Sam Mojżesz już zapowiadał, że Izrael bedzie kłaniał się przed posągami na wygnaniu (Ks. Powt. Prawa 4,27-28).
Nebukadnesar nakazał budowę posągu ze złota (prawdopodobnie przyozdobionego złotem, por. Izajasz 40,19 i Jeremiasz 10,4). Posąg miał wysokość 60 łokci a szerokość 6 łokci (inni tłumaczą 90 x 9 łokci), co stanowi wysokość ok. 30 m. W Babilonie używano sześćdziesiątkowego systemu liczbowego (system oparty na podstawie liczby 60, nasz dziesiętny system liczbowy jest oparty na 10, 100 itd.) 
Posąg ma bardzo dziwne proporcje między szerokością a wysokością. Nie jest to kształt ludzki, lecz wygląda bardziej jak obelisk. Być może była to wysoka kolumna, na której postawiony był posąg króla.
Musiał on stać na wielkim placu, a na równinie Dura w okolicach Babilonu archeolodzy rzeczywiście odkryli ogromny plac.

Funkcjonariusze (w. 3)
Nazwa funkcjonariusze stanowią problem dla komentatorów, gdyż są w części w języku perskim. Na podstawie tych perskich wyrazów bibliści twierdzą, że Księgi Daniela powstały w II wieku p.n.e., ponieważ w czasie Nebukadnesara Persja jeszcze miała mały wpływ. Ale faktem jest, że imperium Perskie już istniało, i tak naprawdę nie wiemy jaki mogło mieć wpływ.
Szadrach, Meszach i Abed-Nego posiadali wysokie stanowiska w rządzie imperium, mimo to, że nie byli Babilończykami, lecz wygnańcami.

Muzyka (w. 5)
W. 5 zawiera słowa, które są obcymi wyrazami pochodzącymi z greckiego, co także jest przez wielu komentatorów uważane za jeden z najmocniejszych dowodów, że Księga Daniela powstała dopiero w II wieku p.n.e., kiedy dominowała kultura grecka. Jednak pisownia i dialekt tych wyrazów wskazują na to, że są to bardzo stare słowa, pochodzące z czasów o wiele wcześniejszych niż II wiek p.n.e.
Fakt, że jedynymi wyrazami w języku greckim w Księdze Daniele są terminy muzyczne jeszcze nie wiele mówi o czasie powstania. We współczesnych językach europejskich terminy muzyczne są często wyrazami obcego pochodzenia.

Grana była wszelkiego rodzaju muzyka; prawdopodobnie zaproszono różnych muzykantów z różnych rejonów imperium, aby zagrali swoją muzykę, reprezentując przez to wszystkie kultury imperium Babilońskiego, co miało także przyczynić się do jedności. Podobnie Związek Radziecki kultywował różne rodzaje muzyki i tańca z różnych rejonów imperium.
W Imperium babilońskim inne kultury i bogowie nie zostali zabronieni lub wytępieni. Można było wierzyć w co się chce, o ile też oddawało się pokłon bogom babilońskim i uznawało (przynajmniej publicznie) króla i bogów babilońskich jako wyższych.
Każdy naród, każda mniejszość etniczna w wielkim imperium babilońskim mogła zachować swoją tożsamość i etniczność, ale wymagano lojalności wobec państwa, co miało być wyrażone przez uznanie państwa i kult państwa, czyli pokłon posągom.

Można dostrzec pewien rodzaj humoru w ciągłych powtórzeniach mówiących, kto był obecny (w. 2, 3). Każda znacząca osoba w imperium była obecna, chciała być obecna i chciała być widziana w towarzystwie innych ważnych osób (co jest mechanizmem działającym tak samo w każdym czasie i każdej kulturze). Imperium babilońskie było największym imperium świata, król Nebukadesar był najpotężniejszym człowiekiem na świecie, więc wielu chciało tam być.

Piec ognisty
Piece były znane w imperium. W dolinie rzek Eufrat i Tygrys nie ma gór i skał z których można było używać kamienie do budowy, natomiast jest dużo gliny, z której można piec cegły. Do pieczenia cegieł używano ogromne piece.
W Ks. Jeremiasza czytamy o torturach w takim piecu (Jeremiasz 29,21-22).

