Showing posts with label patriotyzm. Show all posts
Showing posts with label patriotyzm. Show all posts

02 July 2014

Księga Daniela, rozdz. 3



Księga Daniela mówi o historii i o przyszłości narodów pogańskich oraz ludu Bożego. Jest to częściowo proroctwo (Daniel 7-12), ale też opis historii wydarzeń (Daniel 1-6).
W tej części historii Daniel opisuje reakcje pogańskich królów na wolę Bożą.

Daniel nie jest historykiem i jego celem nie był opis historii Babilonu ani sporządzenie biografii Nebukadnesara. Z całego długiego okresu rządzów Nebukadneseara Daniel wybiera trzy wydarzenia. Wskazuje to na szczególne znaczenie opisanych przez niego wydarzeń.

Rozdział 2 i 3
Istnieją pewne podobieństwa między rozdz. 2 i 3. Posąg we śnie miał złotą głowę (2,38), a teraz Nebdukanesar buduje ogromny złoty posąg.
Sen w rozdz. 2 pokazał, że fundament posągu był niestabilny i całość została kompletnie zniszczona przez wielki kamień.
Nebukadnesar jest młodym królem (zakładając, że historia opisana w rozdz. 3 dzieje się w pierwszych latach jego panowania). To król młodego wielkiego imperium, które potrzebuje stabilności i lojalności.
W swojej interpretacji snu Daniel stwierdził, że Nebukadnesar jest głową ze złota, najwspanialszy ze wszystkich.

Rozdział 3 i 6
Daniel 2-7 tworzą jedność i tworzą tzw. chiazm (Patrz ‘struktura Księgi Daniela’ we ‘Wstępie’). Rozdziały 2 i 7 interpretują siebie nawzajem, to samo dotyczy rozdziałów 3 i 6, oraz 4 i 5.
W rozdziale 3, przyjaciele Daniela zostają poddani testowi: czy są wierni Bogu, czy królowi. W rozdz. 6 Daniel przechodzi przez podobny test. Podczas gdy w rozdz. 3 przyjaciele zostają wrzuceni do pieca, z którego nie ma ucieczki, w rozdz. 6 Daniel zostaje wrzucony do jamy lwów, z której równiez nie ma ucieczki. Ale w obu rozdziałach Bóg pokazuje swą wszechmoc i suwerenność wybawiając ich.


3,1-14
Nie możemy dokładnie określić czasu opisanych wydarzeń, wiemy tylko, że z pewnością po wydarzeniach opisanych w rozdz. 2 (3,12 i 30 implikują, że Szadrach, Meszach i Abed-Nego już mieli pozycję władzy).
Być może pryzma klinowa (obecnie w muzeum w Stambule) zawiera opis tego wydarzenia. Gdyby tak było, miałoby to miejsce ok. 594-593 p.n.e. Jednak nie mamy żadnej pewności, czy ten tekst opisuje to wydarzenie.

Posąg
Po aramejsku znajdujemy tu ten sam wyraz, który jest używany, aby opisać posag ze snu Nebukadnesara (2,31). Tekst jednak nie mówi, czy posąg miał być czczony jako jeden z bogów babilońskich czy jako największy bóg.
Oddanie pokłonu posągowi oznacza przede wszystkim test bezwarunkowej lojalności wobec króla Nebukadnesara.
Babilon był młodym imperium, które powstało po podbiciu potężnego imperium Asyryjskiego. Król Nebukadnesar był pierwszym królem nowego imperium i prawdopodobnie w tym momencie jeszcze nie rządził długo.  W takiej sytuacji ważnym było posiadanie symboli jedności, ważna była ideologia państwa, która jednoczyła imperium składające się z wielu narodów. (Podobny mechanizm można dostrzec np. na początku historii ZSSR, gdzie ideologia i lojalność wobec państwa odgrywały ważną rolę).

Posąg być może przedstawiał samego Nebukadnesara, ale właściwie tego nie wiemy. Nie ma jednak różnicy, czy przedstawiał jednego z bogów, czy samego króla. W obu przypadkach chodzi o bezwarunkowe oddanie pokłonu komuś innemu niż Bogu i jest to przekroczeniem pierwszego i drugiego przykazania. 

Żyd nie mógł pokłonić się przed jakimkolwiek posągiem, przedmiotem lub człowiekiem. Faktycznie jednak w Izraelu często to praktykowano i było to jednym z najważniejszych powodów kary, którą stanowiło wygnanie. Sam Mojżesz już zapowiadał, że Izrael bedzie kłaniał się przed posągami na wygnaniu (Ks. Powt. Prawa 4,27-28).
Nebukadnesar nakazał budowę posągu ze złota (prawdopodobnie przyozdobionego złotem, por. Izajasz 40,19 i Jeremiasz 10,4). Posąg miał wysokość 60 łokci a szerokość 6 łokci (inni tłumaczą 90 x 9 łokci), co stanowi wysokość ok. 30 m. W Babilonie używano sześćdziesiątkowego systemu liczbowego (system oparty na podstawie liczby 60, nasz dziesiętny system liczbowy jest oparty na 10, 100 itd.) 
Posąg ma bardzo dziwne proporcje między szerokością a wysokością. Nie jest to kształt ludzki, lecz wygląda bardziej jak obelisk. Być może była to wysoka kolumna, na której postawiony był posąg króla.
Musiał on stać na wielkim placu, a na równinie Dura w okolicach Babilonu archeolodzy rzeczywiście odkryli ogromny plac.