Postawiono kilka pieców na placu festynu. Raczej nie liczono na to, że mogą być potrzebne, bo któż by się sprzeciwił tak silnemu królowi i imperium? Ale obecność pieca miała ważną psychologiczną funkcje.

Test wiary
Nebukadnesar nigdy nie zabraniał służyć innym bogom, wymagał tylko, aby uznać bogów i króla babilońskiego jako najwyższego i oddać im odpowiednią cześć.
Nebukadnesar reprezentował totalitaryzm, co znaczy, że państwo jest ostateczną rzeczywistością, państwo zajmuje miejsce religii, państwo staje się bogiem.  
Państwo jest w zasadzie instytucją ludzką, która ma w sobie tendencje do bałwochwalstwa. Także współcześnie istnieje wiele dyktatur lub krajów mających skłonności do dyktatury, wszyscy oni mają wspólną cechę: pogląd, że państwo jest absolutną rzeczywistością.
Nie tylko państwo, ale także inne ideologie jak np. kapitalizm, komunizm, tolerancja, poprawność polityczna, mogą stać się pewnym rodzajem dyktatury i bożkiem.

3,8-15
Tekst Daniela nie wskazuje na sytuacje (znaną z Biblii dla dzieci) w której tysiące ludzi klękają, a trzy osoby wśród nich stoją. Szadrach Meszach i Abed-Nego nie chcieli prowokować, nie szukali konfrontacji i męczennictwa, lecz starali się uniknąć takiej sytuacji. Chcieli wykonywać swoją pracę dobrze, ale nie chcieli zdradzić ich Boga, oddając pokłon komuś innemu. Zostali zdradzeni i postawieni przed królem.
Skarga przeciw nim dotyczyła braku lojalności wobec króla i wobec bogów Babilonu.

Aramejski wyraz tłumaczony jako złośliwie oskarżyli (w. 8) oznacza dosłownie : jeść kawałki mięsa wyrwanego z ciała, niszczyć. Wiadomo, ze nie było to zwykłe oskarżenie, ale oskarżenie mające za cel kompletne zniszczenie Szadracha, Meszacha i Abed-Nego.
Trzej przyjaciele posiadali wysokie funkcje w państwie, mimo faktu, że byli wygnańcami. Być może to budziło zazdrość lub też fakt, że Bóg im błogosławił (1:15).

Stanowiska zajmowane przez Szadracha, Meszacha i Abed-Nego wiązały się z dużą odpowiedzialnością. Do tej pory ich wiara w jedynego Boga nie stanowiła problemu, i byli widziani jako dobrzy i lojalni urzędnicy. Do tej pory nie było konfrontacji, ale teraz, dość niespodziewanie, zostali skonfrontowani z oporem przeciwko ich wierze i grozi im śmierć. Co uczynią?

Wierzący powinni zawsze być czujni, gdyż sytuacja może się bardzo nagle i niespodziewanie zmienić, mogą zostać skonfrontowani i wezwani. Wierzący musi być przygotowany, że może nagle pojawić się sytuacja, gdzie będzie zmuszony składać świadectwo swojej wiary pod groźbą śmierci.
W pierwszym rozdziale przyjaciele okazali się wierni Bogu, ale nie było to związane z wielkimi konsekwencjami lub groźbą. Wtedy zrezygnowali z jedzenia pokarmów ze stołu króla, pokazując przez to wierność Bogu. Dopiero teraz doświadczają konsekwencji ich decyzji dla Boga.

Nebukadnesar jest wściekły, co wskazuje na to, że czuje się osobiście obrażony. Nie tylko dlatego, że uważa, że są nielojalni, czy nie akceptują jego bogów. Nebuchadnezar nie akceptuje, że mają innych bogów niż on sam. On chce otrzymać całkowitą uwagę, jest zazdrosny.
Nebukadnesar twierdzi, że nikt, nawet Bóg, nie może uratować ich z jego ręki (w. 15), co wskazuje na to, że uznał, że jest silniejszy niż Bóg.