Funkcjonariusze (w. 3)
Nazwa funkcjonariusze stanowią problem dla komentatorów, gdyż są w części w języku perskim. Na podstawie tych perskich wyrazów bibliści twierdzą, że Księgi Daniela powstały w II wieku p.n.e., ponieważ w czasie Nebukadnesara Persja jeszcze miała mały wpływ. Ale faktem jest, że imperium Perskie już istniało, i tak naprawdę nie wiemy jaki mogło mieć wpływ.
Szadrach, Meszach i Abed-Nego posiadali wysokie stanowiska w rządzie imperium, mimo to, że nie byli Babilończykami, lecz wygnańcami.

Muzyka (w. 5)
W. 5 zawiera słowa, które są obcymi wyrazami pochodzącymi z greckiego, co także jest przez wielu komentatorów uważane za jeden z najmocniejszych dowodów, że Księga Daniela powstała dopiero w II wieku p.n.e., kiedy dominowała kultura grecka. Jednak pisownia i dialekt tych wyrazów wskazują na to, że są to bardzo stare słowa, pochodzące z czasów o wiele wcześniejszych niż II wiek p.n.e.
Fakt, że jedynymi wyrazami w języku greckim w Księdze Daniele są terminy muzyczne jeszcze nie wiele mówi o czasie powstania. We współczesnych językach europejskich terminy muzyczne są często wyrazami obcego pochodzenia.

Grana była wszelkiego rodzaju muzyka; prawdopodobnie zaproszono różnych muzykantów z różnych rejonów imperium, aby zagrali swoją muzykę, reprezentując przez to wszystkie kultury imperium Babilońskiego, co miało także przyczynić się do jedności. Podobnie Związek Radziecki kultywował różne rodzaje muzyki i tańca z różnych rejonów imperium.
W Imperium babilońskim inne kultury i bogowie nie zostali zabronieni lub wytępieni. Można było wierzyć w co się chce, o ile też oddawało się pokłon bogom babilońskim i uznawało (przynajmniej publicznie) króla i bogów babilońskich jako wyższych.
Każdy naród, każda mniejszość etniczna w wielkim imperium babilońskim mogła zachować swoją tożsamość i etniczność, ale wymagano lojalności wobec państwa, co miało być wyrażone przez uznanie państwa i kult państwa, czyli pokłon posągom.

Można dostrzec pewien rodzaj humoru w ciągłych powtórzeniach mówiących, kto był obecny (w. 2, 3). Każda znacząca osoba w imperium była obecna, chciała być obecna i chciała być widziana w towarzystwie innych ważnych osób (co jest mechanizmem działającym tak samo w każdym czasie i każdej kulturze). Imperium babilońskie było największym imperium świata, król Nebukadesar był najpotężniejszym człowiekiem na świecie, więc wielu chciało tam być.

Piec ognisty
Piece były znane w imperium. W dolinie rzek Eufrat i Tygrys nie ma gór i skał z których można było używać kamienie do budowy, natomiast jest dużo gliny, z której można piec cegły. Do pieczenia cegieł używano ogromne piece.
W Ks. Jeremiasza czytamy o torturach w takim piecu (Jeremiasz 29,21-22).

Postawiono kilka pieców na placu festynu. Raczej nie liczono na to, że mogą być potrzebne, bo któż by się sprzeciwił tak silnemu królowi i imperium? Ale obecność pieca miała ważną psychologiczną funkcje.

Test wiary
Nebukadnesar nigdy nie zabraniał służyć innym bogom, wymagał tylko, aby uznać bogów i króla babilońskiego jako najwyższego i oddać im odpowiednią cześć.
Nebukadnesar reprezentował totalitaryzm, co znaczy, że państwo jest ostateczną rzeczywistością, państwo zajmuje miejsce religii, państwo staje się bogiem.  
Państwo jest w zasadzie instytucją ludzką, która ma w sobie tendencje do bałwochwalstwa. Także współcześnie istnieje wiele dyktatur lub krajów mających skłonności do dyktatury, wszyscy oni mają wspólną cechę: pogląd, że państwo jest absolutną rzeczywistością.
Nie tylko państwo, ale także inne ideologie jak np. kapitalizm, komunizm, tolerancja, poprawność polityczna, mogą stać się pewnym rodzajem dyktatury i bożkiem.

3,8-15
Tekst Daniela nie wskazuje na sytuacje (znaną z Biblii dla dzieci) w której tysiące ludzi klękają, a trzy osoby wśród nich stoją. Szadrach Meszach i Abed-Nego nie chcieli prowokować, nie szukali konfrontacji i męczennictwa, lecz starali się uniknąć takiej sytuacji. Chcieli wykonywać swoją pracę dobrze, ale nie chcieli zdradzić ich Boga, oddając pokłon komuś innemu. Zostali zdradzeni i postawieni przed królem.
Skarga przeciw nim dotyczyła braku lojalności wobec króla i wobec bogów Babilonu.

Aramejski wyraz tłumaczony jako złośliwie oskarżyli (w. 8) oznacza dosłownie : jeść kawałki mięsa wyrwanego z ciała, niszczyć. Wiadomo, ze nie było to zwykłe oskarżenie, ale oskarżenie mające za cel kompletne zniszczenie Szadracha, Meszacha i Abed-Nego.
Trzej przyjaciele posiadali wysokie funkcje w państwie, mimo faktu, że byli wygnańcami. Być może to budziło zazdrość lub też fakt, że Bóg im błogosławił (1:15).