Nebukadnesar nie wymagał od nich, aby zdradzili swego Boga, nie wymagał, aby pożegnali się ze swoją religią, mogliby dalej wierzyć w co chcieli, wymagał natomiast, aby tylko w tym momencie pokazali absolutną lojalność wobec niego i jego państwa poprzez pokłonienie się posągowi, to przecież nie takie trudne?
Dlaczego monoteizm ma tyle kosztować? Nebukadnesar wymaga tylko akceptowania i uznania symbolów narodowych, i to wszystko.
To wielki problem politeizmu, który dzisiaj objawia się w tzw. postmodernizmie i tolerancji. Wygląda na to, że nie ma granic, że masz pełną wolność. Wszystko jest akceptowane, o ile uznajesz tolerancję jako najwyższy ideał. Wszystko jest akceptowane, oprócz monoteizmu, oprócz wiary w jedynego Boga, Który się objawił w Biblii.

3, 16-18
Odpowiedź jest ciekawa. Król mówi bardzo negatywnie o Bogu, a przyjaciele na to twierdzą, że nie muszą odpowiadać. Szadrach, Meszach i Abed-Nego odpowiadają krótko, nawet nie używając tytułu króla. Nie bronią się, nie wyjaśniają, dlaczego nie oddali pokłonu.
Nebukadnesar jest ich królem, któremu wiernie służą, ale jest człowiekiem, tak samo podległym Bogu jak każdy.

w. 17-18
Te wersety stanowią mocne wyznanie wiary. Wierzą w Boga, JHWH, Boga przymierza, Który wyzwolił Izrael z Egiptu, Boga wszechmogącego.
Właściwie mówią Nebukadnesarowi: nie masz władzy nad nami, jeżeli nasz Bóg Ci nie pozwoli (czyli: tylko zginiemy, jeśli nasz Bóg na to pozwoli).
Bóg jest w stanie ratować. On jest stworzycielem, Który stworzył też ogień, czyżby On nie był silniejszy niż to co sam stworzył?
Bóg może uratować, ale przyjaciele w tym momencie nie wiedzą, czy Bóg rzeczywiście ich uratuje czy nie. Wielu wiernych ginie za swoją wiarę. Bóg mógł ich uratować, ale nie uczynił tego, gdyż On jest suwerenny.  
Przyjaciele wierzą, że Bóg może ratować, ale w żaden sposób nie wymagają tego od Boga. Obojętnie, czy Bóg uratuje ich czy nie, i tak są mu wierni i nie oddają pokłonu posągowi.

Bóg czasami ratuje, czasami nie. Nie mamy prawa wymagać od Boga ratunku.
W Dziejach Apostolskich czytamy o tym, jak Apostoł Piotr został przez anioła wyzwolony z więzienia (Dz. Ap. 12), a krótko potem Jan, brat Jakuba został zabity przez Heroda.
Bóg jest suwerenny i jego mądrość jest większa od naszej. Nie możemy wymagać ratunku od Boga, i też nie możemy wymagać odpowiedzi na pytanie, dlaczego Bóg jednego uratował a drugiego nie.

Przyjaciele mówią więc: Nie służymy naszemu Bogu, tylko dlatego, ponieważ jest większy od twoich bogów – choć rzeczywiście jest. Nie służymy naszemu Bogu, ponieważ może czynić cuda dla nas – choć z pewnością może. Lecz służymy naszemu Bogu, ponieważ On jest jedynym Bogiem, który jest, i któremu należy służyć.
Nie jest to wybór między służeniem twojemu lub mojemu bogu (co jest wyborem dla politeistów), lecz jest to tak naprawdę wybór miedzy służeniem albo nie służeniem jedynemu   Bogu.
Wiara oznacza służenie Bogu nadal, nawet jeśli nie omijają nas klęski.