Stanowiska zajmowane przez Szadracha, Meszacha i Abed-Nego wiązały się z dużą odpowiedzialnością. Do tej pory ich wiara w jedynego Boga nie stanowiła problemu, i byli widziani jako dobrzy i lojalni urzędnicy. Do tej pory nie było konfrontacji, ale teraz, dość niespodziewanie, zostali skonfrontowani z oporem przeciwko ich wierze i grozi im śmierć. Co uczynią?

Wierzący powinni zawsze być czujni, gdyż sytuacja może się bardzo nagle i niespodziewanie zmienić, mogą zostać skonfrontowani i wezwani. Wierzący musi być przygotowany, że może nagle pojawić się sytuacja, gdzie będzie zmuszony składać świadectwo swojej wiary pod groźbą śmierci.
W pierwszym rozdziale przyjaciele okazali się wierni Bogu, ale nie było to związane z wielkimi konsekwencjami lub groźbą. Wtedy zrezygnowali z jedzenia pokarmów ze stołu króla, pokazując przez to wierność Bogu. Dopiero teraz doświadczają konsekwencji ich decyzji dla Boga.

Nebukadnesar jest wściekły, co wskazuje na to, że czuje się osobiście obrażony. Nie tylko dlatego, że uważa, że są nielojalni, czy nie akceptują jego bogów. Nebuchadnezar nie akceptuje, że mają innych bogów niż on sam. On chce otrzymać całkowitą uwagę, jest zazdrosny.
Nebukadnesar twierdzi, że nikt, nawet Bóg, nie może uratować ich z jego ręki (w. 15), co wskazuje na to, że uznał, że jest silniejszy niż Bóg.

Nebukadnesar nie wymagał od nich, aby zdradzili swego Boga, nie wymagał, aby pożegnali się ze swoją religią, mogliby dalej wierzyć w co chcieli, wymagał natomiast, aby tylko w tym momencie pokazali absolutną lojalność wobec niego i jego państwa poprzez pokłonienie się posągowi, to przecież nie takie trudne?
Dlaczego monoteizm ma tyle kosztować? Nebukadnesar wymaga tylko akceptowania i uznania symbolów narodowych, i to wszystko.
To wielki problem politeizmu, który dzisiaj objawia się w tzw. postmodernizmie i tolerancji. Wygląda na to, że nie ma granic, że masz pełną wolność. Wszystko jest akceptowane, o ile uznajesz tolerancję jako najwyższy ideał. Wszystko jest akceptowane, oprócz monoteizmu, oprócz wiary w jedynego Boga, Który się objawił w Biblii.

3, 16-18
Odpowiedź jest ciekawa. Król mówi bardzo negatywnie o Bogu, a przyjaciele na to twierdzą, że nie muszą odpowiadać. Szadrach, Meszach i Abed-Nego odpowiadają krótko, nawet nie używając tytułu króla. Nie bronią się, nie wyjaśniają, dlaczego nie oddali pokłonu.
Nebukadnesar jest ich królem, któremu wiernie służą, ale jest człowiekiem, tak samo podległym Bogu jak każdy.

w. 17-18
Te wersety stanowią mocne wyznanie wiary. Wierzą w Boga, JHWH, Boga przymierza, Który wyzwolił Izrael z Egiptu, Boga wszechmogącego.
Właściwie mówią Nebukadnesarowi: nie masz władzy nad nami, jeżeli nasz Bóg Ci nie pozwoli (czyli: tylko zginiemy, jeśli nasz Bóg na to pozwoli).
Bóg jest w stanie ratować. On jest stworzycielem, Który stworzył też ogień, czyżby On nie był silniejszy niż to co sam stworzył?
Bóg może uratować, ale przyjaciele w tym momencie nie wiedzą, czy Bóg rzeczywiście ich uratuje czy nie. Wielu wiernych ginie za swoją wiarę. Bóg mógł ich uratować, ale nie uczynił tego, gdyż On jest suwerenny.  
Przyjaciele wierzą, że Bóg może ratować, ale w żaden sposób nie wymagają tego od Boga. Obojętnie, czy Bóg uratuje ich czy nie, i tak są mu wierni i nie oddają pokłonu posągowi.

Bóg czasami ratuje, czasami nie. Nie mamy prawa wymagać od Boga ratunku.
W Dziejach Apostolskich czytamy o tym, jak Apostoł Piotr został przez anioła wyzwolony z więzienia (Dz. Ap. 12), a krótko potem Jan, brat Jakuba został zabity przez Heroda.
Bóg jest suwerenny i jego mądrość jest większa od naszej. Nie możemy wymagać ratunku od Boga, i też nie możemy wymagać odpowiedzi na pytanie, dlaczego Bóg jednego uratował a drugiego nie.

Przyjaciele mówią więc: Nie służymy naszemu Bogu, tylko dlatego, ponieważ jest większy od twoich bogów – choć rzeczywiście jest. Nie służymy naszemu Bogu, ponieważ może czynić cuda dla nas – choć z pewnością może. Lecz służymy naszemu Bogu, ponieważ On jest jedynym Bogiem, który jest, i któremu należy służyć.
Nie jest to wybór między służeniem twojemu lub mojemu bogu (co jest wyborem dla politeistów), lecz jest to tak naprawdę wybór miedzy służeniem albo nie służeniem jedynemu   Bogu.
Wiara oznacza służenie Bogu nadal, nawet jeśli nie omijają nas klęski.

Dan. 3,17 à Hebr. 11,33-35a
Dan. 3,18 à Hebr. 11,35b-38

3,19-30
Nebukadnesar bardzo się rozgniewał; stracił panowanie nad sobą. Ten silny król, najmocniejszy człowiek na ziemi, czuje się bezsilny wobec słów tych mężów. Nawet nie dał im szansy się poprawić, każe rozpalić piec na maksimum i wrzucić ich do niego.
Myślał, że zwyciężył, ale dopiero teraz Bóg interweniuje. Przyjaciele nie zostali wyratowani od wykonania kary, od ognia lecz zostają wyratowani dopiero, kiedy znajdowali się w środku rozpalonego pieca.
Staje się to przez obecność czwartej osoby. Nie wiadomo, kim ona była.
Tłumaczenie mówi, że jest podobny do anioła. Aramejski oryginał nie mówi, że był to anioł, lecz dosłownie jest napisane:  miał wygląd jest jak syn bogów.
Po prostu nie wiemy kim był czwarty człowiek. Z perspektywy Nebukadnesara był to syn bogów, czyli istota boska, ktoś pochodzący z poza naszej rzeczywistości nad którą nie ma kontroli.
Bóg obiecał, że będzie z nami, co Szadrach, Meszach i Abed-Nego doświadczyli w bardzo dosłowny sposób. Bóg nie spowodował, że nie zostali wrzuceni do ognia, ale kiedy w nim się znaleźli, Bóg jest tam z nimi.
Nie wiadomo, czy tylko Nebukadnesar widział czwartą osobę, czy inni też ją widzieli (por. 2 Królewska 6,17; Dz. Apostolskie 9,17).

Nebukadnesar został skonfrontowany z faktem, że nie jest w stanie kontrolować całej rzeczywistości o czym do tej pory był przekonany. Został skonfrontowany z wyższą mocą, której jeszcze nie znał. Jest w panice, tekst wskazuje na silne emocje.
Wszyscy przywódcy i inni ważni funkcjonariusze gromadzą się wokół nich i widzą, że zostali uratowani. Wszyscy ci reprezentują cały świat. Cały świat jest świadkiem potęgi Boga, tak jak kiedyś cały świat będzie świadkiem i uzna, że On jest Królem (Kolosan 2:11).

Ostatni werset (w. 27) nie oznacza nawrócenia Nebukadnesara. Jest to raczej wielkie zamieszanie. Nebukadnesar sam nie wie co ma myśleć. Nie nawrócił się, tylko w tej chwili uznaje, że Bóg Izraela jest wyższy i mocniejszy niż bogowie Babilonu. On nadal jest politeistą, tylko hierarchia jego bogów się zmieniła.
Skutkiem też jest, że Nebukadnesar czyni Judaizm formalnie uznaną religią w całym imperium. W końcu Szadrach Meszach i Abed-Nego pozostają namiestnikami prowincji. Nie zasłużyli na to, lecz otrzymali to z łaski Bożej.

Patriotyzm
Problem przyjaciół jest problemem wielu chrześcijan dawniej ale i obecnie: gdzie są granice patriotyzmu? Jak można być posłusznym (Jeremiasz 29,7; Rzymian 13,1-7) szukając dobra kraju, gdzie Bóg nas ustanowił, będąc dobrym i lojalnym obywatelem, a jednocześnie wiernym i lojalnym wobec Boga, służąc tylko Jemu.
Czy lojalność wobec własnej kultury i kraju jest czymś dobrym? Chrześcijanin musi być czujny i dostrzec w którym momencie patriotyzm i lojalność wobec kraju staje się bałwochwalstwem. W tym momencie musimy być Bogu bardziej posłusznymi. Jesteśmy przede wszystkim dobrymi obywatelami Królestwa Bożego, i to że jesteśmy dobrymi obywatelami naszego kraju jest czymś podrzędnym.

Ewangelia
Nie tylko głosimy, że Jezus jest Zbawicielem, ale też, że tylko On jest drogą do Boga Ojca, i że tylko Bóg Biblii jest jedynym Bogiem, który jest, i któremu powinno się służyć.

Trzej przyjaciele przeszli przez test ognia. Zwykli ludzie (więc reszta ludu Izraela) nie byli obecni, tylko wszyscy pełniący jakąś funkcję w państwie.
Wszyscy Żydzi przechodzą przez test, gdyż to wygnanie jest testem: czy wytrzymają, pozostaną wierni Bogu, czy w końcu poddadzą się i całkowicie zasymilują?

Żyjemy w świecie zbuntowanym przeciw Bogu. Jeżeli chrześcijanie doświadczają wolności, trzeba liczyć się z tym, że to raczej jest sytuacja tymczasowa a nie stała.
W tym świecie głosimy ewangelę, która nie tylko mówi, że można zostać zbawionym przez Jezusa Chrystusa, ale również, że Bóg jest jedynym Bogiem, a jedyna droga do Niego jest w Jezusie Chrystusie. Ewangelia oznacza: Jezus jest Królem, poddaj się, bo nie ma innych bogów.




19 September 2013

Protestantyzm polski a kultura



Protestanci mieli w historii sporo wpływu na kulturę i naukę polską. W przeszłości pisaliśmy o tym w broszurze „Reformacja w Polsce”. W niniejszym artykule skupimy się na okresie XIX wieku.