Dan. 3,17 à Hebr. 11,33-35a
Dan. 3,18 à Hebr. 11,35b-38

3,19-30
Nebukadnesar bardzo się rozgniewał; stracił panowanie nad sobą. Ten silny król, najmocniejszy człowiek na ziemi, czuje się bezsilny wobec słów tych mężów. Nawet nie dał im szansy się poprawić, każe rozpalić piec na maksimum i wrzucić ich do niego.
Myślał, że zwyciężył, ale dopiero teraz Bóg interweniuje. Przyjaciele nie zostali wyratowani od wykonania kary, od ognia lecz zostają wyratowani dopiero, kiedy znajdowali się w środku rozpalonego pieca.
Staje się to przez obecność czwartej osoby. Nie wiadomo, kim ona była.
Tłumaczenie mówi, że jest podobny do anioła. Aramejski oryginał nie mówi, że był to anioł, lecz dosłownie jest napisane:  miał wygląd jest jak syn bogów.
Po prostu nie wiemy kim był czwarty człowiek. Z perspektywy Nebukadnesara był to syn bogów, czyli istota boska, ktoś pochodzący z poza naszej rzeczywistości nad którą nie ma kontroli.
Bóg obiecał, że będzie z nami, co Szadrach, Meszach i Abed-Nego doświadczyli w bardzo dosłowny sposób. Bóg nie spowodował, że nie zostali wrzuceni do ognia, ale kiedy w nim się znaleźli, Bóg jest tam z nimi.
Nie wiadomo, czy tylko Nebukadnesar widział czwartą osobę, czy inni też ją widzieli (por. 2 Królewska 6,17; Dz. Apostolskie 9,17).

Nebukadnesar został skonfrontowany z faktem, że nie jest w stanie kontrolować całej rzeczywistości o czym do tej pory był przekonany. Został skonfrontowany z wyższą mocą, której jeszcze nie znał. Jest w panice, tekst wskazuje na silne emocje.
Wszyscy przywódcy i inni ważni funkcjonariusze gromadzą się wokół nich i widzą, że zostali uratowani. Wszyscy ci reprezentują cały świat. Cały świat jest świadkiem potęgi Boga, tak jak kiedyś cały świat będzie świadkiem i uzna, że On jest Królem (Kolosan 2:11).

Ostatni werset (w. 27) nie oznacza nawrócenia Nebukadnesara. Jest to raczej wielkie zamieszanie. Nebukadnesar sam nie wie co ma myśleć. Nie nawrócił się, tylko w tej chwili uznaje, że Bóg Izraela jest wyższy i mocniejszy niż bogowie Babilonu. On nadal jest politeistą, tylko hierarchia jego bogów się zmieniła.
Skutkiem też jest, że Nebukadnesar czyni Judaizm formalnie uznaną religią w całym imperium. W końcu Szadrach Meszach i Abed-Nego pozostają namiestnikami prowincji. Nie zasłużyli na to, lecz otrzymali to z łaski Bożej.

Patriotyzm
Problem przyjaciół jest problemem wielu chrześcijan dawniej ale i obecnie: gdzie są granice patriotyzmu? Jak można być posłusznym (Jeremiasz 29,7; Rzymian 13,1-7) szukając dobra kraju, gdzie Bóg nas ustanowił, będąc dobrym i lojalnym obywatelem, a jednocześnie wiernym i lojalnym wobec Boga, służąc tylko Jemu.
Czy lojalność wobec własnej kultury i kraju jest czymś dobrym? Chrześcijanin musi być czujny i dostrzec w którym momencie patriotyzm i lojalność wobec kraju staje się bałwochwalstwem. W tym momencie musimy być Bogu bardziej posłusznymi. Jesteśmy przede wszystkim dobrymi obywatelami Królestwa Bożego, i to że jesteśmy dobrymi obywatelami naszego kraju jest czymś podrzędnym.

Ewangelia
Nie tylko głosimy, że Jezus jest Zbawicielem, ale też, że tylko On jest drogą do Boga Ojca, i że tylko Bóg Biblii jest jedynym Bogiem, który jest, i któremu powinno się służyć.

Trzej przyjaciele przeszli przez test ognia. Zwykli ludzie (więc reszta ludu Izraela) nie byli obecni, tylko wszyscy pełniący jakąś funkcję w państwie.
Wszyscy Żydzi przechodzą przez test, gdyż to wygnanie jest testem: czy wytrzymają, pozostaną wierni Bogu, czy w końcu poddadzą się i całkowicie zasymilują?

Żyjemy w świecie zbuntowanym przeciw Bogu. Jeżeli chrześcijanie doświadczają wolności, trzeba liczyć się z tym, że to raczej jest sytuacja tymczasowa a nie stała.
W tym świecie głosimy ewangelę, która nie tylko mówi, że można zostać zbawionym przez Jezusa Chrystusa, ale również, że Bóg jest jedynym Bogiem, a jedyna droga do Niego jest w Jezusie Chrystusie. Ewangelia oznacza: Jezus jest Królem, poddaj się, bo nie ma innych bogów.