W wieku XIX ewangelicy w Polsce byli w wielkiej mierze traktowani jako obcy, często nawet jako wrogowie. Powstały różne kłamliwe stereotypy i pomówienia, jak np. to, że rzekomo pluli na obrazy Maryi itp., co było oczywistym nonsensem. W katolickiej i ogólnej prasie często pisano negatywnie o polskich protestantach. Właśnie w tym okresie powstał stereotyp: „Polak – katolik”.
Taka niechęć wobec inaczej myślących była częścią ogólnej tendencji w środkowej Europie. W Polsce związane było to z faktem zaborów, dokonanych przez Prusy i Rosję, mające inne wyznanie niż większość Polaków. Przy tym Prusy i Rosja prowadziły politykę antypolską i antykatolicką. Skutkiem było powstanie stereotypu Polaka-katolika, przy tym przedstawiano często ewangelików jako bezbożników i odszczepieńców.  
Historia pokazuje, że ten stereotyp jest fałszywy.

Na przełomie XVIII i XIX wieku do Polski przybyło wielu Niemców. Początkowo mówili po niemiecku, ale zwłaszcza inteligencja poddała się polonizacji, co jest szczególnie ciekawym zjawiskiem, biorąc pod uwagę, że nie istniało w tym momencie niepodległe państwo polskie. Sporo Niemców utożsamiało się z Polską i w końcu mówili tylko po polsku. Przyczynili się oni do rozwoju intelektualnego i kulturowego Polski.
Ale podczas gdy Fryderyk Chopin, pochodzenia francuskiego, zostaje powszechnie uznany za Polaka, a nie Francuza, spolonizowanych polskich ewangelików niemieckiego pochodzenia uważano i często nadal uważa się za obcych, ponieważ nie są katolikami.

Wielu z nich okazało się patriotami, właśnie w okresie zaborów i przyczyniło się do rozwoju Polski. Poniżej przedstawiam przekładowo kilka postaci:

Samuel Bogumił Linde (1771-1847), który stworzył pierwszy słownik języka polskiego, niemieckiego pochodzenia, przez całe życie aktywny członek Kościoła Ewangelickiego-Augsburskiego.
Linde kierował Liceum Warszawskim, znanym jako najlepsza szkoła średnia w Warszawie. Uczył Francuza Mikołaja Chopina, ojca kompozytora Fryderyka Chopina, przybyłego w 1788 do Polski.
Linde wprowadził nowy sposób nauczania, zachęcający do samodzielnego myślenia, zamiast tylko pamięciowego przyswajania faktów, co wtedy było w zwyczaju.
W tej szkole pobierał również naukę Zygmunt Krasiński.

Juliusz Kolberg (1776-1831) przyjechał do Warszawy jako urzędnik pruski. Nauczył się języka polskiego, a kiedy Prusacy opuścili Warszawę, on pozostał i był profesorem miernictwa i geodezji Uniwersytetu Warszawskiego. Opublikował wiele dzieł naukowych w języku polskim. On i jego rodzina byli aktywnymi luteranami.
Jego syn, Oskar Kolberg (1814-1890), jest nazywany ojcem polskiej etnografii. Był pierwszym, który przeprowadził systematyczne badania w dziedzinie etnografii i muzyki ludowej w Polsce. Usystematyzował wiedzę na temat wszystkich polskich rejonów w 33 tomach swego dzieła.
Antoni Kolberg (1815-1882), malarz, namalował m.in. ostatni portret Fryderyka Chopina za jego życia (zniszczony podczas Powstania Warszawskiego).
Wilhelm Kolberg (1807-1877), kartograf i inżynier wojska polskiego, zbudował wiele dróg i mostów oraz Kanał Augustowski, był także aktywnym członkiem parafii ewangelicko-augsburskiej Św. Trójcy w Warszawie. 
Te postacie, niemieckiego pochodzenia, nie były mniej polskie niż Chopin.

Rodziny Linde, Kolberg i Chopin mieszkały razem w latach 20-tych XIX wieku w Pałacu Kazimierzowskim, gdzie też mieściło się liceum. Chopin przyjaźnił się z synami Juliusza Kolberga, przyjaźń ta trwała przez całe ich życie. Chopin zadedykował kilka utworów Wilhelmowi Kolbergowi. Rodziny Linde i Kolberg organizowały wieczory muzyczne, gdzie często przebywał między innymi Fryderyk Chopin
Przez swoje kontakty z ewangelikami, Chopin grał niekiedy podczas nabożeństw w ewangelickich Kościele Świętej Trójcy w Warszawie.

Wielu protestantów brało udział w powstaniach, jak np. Edward Jurgens (1824-1863), działacz narodowowyzwoleńczy, przywódca tzw. ‘millenerów’.
Patriotą był także Karol Ruprecht (1821-1875) jeden z przywódców ‘białych’, wyznania ewangelicko-reformowanego. W 1846 został wysyłany na Syberię za działalność na rzecz niepodległości, ale udało mu się wrócić do kraju. Po wybuchu powstania styczniowego był członkiem Rządu Narodowego.

Luterański ksiądz Leopold Otto (1819-1882), wydawca Zwiastuna Ewangelicznego, starał się bardzo, aby parafie ewangelickie, gdzie jeszcze używano języka niemieckiego, stały się parafiami polskojęzycznymi. Był też aktywnym, prawie fanatycznym uczestnikiem polskiego ruchu narodowego podczas powstania styczniowego. Mimo tego był za życia wciąż widziany jako heretyk i obcy.
Ksiądz, potem też biskup, Juliusz Bursche (1862-1942) pochodzący także z niemieckiej rodziny, ostro przeciwstawiał się dążeniom germanizacji kościołów ewangelickich w zaborze pruskim. We wrześniu 1939 rząd Polski kazał mu opuścić kraj, na co uciekł on do Lublina. Krótko potem został aresztowany przez hitlerowców, gdyż był uważany za jednego z czołowych wrogów III Rzeszy. W 1942 roku zmarł, po wielu torturach, w więzieniu hitlerowskim.

Zarówno w XIX wieku, jak i podczas II Wojny Światowej, wielu ewangelickich Polaków oddało swoje życie dla polskiej ojczyzny. Często zapomina się o tym, że w Katyniu zginęło także wielu ewangelików. Ponad 25 % pastorów ewangelickich zginęło podczas wojny, bo nie chcieli zdradzić swojej ojczyzny.
Hitlerowcy widzieli ewangelików niemieckiego pochodzenia w Polsce jako Niemców (tzw. ‘Volksdeutsche’), ale wielu z nich czuło się Polakami i nie chcieli zdradzić Polski, za co nieraz musieli zapłacić swoim życiem. 
          
Wymieńmy jeszcze kilka wybitnych postaci:
Stefan Żeromski (1864-1925), znany pisarz, zwany ‘sumieniem polskiej literatury’ był wyznania ewangelicko-reformowanego.
Józef Beck (1894-1944), bliski współpracownik Józefa Piłsudzkiego, minister spraw zagranicznych w latach 1932-1939.
Leonard Skierski (1866-1940), generał Wojska Polskiego, zamordowany przez NKWD. W 2009. r. pośmiertnie awansowany przez prezydenta do stopnia ‘generała broni’.

Powyżej dałem tylko kilka przykładów wpływów ewangelickich na Polskę, można byłoby wymienić wiele więcej.
Protestanci byli znani z pracowitości, sumienności i gospodarności. Także demokratyczna struktura parafii przyczyniała się do większego poczucia odpowiedzialności. Ewangelicy często byli innowacyjni w swoich dziedzinach i cechujący się przedsiębiorczością. Spełniali też rolę pośredników miedzy Polską, a zachodnimi krajami Europy. Używali często doświadczenia i wiedzy, którą nabyli w zachodnich krajach, przede wszystkim w Niemczech, dla rozwoju nauki i ekonomii polskiej.
Bolesław Prus napisał w swoich Kronikach:
„… do przemysłu i handlu mieliśmy wybornych nauczycieli – Niemców, którzy (…) znają się na sprawach ekonomicznych, ale jeszcze w drugim czy trzecim pokoleniu stawali się Polakami i dostarczali przepięknych sił narodowi polskiemu.” (B. Prus, Kroniki, Warszawa, 1970, T. 20, s. 151).
Ewangelicy mieli ogromny wkład do polskiego życia narodowego, kulturowego i gospodarczego.
Polscy ewangelicy są w pełni Polakami i nie są mniej patriotyczni, niż katolicy.

12 September 2013

Biblia a patriotyzm



„Patriotyzm oznacza miłość ojczyzny, własnego narodu połączona z gotowością ofiary dla niego” (Słownik Języka Polskiego, PWN, 2002).
Dla wielu chrześcijan cele państwa i cele Boga są podobne, dlatego patriotyzm jest obowiązkiem chrześcijańskim. Inni natomiast podkreślają, że chrześcijanie mają swą ojczyznę jedynie w niebie, przez co mają skłonność ucieczki od społeczeństwa i nie są zainteresowani sprawami narodu. Czego Słowo Boże uczy nas w tej kwestii?

W Starym Testamencie czytamy o Józefie i o Danielu, żyjących w obcym kraju, służących obcym, nie wierzącym w Boga królom. Józef został wyprowadzony do Egiptu jako więzień, był niesprawiedliwie potraktowany, za co spędził wiele lat w więzieniu. Miał powody by znienawidzić Egipt, ale nie zrobił tego. Józef wyjaśnił faraonowi sen i od razu udzielił porady, jak zapobiec większej klęsce. Świadczy to o woli szukania dobra kraju, w którym przebywał nie z własnej woli. Działanie Józefa stało się błogosławieństwem dla Egiptu i dla wielu spoza Egiptu.

Wiele lat później Daniel zostaje jako wygnaniec wyprowadzony z Izraela do Babilonu, stolicy wroga. Babilon potem kompletnie zniszczył jego ojczyznę i świątynię jego Boga. Daniel i jego przyjaciele otrzymali na wygnaniu królewską edukację akademicką. Daniel wyróżniał się swoją doskonałością, przez wiele lat służył królom babilońskim, a potem perskim i stanowił przy tym błogosławieństwo dla imperium.

Jeremiasz pisze do swoich rodaków, żyjących na wygnaniu babilońskim:
Tak mówi Pan Zastępów, Bóg Izraela, do wszystkich wygnańców, których skazałem na wygnanie z Jeruzalem do Babilonu: Budujcie domy i zamieszkujcie je; zakładajcie ogrody i spożywajcie ich owoc! Pojmujcie żony i płódźcie synów i córki; Wybierajcie też żony dla waszych synów, a wasze córki wydawajcie za mąż, aby rodziły synów i córki, by was tam przybywało, a nie ubywało. A starajcie się o pomyślność miasta, do którego skazałem was na wygnanie, i módlcie się za nie do Pana, bo od jego pomyślności zależy wasza pomyślność!  (Jeremiasza 29,4-7)
Izrael był oderwany od swego kraju, wróg Babilon zniszczył ich kraj, ziemię obiecaną i spowodował, że musieli żyć jako wygnańcy w obcej ziemi, podobnie jak wielu Polaków i innych musiało żyć w obcej ziemi po drugiej wojnie światowej, np. z powodu deportacji Stalina.
Jeremiasz mówi: mają tam żyć, jakby byli w domu i nawet starać się o pomyślność kraju wroga, który teraz był też ich krajem. Mają akceptować swoją nową sytuację życiową i żyć tam jako dobrzy obywatele i przyczyniać się do dobrobytu społeczeństwa. Dla wielu z nas,  dzisiaj, takie postępowanie byłoby postrzegane jako zdrada wobec ojczyzny.

Patriota może czasami nawet być widziany jako wróg narodu. Przykładem tego jest prorok Jeremiasz. Jeremiasz kochał swój naród, ciągle na nowo wołał z wielką pasją, aby nawrócili się, aby uniknęli wielkiej klęski.
Obmyj ze zła swoje serce, Jeruzalem, abyś było wybawione! Jak długo będziesz przechowywać w swoim wnętrzu zbrodnicze swoje zamysły? (Jeremiasza 4,14)
Jednak jego rodacy nie chcieli słuchać, Jeremiasz był coraz mniej popularny, a w końcu znienawidzony jako wróg narodu. Judejczycy i król judzki myśleli, że są patriotami, ale byli właściwie nacjonalistami. Patriotyzm i nacjonalizm są często ze sobą mylone. Nacjonalizm oznacza, że własne państwo i naród jest najważniejszy, a jego interes jest ponad wszystko. Dla Judejczyków ich własne polityczne interesy były ważniejsze niż Bóg i prawdziwe dobro kraju. Jeremiasz musiał dużo cierpieć (Jeremiasza 8,21; 9,1) ale w końcu Judę spotkała surowa kara: wygnanie i kompletne zniszczenie kraju.

Prawdziwy patriota ostrzega swoich rodaków jeśli widzi, że żyją w grzechu. Prawdziwy patriota głosi Ewangelię, bo nie jest mu obojętne, że wielu rodaków żyje bezbożnie, bez Ewangelii. Dlatego nawołuje do nawrócenia, ale postępując tak, często jest widziany jako zdrajca.
Podobną sytuację mamy, gdy Jezus ostrzega, czasami bardzo ostrymi słowami, swoich rodaków (Ew. Łukasza 13,34; 19,41).

Polska uchodzi za chrześcijańskie państwo. Bronimy preambuły Unii Europejskiej, bo powinna być chrześcijańska. Ale czy rzeczywiście Polska jest krajem chrześcijańskim?
Gdyby tak było, w polityce, w służbie zdrowia, w biznesie, panowałoby Prawo Boże. Wtedy każdy polityk starałby się żyć według Prawa Bożego, a każdy wie, że niestety tak nie jest w naszym kraju. Gdyby Polska była prawdziwie chrześcijańskim krajem, nie byłoby tyle korupcji w służbie zdrowia, w polityce i w wielu innych miejscach; nie byłoby ‘kombinowania’ i oszustwa…
To, że Kościół ma wielki wpływ jeszcze nie czyni państwa chrześcijańskim. Jeśli uważam, że jestem chrześcijaninem, zobowiązuje mnie to do odpowiedniego życia, życia według Prawa Bożego.
Judea w czasach Jeremiasza była przekonana, że jest dobrym państwem Bożym, ponieważ przecież żyją w Przymierzu. Ich przekonanie okazało się błędne. Przymierze Boże zawsze wiąże się z warunkami. Miłość do kraju nigdy nie może być większa niż miłość do Boga, ale niestety w wielu przypadkach często tak jest.
W momencie kiedy własne interesy polityczne są ważniejsze niż cele Ewangelii, nie jesteśmy już patriotami, lecz zdrajcami.

Jeżeli kochamy Polskę, głosimy Ewangelię i nawołujemy do nawrócenia, tak jak Jeremiasz.

Chrześcijanie a państwo
W Nowym Testamencie nie znajdujemy dążenia lub zachęcenia do tworzenia chrześcijańskiego państwa. Wręcz przeciwnie: Jezus i Apostołowie mówią o poddaniu się niewierzącym władzom.

W Rzymian 13,1-7 Apostoł Paweł najbardziej wyraźnie pisze o relacji wierzącego wobec państwa. Ten tekst jest często używany w celu obrony pojęcia chrześcijańskiego państwa.

Należy rozumieć tekst w jego kontekście, gdzie Apostoł pisze o duchowym życiu chrześcijańskim. Poddanie się władzy jest częścią codziennej duchowej służby (Rzymian 12,1).
Paweł pisze do chrześcijan w Rzymie, będącym stolicą imperium, która z pewnością nie była chrześcijańska, ani nie była pozytywnie nastawiona wobec chrześcijan.

Paweł był – legalnie - obywatelem rzymskim, posiadającym należące mu z tego powodu prawa, ale Żydzi i większość mieszkańców Imperium Rzymskiego nie byli jego obywatelami, i dlatego byli często gorzej traktowani.
Paweł naucza, że wierzący ma być dobrym obywatelem, co znaczy, że jest posłuszny władzom, ponieważ wszelka władza pochodzi od Boga (Rzymian 13,1). Kto więc nie jest posłuszny i buntuje się przeciw władzom, jest także nieposłuszny Bogu.
Dobry obywatel płaci też podatki (Rzymian 13,5). Patriota nie oszukuje więc podczas wypełniania swego PIT-u (Rz. 13,7; Ew. Mateusza 22,15-22; w. Marka 12,13-17; Ew. Łukasza 20,20-26; Tytusa 3,1; 1 Piotra 2,13-17).
Należy pamiętać, że Imperium Rzymskie było także skorumpowane i w sprawach podatków istniało wiele niesprawiedliwości, gdzie ludzie musieli płacić za dużo, ale Paweł mimo to wyraźnie twierdzi, że powinniśmy płacić, tak samo jak powiedział to Jezus (por. Ew. Mateusza 22,21)

Ojczyzna w niebie
Jeśli Apostoł Paweł pisze do Filipian, że nasza ojczyzna jest w niebie (Filipian 3,20), nawiązuje do ich sytuacji. Filipia była kolonią rzymską. Mieszkańcy Filipi posiadali obywatelstwo Rzymu, ale mieszkali w prowincji Macedonii. Reprezentowali Rzym i wszystkie jego wartości w prowincji. Mieli być przykładem życia rzymskiego. Mieszkańcy ubierali się jak Rzymianie, żyli jak Rzymianie, chociaż mieszkali z dala od Rzymu.
Paweł pisze, że nasze obywatelstwo jest w niebie, ale żyjemy w tej chwili w Bożej kolonii na ziemi, gdzie reprezentujemy ‘państwo’ do którego należymy, mianowicie Królestwo Boże. Dlatego niektórzy bibliści tłumaczą: jesteśmy kolonią nieba.
Nasze prawdziwe obywatelstwo jest w niebie i dlatego mamy odpowiednio żyć, podobnie jak mieszkańcy Filipi mieszkali jakby żyli w Rzymie.

Czasami jednak istnieją sytuacje powodujące konflikt z władzą. W Imperium Rzymskim miały miejsce uroczystości ku chwale bogów, albo ku czci cesarza jako boga. Pierwsi chrześcijanie odmawiali udziału w takich uroczystościach, za co byli widziani jako zagrożenie dla imperium, co mogło mieć dla nich negatywne konsekwencje.
Chrześcijanie powinni uznawać i szanować władzę, ale zawsze muszą uznawać Jezusa za najwyższego władcę. To znaczy, że chrześcijanin powinien być nieposłuszny władzom w momencie, kiedy władza wymaga czegoś, co jest przeciwne woli Bożej.
Władza w tym momencie uznaje siebie za najwyższy autorytet, co oznacza w praktyce dyktaturę. Wtedy obowiązkiem chrześcijanina jest bycie nieposłusznym.
W momencie kiedy kraj lub naród stoi na pierwszym miejscu, służymy im bardziej niż Bogu. Wtedy patriotyzm zmienia się nacjonalizm, a kraj i naród (lub władza) stają się bożkami. Nacjonalizm jest przekroczeniem wobec pierwszego przekazania (Ks. Wyjścia 20,3).

Ewangelia ma też znaczenie polityczne. Grecki wyraz ‘ewangelia’ oznacza dobrą nowinę. Kiedy po śmierci cesarza pojawił się nowy władca, heroldowie jechali po całym imperium i wołali w każdym mieście: „Ewangelia ! Mamy nowego cesarza!”. To znaczyło dla obywateli, że powinni się bez dyskusji poddać, czcić cesarza i płacić podatki.
Apostoł Paweł wędruje po Imperium Rzymskim i głosi Ewangelię: Mamy Króla, Jezusa ! Oznacza to konfrontację z ziemską władzą, szczególnie z cesarzem, który nie chce tego uznać (był to czas w którym rozwijał się mocno kult cesarza, gdzie cesarz był czczony jako pan świata i bóg).
Wyznanie, że „Jezus jest Panem” nie miało tylko znaczenia religijnego, ale oznaczało też w Imperium Rzymskim konfrontację; dla Rzymian oznaczało to podważenie autorytetu cesarza (por. Ew. Jana 19,12; Dz. Apostolskie 17,1).

Apostoł Paweł nie tylko mówi, ze mamy się poddać świeckim, niechrześcijańskim władzom, ale powinniśmy też modlić się za nich.
Przede wszystkim więc napominam, aby zanosić błagania, modlitwy, prośby, dziękczynienia za wszystkich ludzi, za królów i za wszystkich przełożonych, abyśmy ciche i spokojne życie wiedli we wszelkiej pobożności i uczciwości. Jest to rzecz dobra i miła przed Bogiem, Zbawicielem naszym, który chce, aby wszyscy ludzie byli zbawieni i doszli do poznania prawdy (1 Tymoteusza 2,1-4).
Wierzący należy do Królestwa Bożego i to ma dobry wpływ na naród i miasto w którym żyje. Wierzący ma solidne narzędzie służące dobru społeczeństwa w którym żyje, mianowicie modlitwę.

Jest dobrym być patriotą, kochać swój naród i starać się o dobro dla niego, ale chrześcijanin jest przede wszystkim „patriotą” Królestwa Bożego: Ale szukajcie najpierw Królestwa Bożego i sprawiedliwości jego, a wszystko inne będzie wam dodane (Ew. Mateusza 6,33).

Podsumowując możemy stwierdzić, że Biblia nie naucza patriotyzmu w znaczeniu miłości do narodu, choć też tego nie potępia. Biblia podkreśla, że nasza tożsamość jest w Jezusie Chrystusie, jesteśmy najpierw obywatelami Królestwa Bożego, co oznacza, że wierzący jest też dobrym obywatelem danego państwa gdzie żyje.
W Nowym Testamencie nie czytamy o wierzących, którzy z miłości dla swego kraju są gotowi oddać swoje życie, lecz czytamy o chrześcijanach, którzy są gotowi oddać swoje życie dla Jezusa.